Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2017-11-05 10:32:38

Projekt budżetu MON na 2018 rok

     W dniu 26 września br. Rada Ministrów przekazała do Sejmu RP projekt ustawy budżetowej na 2018 rok. Choć w wyniku dalszej procedury legislacyjnej może on ulec jeszcze zmianie, już dziś warto zapoznać się z jego najważniejszymi założeniami. W przyszłym roku na wydatki związane z obronnością kraju zaplanowano łącznie kwotę 41,1 mld PLN (2,0% PKB planowanego w 2018 roku), czyli aż o 3,79 mld PLN (10,2%) wyższą, niż zapisano w tegorocznej ustawie budżetowej. Krytycznie należy ocenić finansowanie z budżetu na obronność wydatków na służby MSWiA oraz Lotnicze Pogotowie Ratunkowe. Kontrowersje może budzić również planowane finansowanie z budżetu MON zakupu samolotów dla VIP. Pozytywną stroną przyszłorocznego budżetu jest za to istotny wzrost do kwoty 1,8 mld PLN wydatków na realizację Planu Zakupu Środków Materiałowych, w tym do ponad 1 mld PLN na zakup amunicji.

  Niniejszy artykuł stanowi aktualizację i uzupełnienie naszej analizy wstępnego projektu budżetu MON na 2018 rok opublikowanej na portalu Dziennik Zbrojny na początku września tego roku. Przedstawione dane bazują na projekcie ustawy budżetowej na rok 2018 przekazanym do Sejmu RP, po zatwierdzeniu przez Radę Ministrów w dniu 26 września 2017 roku oraz informacjach przekazanych podczas sejmowej Komisji Obrony Narodowej w dniu 26 października tego roku.

HH-101A Caesar_AW101-MSPO-MC

W ramach Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP w 2018 roku zaplanowano m.in. finansowanie zakupu śmigłowców w wersji bojowego poszukiwania i ratownictwa w wariancie dla pododdziałów wojsk specjalnych CSAR SOF. Na zdjęciu HH-101A Caesar. Fot. Mariusz Cielma/Dziennik Zbrojny

  W 2018 roku na wydatki związane z obronnością kraju planuje się przeznaczyć łącznie 41,144 mld PLN, co stanowi 2,0% PKB planowanego w przyszłym roku (2.057,2 mld PLN). Oznacza to, że będą one o 3,792 mld PLN (10,2%) wyższe, niż zapisano w ustawie budżetowej na 2017 rok. Kwota ta została określana zgodnie z formułą zawartą w ustawie „o zmianie ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy - Prawo zamówień publicznych”, podpisanej przez Prezydenta RP w dniu 23 października tego roku. Art.7 ust.1 ustawy zakłada, że "na finansowanie potrzeb obronnych RP przeznacza się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości nie niższej niż 2,0% Produktu Krajowego Brutto – w latach 2018 i 2019 […], natomiast art.7 ust.1a. mówi, że  „Wartość Produktu Krajowego Brutto, o którym mowa w ust. 1, ustala się w oparciu o wartość określoną w założeniach projektu budżetu państwa na dany rok i dotyczy tego samego roku, na który są planowane wydatki, o których mowa w ust. 1.".

  Gdyby zastosować wymagania prawne dotychczasowej (starej) wersji ustawy „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP”, przyszłoroczne wydatki na obronność zostałyby ustalone na poziomie 38,766 mld PLN (2,0% PKB 2017 roku). Zastosowanie nowej wersji ustawy zapewnia zwiększenie budżetu na obronność w 2018 roku o kwotę 2,378 mld PLN.

  W tym miejscu należy jednak również zwrócić uwagę na kilka niepokojących faktów. Do łącznej kwoty 41,144 mld PLN nakładów na obronność wliczono wydatki zaplanowane na sfinansowanie programu wieloletniego „Zabezpieczenie transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie (VIP)”, które w 2018 roku mają zostać zrealizowane na poziomie 809,2 mln PLN. Naszym zdaniem jest to niezgodne z wymaganiem o którym mowa w §3 ust.1 uchwały Nr 73 Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ustanowienia w/w programu wieloletniego, według którego „Finansowanie Programu będzie realizowane przez coroczne zwiększenie limitu wydatków obronnych ponad minimalny poziom określony w art. 7 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1716) do wysokości 1,7 mld zł w latach 2016-2021”. Warunek ten w projekcie budżetu na 2018 rok nie został spełniony, w przeciwieństwie do ubiegłego roku, kiedy to środki na zakup samolotów dla VIP zabezpieczono w rezerwie celowej w części 83 budżetu, niezależnie od limitu wydatków na obronność wynikających z zapisów ustawowych. Mimo to, pomijając kwestie formalne, finansowanie zakup samolotów dla VIP z budżetu na obronność uznajemy za uzasadnione. Będą to bowiem samoloty wojskowe i obsługiwane przez wojsko, wyposażone w wojskowe środki łączności oraz systemy samoobrony.

  Zdecydowanie krytycznie oceniamy natomiast dwa wydatki na łączną kwotę 435,3 mln PLN zapisane w części 83 budżetu państwa „Rezerwy celowe”, zaliczone do limitu wydatków obronnych.

  Pierwszy z nich dotyczy „uzupełnienia wydatków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP”, z przeznaczeniem na realizację przedsięwzięć: sprzęt transportowy, uzbrojenia i techniki specjalnej, informatyki i łączności oraz wyposażenie osobiste i ochronne funkcjonariuszy, w ramach Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Biura Ochrony Rządu w latach 2017-2020”. Na ten cel planuje się wydatkowanie kwoty 395,7 mln PLN. Jak możemy przeczytać w ustawie z dnia 15 grudnia 2016 r. o ustanowieniu „Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Biura Ochrony Rządu w latach 2017–2020” „wdrożenie Programu ma na celu poprawę skuteczności i sprawności działania Policji, SG, PSP i BOR […] i stworzenie warunków sprzyjających realizacji ich ustawowych zadań przez modernizację infrastruktury, sprzętu i wyposażenia, a także wzmocnienie motywacyjnego systemu uposażeń funkcjonariuszy oraz zwiększenie konkurencyjności wynagrodzeń pracowników cywilnych formacji”. Ustawa w żadnym miejscu nie wspomina o jakiejkolwiek roli MON w jej realizacji i finansowaniu. Trudno uznać za zasadne finansowanie służb MSWiA takich jak: Policja, SG, PSP i BOR z budżetu na obronność.

  Drugi w naszej opinii pseudo wydatek obronny o wartości 39,6 mln PLN, został dodany do budżetu już podczas rządowych prac legislacyjnych, a dotyczy „uzupełnienie wydatków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP”, z przeznaczeniem na sfinansowanie przedsięwzięcia związanego z zapobieganiem negatywnym skutkom deficytu pilotów w Śmigłowcowej Służbie Ratownictwa Medycznego (HEMS) oraz modernizacji samolotowego zespołu transportowego w Lotniczym Pogotowiu Ratunkowym w Warszawie”. O ile samo poniesienie tych wydatków zapewne jest konieczne i celowe, to zadanie to nie powinno być realizowane ze środków na obronność.

  Potrzebę poniesienia w/w wydatków podczas sejmowej KON w dniu 26 października br. próbował uzasadnić Dyrektor Departamentu Budżetowego MON gen. dyw. Sławomir Pączek następującymi słowami: „w przypadku programu realizowanego przez MSWiA środki mają być skierowane na sprzęt, który ma również możliwość wykorzystania militarnego, natomiast jeśli chodzi o LPR założeniem było to, że będzie porozumienie między wojskiem a pogotowiem lotniczym i statki powietrzne pogotowia będą wpisane w świadczenie usług wsparcia medycznego [na potrzeby Sił Zbrojnych RP – red.] zarówno w czasie pokoju, kryzysu, zagrożenia i wojny”. Podobnie powyższe wydatki uzasadniała wiceminister finansów Teresa Czerwińska twierdząc, że „to jest sprzęt transportowy czy uzbrojenie, które może być wykorzystywane w sytuacji zagrożenia wojennego również przez wojsko. W związku z tym tutaj nie widziałabym rozbieżności. Również te pozycje, które tutaj są proponowane, są uznawane przez metodologię NATO jako wydatki na cele obronne. Podobnie zresztą jeśli chodzi o finansowanie Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego”.

  W naszej ocenie powyższe uzasadnienia nie są przekonywujące. Zadań finansowanych z budżetu państwa których rezultaty mogą być wykorzystane na potrzeby obronne jest bardzo wiele. Można tu przykładowo wspomnieć budowę: dróg, kolei, lotnisk, sieci telekomunikacyjnych, czy też zakup samolotów, śmigłowców, statków ratowniczych, ciężarówek, pojazdów specjalistycznych itp., jednak są one finansowane w ramach własnych kategorii budżetowych. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że włączenie tych zadań do budżetu obronnego zostało wymuszone przez MRiF jako jeden z warunków zgody resortu finansów na przyjęcie nowej wersji ustawy „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu SZ RP”.

   W rezultacie, jak słusznie stwierdził poseł Czesław Mroczek (były wiceminister ON), "mamy tu transfer środków z 2% PKB przeznaczonych na obronność do innych części budżetu, na inne zadania". Jeśli uznać, że finansowanie zadań MSWiA i LPR nie jest wydatkiem obronnym, to realnie w przyszłym roku na obronność zostanie przeznaczone 1,98% PKB planowanego w 2018 roku, a nie 2,0% wymagane ustawowo. Jeśli do wydatków obronnych nie zaliczymy również zakupu samolotów dla VIP, to wskaźnik ten będzie jeszcze niższy i wyniesie 1,94%.

  Po tym dość długim wstępie, przejdziemy do omówienia szczegółów przyszłorocznego budżetu MON.

  Łączne wydatki na obronność można zasadniczo podzielić na dwie części, tj. na wydatki zapisane w części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa” oraz wydatki w dziale 752 w innych częściach budżetu państwa. Zacznijmy od tych drugich.

Wydatki poza częścią 29 budżetu

  Łącznie na wszystkie wydatki w dziale 752 poza częścią 29 budżetu państwa „Obrona narodowa” w 2018 roku planuje się przeznaczyć 795,6 mln PLN, to jest o 498,5 mln PLN (167,8%) więcej niż w 2017 roku. Wzrost ten wynika jednak głównie z budzących nasze wątpliwości i omówionych już wydatków na MSWiA i LPR na kwotę 435,3 mln PLN zapisanych w ramach części 83 budżetu „Rezerwy celowe”.

  Istotny wydatek poza częścią 29 budżetu na kwotę 204,8 mln PLN zapisano także w części 28 „Nauka”. Są to środki udzielane w formie dotacji dla Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na projekty badawcze i celowe w dziedzinie obronności. Kolejną pozycją są dotacje dla przedsiębiorstw polskiego przemysłu obronnego zapisane w części 20 budżetu „Gospodarka”, przeznaczone na zadania związane z utrzymaniem mocy rezerwowych ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych RP (tzw. „Program Mobilizacji Gospodarki”). Na ten cel zarezerwowano kwotę 25,7 mln PLN. W omawianej grupie wydatków zarezerwowano także środki w części 39 budżetu „Transport” – prawie 74 mln PLN oraz w części 88 budżetu na działalność jednostek organizacyjnych prokuratury powszechnej właściwych w sprawach wojskowych – 38,6 mln PLN. Warto zwrócić uwagę na wydatek dotyczący transportu. Z w/w kwoty 74 mln PLN, aż 69 mln PLN stanowią środki majątkowe, co może sugerować, że są one zarezerwowane na zakup taboru kolejowego, a dokładniej głośnych ostatnio w mediach 8 wagonów specjalnych do przewozu wojska, które na potrzeby MON ma nabyć spółka Intercity.

Projekt budżetu 2018. TD

Porównanie planowanych w latach 2017-2018 wydatków na obronność kraju, z podziałem na główne części i działy klasyfikacji budżetowej. Kwoty w tysiącach PLN.

Wydatki w części 29 „Obrona narodowa”

  Największy udział w budżecie na obronność stanowią wydatki zapisane w części 29 budżetu „Obrona narodowa”. W 2018 roku na ten cel planuje się przeznaczyć 40,348 mld PLN. Jest to kwota o 3,493 mld PLN (9,5%) wyższa niż w planie na 2017 rok. Główne kategorie wydatków tej części budżetu, to jest: wydatki bieżące, wydatki majątkowe, świadczenia na rzecz osób fizycznych oraz dotacje i subwencje zostaną omówione w kolejnych rozdziałach. Zanim jednak to nastąpi, warto jeszcze odnotować, że w 2018 roku na Wojskowe Misje Pokojowe planuje się wydatkować kwotę 254,7 mln PLN (w stosunku do tego roku jest to wzrost aż o 96,2%), na Służbę Wywiadu Wojskowego 264 mln PLN (wzrost o 38%) oraz na Służbę Kontrwywiadu Wojskowego 237,4 mln PLN (wzrost o 11,7%).

  W budżecie na 2018 rok po raz pierwszy wydzielono w ramach rozdziału 75206 wydatki związane z funkcjonowaniem Wojsk Obrony Terytorialnej. Na ten cel zarezerwowano kwotę 567,9 mln PLN. Dla porównania, na funkcjonowanie Marynarki Wojennej RP planuje się przeznaczyć 594 mln PLN, a Wojsk Specjalnych 294,7 mln PLN. Należy przy tym pamiętać, że są to koszty związane tylko z utrzymaniem i szkoleniem nowego rodzaju Sił Zbrojnych RP, nie obejmujący wydatków na infrastrukturę i zakupy sprzętu wojskowego i uzbrojenia, które ujęto natomiast w rozdziale 75204 Centralne wsparcie. Środki na te zadania w wysokości 775,8 mln PLN zapisane zostały w ramach Centralnych Planów Rzeczowych (opisanych dalej). Jak widać, łącznie na potrzeby WOT w 2018 roku planuje się wydatkowanie 1,344 mld PLN. Dla porównania, w 2017 roku jest to kwota 1,097 mld PLN. W uzasadnieniu do ustawy o „zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw” na mocy której formalnie powołano WOT oszacowano, że łączne wydatki na utworzenie, wyposażenie i funkcjonowanie tego rodzaju Sił Zbrojnych w 2018 roku wyniosą 1,095 mld PLN. Realne koszty tworzenia WOT kolejny raz okazują się wyższe, niż początkowo planowano.

 Projekt budżetu 2018. TD

Planowana struktura budżetu na obronność w 2018 roku z podziałem na główne kategorie. Kwoty w mln PLN.

Wydatki bieżące

  Największą kategorią części 29 budżetu „Obrona narodowa” (49,8%) są wydatki bieżące. W 2018 roku planuje się na nie przeznaczyć 20,092 mld PLN, czyli o 2,244 mld PLN (12,6%) więcej, niż w 2017 roku. Warto przypomnieć, że całkowity wzrost wydatków na obronność w przyszłym roku będzie wynosił 3,792 mld PLN. Na wydatki bieżące przypadnie aż 59,2% tego wzrostu.

  Najwięcej, bo aż 9,173 mld PLN planuje się przeznaczyć na wydatki osobowe, tj. uposażenia żołnierzy i funkcjonariuszy oraz świadczenia pieniężne relacjonowane do uposażeń oraz wynagrodzenia pracowników cywilnych wraz z pochodnymi. Jest to kwota niemal taka sama jaką zaplanowano w budżecie na ten rok. To nieco dziwne, biorąc pod uwagę planowane zwiększenie liczebności Sił Zbrojnych RP.

  Wydatki bieżące to także zakupy usług: remontowych, zdrowotnych, telekomunikacyjnych i pozostałych, zakupy materiałów i wyposażenia oraz energii i środków żywności. Grupa ta obejmuje także zakupy amunicji, paliw i części zamiennych. Na ten cel zarezerwowano 8,602 mld PLN, czyli o 1,5 mld PLN (21,1%) więcej niż w 2017 roku. W kategorii tej ujęte zostały m.in. wydatki bieżące na Centralne Plany Rzeczowe w łącznej kwocie 2,912 mld PLN, w tym 1,098 mld PLN na realizację Planu Modernizacji Technicznej i 1,814 mld PLN na potrzeby określone w Planie Zakupów Środków Materiałowych. Pozostałe wydatki bieżące stanowią kwotę 2,317 mld PLN (wzrost aż o 47,2%).

Świadczenia na rzecz osób fizycznych

  Świadczenia na rzecz osób fizycznych w 2018 roku będą stanowiły 19,8% wszystkich wydatków na część 29 „Obrona narodowa”. Na finansowanie tej kategorii zamierza się przeznaczyć 7,980 mld PLN, o 378,3 mln PLN (5%) więcej niż w tym roku, z czego na emerytury i renty dla byłych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy 6,753 mld PLN (wzrost o 2,2%). Jest to więc kolejna kategoria „korzystająca” z przyszłorocznego przyrostu wydatków obronnych, ale w zdecydowanie mniejszym stopniu, niż ma to miejsce w przypadku wydatków bieżących.

Dotacje i subwencje

  Na dotacje i subwencje w 2017 roku zaplanowano kwotę 1,427 mld PLN (co stanowi 3,5% wydatków cz.29 budżetu), którą zamierza się przeznaczyć m.in. na dotacje podmiotowe dla uczelni wojskowych (254,9 mln PLN) i instytucji kultury w tym muzeów wojskowych (35,2 mln PLN) oraz zadania wynikające z Programu Mobilizacji Gospodarki (104,9 mln PLN). Głównym odbiorcą w tej kategorii będzie jednak Agencja Mienia Wojskowego, która otrzymać ma 765,6 mln PLN, to jest o 126,8 mln PLN (19,8%) więcej niż w tym roku. W stosunku do 2017 roku łączne wydatki na dotacje i subwencje ulegną zwiększeniu aż o 242,8 mln PLN (20,5%). Można mieć wątpliwości, czy tak istotny wzrost w tej grupie wydatków jest uzasadniony.

Wydatki majątkowe

  W 2018 roku wydatki majątkowe ulegną zwiększeniu tylko o 721,4 mln PLN, w tym w części 29 o 627,8 mln PLN (wzrost o 6,1%) do poziomu 10,849 mld PLN (w cz.29). W rezultacie zmniejszeniu ulegnie wskaźnik udziału wydatków majątkowych w stosunku do całości wydatków obronnych z 27,6% planowanych w tym roku do 26,6% w 2018 roku. Jego poziom będzie jednak nadal zgodny z wymaganiami art.7 ust. 3 ustawy "o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP" (ustawowe minimum to 20%).

  Wydatki majątkowe przeznaczone zostaną na finansowanie opisanych w kolejnym rozdziale Centralnych Planów Rzeczowych.  Pisząc o wydatkach majątkowych warto jeszcze zwrócić uwagę, że w 2018 roku istotnie wzrosną wydatki na inwestycje związane z muzeami (z 66 mln PLN w tym roku do kwoty 117,3 mln PLN w 2018 roku) oraz uczelniami wojskowymi (z 70,2 mln PLN w 2017 roku do 154 mln PLN w 2018 roku), zmaleją natomiast te przeznaczane na ochronę zdrowia (z 220,7 mln do 150 mln PLN).

 Projekt budżetu 2018. TD

Budżet na obronność w 2018 roku ma ulec zwiększeniu o kwotę 3,792 mld PLN. Na wykresie pokazano, na co ten wzrost planuje się przeznaczyć. Kwoty w mln PLN.

Centralne Plany Rzeczowe

  Na finansowanie Centralnych Planów Rzeczowych (CPR) w 2018 roku planuje się przeznaczyć łącznie kwotę 13,761 mld PLN, w tym 10,849 mld PLN w ramach wydatków majątkowych i 2,912 mld PLN w ramach wydatków bieżących. W stosunku do środków zaplanowanych w 2017 roku jest to wzrost o 1,3 mld PLN (10,4%). CPR obejmują finansowanie następujących planów:

  • Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP (PMT),
  • Centralnego Planu Inwestycji Budowlanych (CPIB),
  • Centralnego Planu Inwestycji Budowlanych NATO Security Investment Programme (CPIB-NSIP),
  • Planu Zakupów Środków Materiałowych (PZŚM).

  PMT zostanie omówiony w kolejnym rozdziale, w tym skoncentrujemy się natomiast na pozostałych CPR.

  Zacznijmy od Centralnego Planu Inwestycji Budowlanych (CPIB) na realizację którego w ramach wydatków majątkowych zaplanowano kwotę 1,400 mld PLN (o 17,7% niższą niż w 2017 roku). W jego zakresie zamierza się m.in.:

  • budowę infrastruktury dla potrzeb formowania Wojsk Obrony Terytorialnej – 13 mln PLN (12 zadań);
  • modernizację obiektów szkoleniowych, sztabowych i koszarowych – 350,2 mln PLN (116 zadań);
  • przygotowaniem infrastruktury dla potrzeb sprzętu wojskowego – 184,7 mln PLN (105 zadań);
  • przygotowanie infrastruktury dla Morskiej Jednostki Rakietowej (MJR), bezzałogowych statków powietrznych (BSP) oraz dla potrzeb samolotów transportowych C-130 i samolotu szkolenia zaawansowanego (AJT) – 51,1 mln PLN (14 zadań);
  • pozyskanie systemów zabezpieczenia i kontroli dostępu do obiektów i kompleksów wojskowych – 65,7 mln PLN (62 zadania);
  • modernizację i rozbudowę sieci teleinformatycznych i telekomunikacyjnych oraz innych obiektów łączności – 56,1 mln PLN (30 zadań);
  • modernizację baz, składnic i stacji paliwowych – 54,6 mln PLN (7 zadań);
  • dotacje celowe na realizację inwestycji budowlanych: uczelni wojskowych, jednostek wojskowej służby zdrowia i muzeów wojskowych – 323,5 mln PLN
  • dotacje celowe na realizację inwestycji budowlanych instytutów badawczych wojskowej służby zdrowia (15 zadań) – 13,5 mln PLN;
  • pozostałe inwestycje budowlane – 286,9 mln PLN.

  W zakresie Centralnego Planu Inwestycji Budowlanych NSIP za łączną kwotę 122,1 mln PLN (w ramach wydatków majątkowych) finansowane będą zadania inwestycyjne związane z udziałem Polski w Programie Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Dziedzinie Bezpieczeństwa (NATO Security Investment Programme), w tym kwota 60 mln PLN zostanie przekazana na poczet składki Polski do Programu w 2018 roku, natomiast za kwotę 62,1 mln PLN będą realizowane inwestycje Programu NSIP z udziałem naszego kraju, obejmujące następujące priorytetowe zadania:

  • kontynuacja zadań wynikających z Readiness Action Plan (RAP);
  • kontynuacja zadań związanych z integracją systemów elektronicznych i budową obiektów dowodzenia obroną powietrzną;
  • kontynuacja przygotowania infrastruktury dla 3 batalionu łączności NATO w Bydgoszczy;
  • kontynuacja budowy i modernizacji lotniskowych składów paliw w Powidzu i Mińsku Mazowieckim;
  • rozpoczęcie prac na lotniskowych składach paliw w Świdwinie i Mirosławcu;
  • przygotowanie budowy składów paliw w Wędrzynie i Puszczy Mariańskiej.

  Planuje się, że na inwestycje w ramach Programu NSIP na terenie Polski w 2018 roku zostaną przekazywane dodatkowo środki NATO w wysokości ok. 77,1 mln PLN. W relacji do 2017 roku wydatki na CPIB-NSIP mają być niższe o 24,7%.

  Centralny Plan Zakupu Środków Materiałowych (PZŚM) przewiduje w 2018 roku wydatkowanie kwoty 1,814 mld PLN (w ramach wydatków bieżących). W odniesieniu do tegorocznego planu jest to wzrost aż o 414,0 mln PLN (29,6%). Powinno to pozwolić na poprawę stanów zapasów środków materiałowych i umożliwić zakupy nowych rodzajów amunicji. Wzrost wydatków w tej kategorii budżetu należy zdecydowanie docenić.

  Z łącznej sumy wydatków na PZŚM, kwota 241,8 mln PLN została zaplanowana w ramach programu wieloletniego „Priorytetowe Zadania Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP w ramach programów operacyjnych”, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów nr 123 z dnia 23 czerwca 2014 roku. Program ten obejmuje też wydatki na realizację PMT omówione w kolejnym rozdziale.

  Przyszłoroczny PZŚM obejmuje zakupy:

  • materiałów pędnych i smarów za kwotę 303,0 mln PLN,
  • przedmiotów umundurowania i wyekwipowania za 350,0 mln PLN,
  • amunicji i materiałów wybuchowych za 1,050 mld PLN (w tym wspomniane 241,8 mln PLN w ramach programu wieloletniego),
  • środków żywności za 77,0 mln PLN,
  • leków, środków opatrunkowych i materiałów medycznych za 34,0 mln PLN.

  W ramach kategorii „amunicja i materiały wybuchowe” w 2018 roku przewiduje się m.in. pozyskanie:

  • amunicji strzeleckiej do nowych typów broni,
  • 40 mm amunicji do granatników automatycznych i samodzielnych,
  • granatów nasadkowych do kbs wz. 96 Beryl,
  • nowoczesnej amunicji do 60 mm i 98 mm moździerzy,
  • 30 mm amunicji do KTO Rosomak,
  • amunicji plot. 23 mm,
  • 152 mm amunicji do samobieżnych armato-haubic Dana,
  • 120 mm amunicji czołgowej dla czołgów Leopard 2,
  • 155 mm amunicji do armato-haubic Krab,
  • lotniczych i morskich środków bojowych,
  • środków minersko-zaporowych,
  • środków bojowych OPBMR.

Projekt budżetu 2018. TD

Wykonanie Centralnych Planów Rzeczowych w 2016 roku i plan wydatków w latach 2017-2018 (kwoty w tys. PLN).

Plan Modernizacji Technicznej

  W 2018 roku na realizację Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP (PMT) zaplanowano budżet w wysokości 10,425 mld PLN, o 1,227 mld PLN (13,3%) wyższy niż w 2017 roku. To wzrost proporcjonalny, a nawet wyższy od procentowego wzrostu łącznych wydatków na obronność, co należy ocenić pozytywnie. Na w/w kwotę składają się wydatki majątkowe – 9,327 mld PLN i wydatki bieżące – 1,098 mld PLN. Nakłady na realizację PMT podzielone są na trzy grupy:

  • wydatki finansowane w ramach programu wieloletniego „Priorytetowe Zadania Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP w ramach programów operacyjnych”, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów nr 123 z dnia 23 czerwca 2014 roku – 6,453 mld PLN,
  • wydatki finansowane w programu wieloletniego „Zabezpieczenie transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie (VIP)” – 809,2 mln PLN,
  • wydatki poza w/w programami wieloletnimi - 3,163 mld PLN.

  Na pierwszą z powyższych grup, w ramach której będą finansowane najważniejsze, wieloletnie zadania związane z modernizacja polskiej armii, planuje się wydatkować tylko 6,453 mld PLN. Natomiast na cały program wieloletni (obejmujący także wspomnianą już kwotę 241,8 mln PLN na PZŚM) zamierza się przeznaczyć 6,695 mld PLN. Jest to o 366 mln PLN mniej (-5,2%) niż zaplanowano na ten cel w ustawie budżetowej na 2017 rok. Warto również przypomnieć, że w ustawie tej, w części poświęconej programom wieloletnim, na finansowanie programu wieloletniego w 2018 roku zakładano wydatkowanie kwoty 8,047 mld PLN. Przez rok uległa ona więc redukcji o 1,352 mld PLN. Zmniejszenie poziomu finansowania programu wieloletniego w sytuacji tak znacznego wzrostu łącznych wydatków na obronność oceniamy zdecydowanie krytycznie.

  Główne działania w 2018 roku, w ramach poszczególnych programów operacyjnych wchodzących w zakres programu wieloletniego, mają dotyczyć:

1. W ramach programu operacyjnego „System Obrony Powietrznej”:

  • realizacji procedury na pozyskanie przeciwlotniczych zestawów rakietowych średniego zasięgu Wisła;
  • pozyskania rakiet do przenośnego przeciwlotniczego zestawu rakietowego Piorun.

2. W ramach programu operacyjnego „Śmigłowce wsparcia bojowego, zabezpieczenia i VIP”:

  • pozyskania śmigłowców w wersji bojowego poszukiwania i ratownictwa – CSAR w wariancie specjalnym dla pododdziałów wojsk specjalnych CSAR SOF.

3. W ramach programu operacyjnego „Zintegrowane systemy wsparcia dowodzenia oraz zobrazowania pola walki – C4ISR”:

  Pozyskiwanie nowoczesnych systemów dowodzenia i łączności w zakresie łączności szerokopasmowej, zdolności do transmisji obrazu pola walki w  systemach sieciocentrycznych, modyfikacji platform bojowych w zakresie urządzeń identyfikacji bojowej i nawigacji satelitarnej oraz zakup sprzętu i urządzeń systemów dowodzenia i łączności:

  • ruchomych aparatowni łączności cyfrowej;
  • aparatowni diagnostyczno-remontowych w kontenerach;
  • mobilnych modułów stanowiska dowodzenia;
  • węzłów teleinformatycznych w wersji kontenerowej i przenośnej;
  • węzłowych wozów kablowych;
  • radiostacji stacjonarnych, przewoźnych i przenośnych;
  • systemu kontroli z powietrza FIS wraz z montażem na statkach powietrznych;
  • urządzeń identyfikacji swój-obcy samolotów MiG-29;
  • terminali satelitarnych średnich i okrętowych;
  • urządzeń kryptograficznych;
  • odbiorników GPS z modułem SAASM.

4. W ramach programu operacyjnego „Modernizacja Wojsk Pancernych i Zmechanizowanych”:

   M.in. rozpoczęcie modernizacji czołgów Leopard 2A4 do wersji 2PL.

5. W ramach programu operacyjnego „Zwalczanie zagrożeń na morzu”:

  • pozyskania nowoczesnego niszczyciela min typu Kormoran II;
  • pozyskania okrętu patrolowego w wersji podstawowej t. Ślązak;
  • kontynuacji pozyskania sprzętu wojskowego dla Morskiej Jednostki Rakietowej.

6. W ramach programu operacyjnego „Rozpoznanie obrazowe i satelitarne”:

   M.in. pozyskanie BSP oraz polskiego naziemnego segmentu użytkownika włoskiego systemu satelitarnego CSG.

7. W ramach programu operacyjnego „Indywidualne wyposażenie i uzbrojenie żołnierza Tytan”:

   Kontynuacja realizacji pracy rozwojowej.

8. W ramach programu operacyjnego „Modernizacja Wojsk Rakietowych i Artylerii”:

  • pozyskania radiolokacyjnych zestawów rozpoznania artyleryjskiego Liwiec;
  • rozpoczęcia pozyskiwania DMO Homar;
  • pozyskiwania 155 mm DMO Regina;
  • pozyskania modułów ogniowych 120 mm moździerzy samobieżnych Rak na podwoziu KTO Rosomak.

9. W ramach programu operacyjnego „Symulatory i trenażery”:

  • zakupu symulatora / trenażera dla kierowcy czołgu Leopard 2A4;
  • zakupu wirtualnego systemu taktycznego pola walki;
  • zakupu symulatora lotu PZL-130 TC-II Orlik;
  • kontynuacji zakupu kompleksowego systemu symulacji pola walki do szkolenia batalionu;
  • pozyskania zestawu laserowych symulatorów strzelań do SpW na wyposażeniu wojsk pancernych i zmechanizowanych;

10. W ramach programu operacyjnego „Kołowe transportery opancerzone Rosomak”:

  • zakupu KTO Rosomak w wersji bazowej;
  • kontynuacji pracy rozwojowej na KTO Rosomak ze zdalnie sterowanym systemem wieżowym ZSSW-30 zintegrowanym z wyrzutnią ppk Spike;
  • pozyskania kołowych transporterów opancerzonych WRT, WPT;
  • kontynuacji pracy rozwojowej na KTO Rosomak w wersji RSK,
  • zakupu ciężkich kołowych pojazdów ewakuacji i ratownictwa technicznego.

11. W ramach programu operacyjnego „Przeciwpancerny pocisk kierowany SPIKE do KTO”:

   M.in. kontynuacji zakupu pocisków.

  Aktualny harmonogram opisanego powyżej programu wieloletniego przewiduje wydatkowanie:

  • 6,695 mld PLN w 2018 roku,
  • 8,856 mld PLN w 2019 roku,
  • 11,043 mld PLN w 2020 roku.

Gulfstream G550 fot. ppor Robert Suchy (CO MON)

Choć w 2017 roku zgodnie z uchwałą RM z 2016 roku środki na finansowanie zakupu samolotów dla najważniejszych osób w państwie próbowano zapewnić spoza limitu na obronność, to w przyszłym roku już całość planowanych wydatków na ten cel zostanie pokryta z budżetu MON. Fot. ppor. Robert Suchy (CO MON).

  Druga grupa wydatków na PMT związana jest z realizacją programu wieloletniego „Zabezpieczenie transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie (VIP)” zgodnie z uchwałą Rady Ministrów nr 73 z dnia 30 czerwca 2016 roku, mającego na celu „wzrost zdolności do realizacji zabezpieczenia transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie, w tym lotów oznaczonych statusem HEAD, w ramach zadań Sił Zbrojnych RP, zarówno w obszarze europejskim, jak też i międzykontynentalnym (w tym loty transatlantyckie) – poprzez uzupełnienie wyposażenia Sił Zbrojnych RP o 2 samoloty „małe” i 3 samoloty „średnie”. Umożliwi to realizację zadań lotniczych na rzecz Kancelarii: Prezydenta RP, Sejmu, Senatu oraz Prezesa Rady Ministrów”.

  Realizację całego programu zaplanowano na lata 2016-2021, a całkowite koszty w tym okresie mają wynieść 3,138 mld PLN i są wyższe od przyjętych w Uchwale nr 73 o 1,438 mld PLN. Zaliczki udzielone na zakup samolotów dla VIP w ramach budżetu na 2016 rok wyniosły 673,8 mln PLN. Na 2017 rok zaplanowano wydanie 958 mln PLN,  a na kolejne lata:

  • 809,2 mln PLN w 2018 roku,
  • 313,3 mln PLN w 2019 roku,
  • 383,8 mln PLN w 2020 roku.

  W ramach programu w 2018 roku zakłada się dokonanie ostatniej części płatności za samolot „mały” na kwotę 6,4 mln PLN oraz finansowanie samolotów „średnich” zgodnie z przyjętym harmonogramem na kwotę 802,8 mln PLN. Do najważniejszych zadań na przyszły rok zaliczono także:

  • doposażenie samolotów w urządzenia identyfikacji IFF;
  • wdrożenie operacyjne samolotów do realizacji zadań lotniczych;
  • kontynuację szkoleń dla personelu latającego, pokładowego i technicznego;
  • dostosowanie infrastruktury eksploatacyjno-obsługowej.

Na Wojska Obrony Terytorialnej w 2018 roku planuje się wydatkowanie łącznie 1,344 mld PLN. W kwocie tej zawarte zostały m.in. koszty utrzymania, szkolenia, wyposażenia w niezbędny sprzęt i uzbrojenie oraz dostosowanie infrastruktury dla potrzeb WOT. W relacji do 2017 roku jest to wzrost o 247 mln PLN. Fot. mjr Robert Siemaszko/CO MON.

  Na realizację zadań zapisanych w ramach PMT poza w/w programami wieloletnimi w 2018 roku planuje się przeznaczyć z budżetu MON kwotę w wysokości 3,163 mld PLN, w tym 2,065 mld PLN w ramach wydatków majątkowych i 1,098 mld PLN w ramach wydatków bieżących.

  Powyższe środki planuje się przeznaczyć na sfinansowanie:

  • zakupów inwestycyjnych jednostek budżetowych (m. in. zakupów sprzętu wojskowego, szkoleniowego, medycznego oraz części zamiennych);
  • zakupów inwestycyjnych (zakupu sprzętu) w ramach dotacji celowych z budżetu MON;
  • modernizacji i modyfikacji sprzętu wojskowego;
  • finansowanie prac rozwojowych;
  • remonty uzbrojenia, sprzętu wojskowego i techniki specjalnej,
  • współfinansowanie z budżetu resortu obrony narodowej programów inwestycyjnych NATO i Unii Europejskiej.

  W szczególności, w zakresie wydatków majątkowych planuje się m.in. pozyskanie:

  • kierowanych pocisków rakietowych dalekiego zasięgu do samolotów F-16;
  • trójwspółrzędnych radarów w paśmie S Odra w wersji zmodernizowanej;
  • małych samolotów do przewozu najważniejszych osób w państwie (VIP);
  • 60 mm moździerzy;
  • 40 mm granatników jednostrzałowych podwieszanych;
  • broni małokalibrowej (5,56 mm karabinków Grot i kbs wz. 96 Beryl, 7,62 mm karabinów maszynowych, karabinów wyborowych);
  • hełmów kompozytowych i uniwersalnych kamizelek ochronnych oraz sprzętu OPBMR (filtracyjna odzież ochronna, maski przeciwgazowe);
  • sprzętu optoelektronicznego (w tym m.in.: gogli noktowizyjnych, celowników termalnych, lornetek noktowizyjnych i noktowizorów, zestawów zdalnej obserwacji dzienno-nocnej);
  • samochodów ciężarowo-osobowych wysokiej mobilności;
  • samochodów średniej ładowności wysokiej mobilności;
  • samochodów ogólnego przeznaczenia średniej ładowności;
  • samochodów małej ładowności wysokiej mobilności;
  • zestawów samozaładowczych do przewozu kontenerów na samochodzie i przyczepie;
  • naziemnych mobilnych systemów nawigacyjnych TACAN;
  • pralni polowych w kontenerze NEPTUN-2;

a także modernizację śmigłowców W-3 wraz z doposażeniem SAR i śmigłowców W-3 Marynarki Wojennej RP do jednolitej wersji W-3WARM.

  Natomiast w zakresie wydatków bieżących zaplanowano nakłady na sfinansowanie remontów sprzętu wojskowego posiadającego perspektywę użytkowania, m.in.: czołgów, samolotów i śmigłowców, okrętów i jednostek pływających, silników lotniczych do samolotów F-16 i MiG-29, wozów bojowych i transporterów opancerzonych, wozów zabezpieczenia technicznego, sprzętu rakietowego i artyleryjskiego, sprzętu inżynieryjnego, radiolokacyjnego, samochodowego, OPBMR i techniki morskiej.

Badania naukowe i prace rozwojowe

  Zgodnie z wymaganiami określonymi w art.7 ust. 3b ustawy „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP” udział wydatków przeznaczonych na badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie obronności państwa w stosunku do łącznych wydatkach na obronność, musi wynosić nie mniej niż 2,5%. Spełnienie tego wymogu w przyszły roku będzie „kosztowało” 1,030 mld PLN. Na kwotę tę składają się wydatki zapisane w części 28 budżetu „Nauka”, w rozdziale 75221 „Projekty badawcze i celowe w dziedzinie obronności” (dotacje na 204,7 mln PLN) oraz wydatki zapisane w części 29 budżetu „Obrona narodowa” w rozdziale 75280 „Działalność badawczo-rozwojowa” (wydatki majątkowe na 675,7 mln PLN i wydatki bieżące na 149,8 mln PLN). Podsumowując, w stosunku do 2017 roku planuje się wzrost wydatków na badania naukowe i prace rozwojowe o 101,6 mln PLN (10,9%). To niewątpliwie pozytywna informacja, o ile dostępne środki uda się racjonalnie wykorzystać.

Podsumowanie

  Przekazany do Sejmu RP w dniu 26 września br. projekt ustawy budżetowej może jeszcze ulec zmianom, jednak naszym zdaniem nie spowodują one istotnych korekt, co pozwala już dziś na wyciągnięcie najważniejszych wniosków. Do mocnych stron przyszłorocznego budżetu możemy zaliczyć:

  • 10-procentowy wzrost wydatków na obronność kraju, o kwotę 3,792 mld PLN, do poziomu 41,144 mld PLN (2,0% PKB planowanego w 2018 roku).
  • Możliwość zwiększenie wydatków na obronność w kolejnych latach, w tym w 2018 roku o 2,378 mld PLN dzięki przyjęciu nowej wersji ustawy „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP” podpisanej przez Prezydenta RP w dniu 23 października tego roku.
  • W stosunku do planu na 2017 rok wzrost o 13,3% wydatków na realizację Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP do poziomu 10,425 mld PLN. Procentowo będzie to wzrost szybszy aniżeli łącznych wydatków na obronność.
  • 30-procentowy wzrost wydatków na finansowanie Planu Zakupu Środków Materiałowych. Z łącznej kwoty 1,814 mld PLN na ten cel, aż 1,050 mld PLN planuje przeznaczyć się na zakup amunicji i materiałów wybuchowych.
  • Wzrost o blisko 11% do poziomu 1,03 mld PLN wydatków planowanych na badania naukowe i prace rozwojowe, co zapewni spełnienie ustawowego minimum.

Za słabe stron uznajemy natomiast:

  • Wzrost łącznych wydatków na obronność tylko w niewielkim stopniu przełoży się na zwiększenie poziomu wydatków majątkowych. W efekcie zmniejszeniu ulegnie wskaźnik udziału wydatków majątkowych w stosunku do całości wydatków obronnych z planowanych 27,6% w br. do 26,6% w 2018 roku. W praktyce wpłynie to na obniżenie nakładów zaplanowanych na inwestycje budowlane. Przyszłoroczny wzrostu wydatków na obronność zostanie przeznaczony w większości (prawie 60%) na wydatki bieżące.
  • Planowane poniesienie kosztów zakupu samolotów dla VIP w 2018 roku w ramach limitu budżetu określanego na podstawie art. 7 ustawy „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP” będzie niezgodne z zapisami uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego „Zabezpieczenie transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie (VIP)”. Pomijając kwestie formalne, finansowanie zakupu samolotów dla VIP z budżetu na obronność uznajemy za uzasadnione.
  • Mimo wysokiego wzrostu łącznych nakładów na obronność, w tym na PMT, wydatki zaplanowane na finansowanie programu wieloletniego „Priorytetowe Zadania Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP w ramach programów operacyjnych” będą na niższym poziomie niż zaplanowano w ustawie budżetowej na 2017 rok, przez co nie wykorzystuje się szansy na przyśpieszenie priorytetowych programów modernizacyjnych.
  • Planowane finansowanie zadań MSWiA oraz zadań LPR z budżetu na obronność uznajemy za niezasadne. Oznacza to w praktyce transfer ok. 435 mln PLN ze środków przeznaczonych na obronność do innych części budżetu, na inne zadania. Pozostaje mieć nadzieję, że w toku dalszych prac legislacyjnych, wydatki na powyższe cele zostaną wyłączone z budżetu MON i przesunięte do innych części budżetu państwa. W innym przypadku, w 2018 roku na obronność zostanie przeznaczone realnie 1,98% PKB, zamiast wymaganych 2,0%. Oczywiście mimo to, formalnie wymóg ustawowy będzie spełniony.

Schemat budżet MON projekt 2018

Schemat najważniejszych grup wydatków na obronność w 2018 roku według przekazanego do Sejmu RP w dniu 26 września br. projektu ustawy budżetowej. Kliknij na grafice w celu powiększenia.

Tomasz Dmitruk

Autor pragnie podziękować redaktorowi Markowi Świerczyńskiemu za pomoc w uzyskaniu informacji niezbędnych do opracowania niniejszej analizy.




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
SPO - kulisy konsultacji oraz System Kierowania i Dowodzenia

SPO - kulisy konsultacji oraz System Kierowania i Dowodzenia

W dniu 23 maja br. odbyła się oficjalna prezentacja jawnych wyników „Strategicznego Przeglądu Obronnego 2016” (SPO). Od tego czasu minęły już ponad...

więcej polecanych artykułów