Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2012-03-18 09:08:04

Struktury LWP: Brygada Artylerii (rakiet)

     Z dniem 1 grudnia 1962 roku, na podstawie rozkazu dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego (nr 013/Org z dnia 7 listopada tego samego roku) powołano grupę organizacyjną jednostki wojskowej nr 1609. Jednostka była tworzona na bazie pododdziałów 20. Dywizji Zmechanizowanej z garnizonu Choszczno. Tak rozpoczęło się funkcjonowanie 20. Brygady Artylerii.

Struktura organizacyjna polskiej brygady artylerii (rakiet taktycznych) na przykładzie 20. (2.) Brygady Artylerii

   Zgodnie z planem mobilizacyjnym PM-58 Wojsko Polskie wystawiało do Zjednoczonych Sił Zbrojnych (Układ Warszawski) dowództwo frontu z podległymi trzema armiami ogólnowojskowymi (1. Armia – Pomorski Okręg Wojskowy, 2. Armia – Śląski Okręg Wojskowy, 4. Armia – Warszawski Okręg Wojskowy), armią lotniczą (3. Armia Lotnicza) oraz oddziały wsparcia, specjalistyczne i pomocnicze. Dążenie do autonomii, samodzielności i zwiększenia efektywności doprowadziło do powstania planów rakietyzacji wojsk lądowych. W 1961 roku utworzono pierwsze oddziały i pododdziały rakiet operacyjno-taktycznych: 32. Łużycką Brygadę Artylerii w Orzyszu (3. i 9. dywizjon artylerii oraz 1. bateria techniczna) i podległe dowódcom okręgów 22. (Szczecin) i 24. dywizjon artylerii (Sulechów). Równolegle powstawał w Orzyszu Ośrodek Szkolenia Artylerii (JW nr 1036) i 23. szkolny dywizjon artylerii z Torunia z zadaniem przygotowania kadr dla kolejnych brygad rakiet operacyjno-taktycznych. 19 lutego 1962 roku rozkazem nr 014/Org. Szefa Sztabu Generalnego powołano do życia 18. Brygadę Artylerii w Bolesławcu (9. i 13. dywizjon artylerii). Rok kolejny to powstanie 8. dywizjonu artylerii w Tarnowskich Górach (dla 10. Sudeckiej Dywizji Pancernej), 4. dywizjonu artylerii w Malborku (dla 16. Kaszubskiej Dywizji Pancernej) oraz 7. dywizjonu artylerii w Budowie (dla 20. Warszawskiej Dywizji Pancernej), rok 1964 to powstanie 41. dywizjonu artylerii w Gdańsku (7. Dywizja Desantowa), 1. dywizjonu artylerii w Trzebiatowie (8. Dywizja Zmechanizowana). Proces formowania zakończyło powstanie w 1967 roku: 18. dywizjonu artylerii w Kostrzynie (5. Saska Dywizja Pancerna), 19. dywizjonu artylerii w Morągu (15. Dywizja Zmechanizowana) oraz podległych dowódcy POW 42. (Choszczno) i 44. dywizjonów artylerii (Toruń). W tym samym roku powstała najważniejsza z racji podporządkowania, bo frontowa, 36. Brygada Artylerii w Biedrusku (przemianowana jesienią 1968 roku na 3. Warszawską Brygadę Artylerii). Rakiety wymagają rozbudowanych i licznych jednostek pomocniczych i logistycznych. Począwszy od polowych technicznych baz rakietowych (do 1966 roku sformowano trzy: 15. w Szczecinie dla POW, 11. w Skwierzynie dla ŚOW i 21. w Ornecie dla WOW, potem dla zabezpieczenia funkcjonowania frontowej 36. Brygady sformowano jeszcze 18. w Miedwiu), poprzez dywizjony dowozu rakiet (25. w Miedwiu i 28. w Skwierzynie). Dywizyjne i samodzielne dywizjony rakiet otrzymywały zestawy rakietowe 2K6 Łuna (z pociskami 3R9 i 3R10) lub 9K52 Łuna-M (rakiety 9M21), brygady armijne zestawy rakietowe 9K51 (rakiety 8A61 i 8K11), frontowa zestawy rakietowe 9K72 Elbrus (rakiety 8K14). W przeciągu kilku lat dużym wysiłkiem finansowym, organizacyjnym i szkoleniowym powstał poważny potencjał rakietowy wojsk lądowych, stanowiący według samego Ministerstwa Obrony Narodowej główną uderzeniową siłę ogniową wojsk lądowych (ocena rakietyzacji z listopada 1963 roku).

   20. Brygada Artylerii powstawała w ramach etatu 4/228, jego realizację udało się zakończyć do końca czerwca 1964 roku. Brygadę tworzyło:

  • dowództwo: dowódca, zastępcy: ds. politycznych, liniowych, technicznych, kwatermistrz;

  • sztab z szefem sztabu na czele;

  • wydział polityczny;

  • wydział techniczny (podległy szefowi sztabu);

  • wydział uzbrojenia (podległy szefowi sztabu);

  • służby kwatermistrzowskie (podległe kwatermistrzowi): zaopatrzenie żywnościowe, mundurowe, materiałów pędnych i smarów;

  • szef saperów (nadzór merytoryczny nad kompanią maszyn inżynieryjnych);

  • szef zabezpieczenia chemicznego (nadzór nad plutonem przeciwchemicznym);

  • bateria dowodzenia (podległa szefowi sztabu), skład: pluton łączności (radiostacje R-108d, R-104M, wozy dowodzenia R-125A na podwoziu samochodu GAZ-69), pluton radiowy (4 radiostacje R-118BM na podwoziu Star 66), pluton ruchomych węzłów łączności (dwie aparatownie RWŁ-1, motocykle M-61), pluton radiolinii (4 radiolinie R-401) oraz pluton ochrony (trzy drużyny);

  • kompania maszyn inżynieryjnych, skład: 2 plutony maszyn inżynieryjnych (spycharki D-157 i BAT), pluton inżynieryjno-drogowy (samochodowe wykrywacze min DIM, spycharki BAT, mosty towarzyszące SMT);

  • pluton przeciwchemiczny z wozami rozpoznania chemicznego GAZ-69R;

  • połączone warsztaty remontowe (podległe z-cy ds. technicznych), skład: sekcja napraw sprzętu uzbrojenia (warsztat optyczny i warsztat napraw sprzętu elektronicznego), sekcja napraw samochodów i ciągników gąsienicowych i samochodowych, sekcja obróbki specjalnej;

  • bateria transportowo-gospodarcza, posiadała w składzie min. pluton transportowy (5 drużyn) z 35 pojazdami i 16 przyczepami;

  • 3. bateria techniczna (przechowywanie rakiet, ich okresowa obsługa, naprawa, przygotowanie do użycia, ewakuacja rakiet, dostarczanie do dywizjonów składników rakiet, głowic czy samych rakiet), skład: sekcja techniczna (stacja kontrolno-pomiarowa 8N16), sekcja napełniania i montażu, pluton dowozu (ze specjalnym pojazdem izotermicznym dla transportu głowic), posiadała: 8 rakiet bojowych 8K11, stację kontrolno-pomiarową 8N16, zestaw instrumentów i przyrządów 8T339, 2 dźwigi siodłowe 8T22, 6 naczep transportowych 8T137, samochód izotermiczny 8T328, 2 dystrybutory paliwa 8G114 (potem 2G1U), 4 dystrybutory utleniacza 8G17M, 3 urządzenia neutralizacyjne 8T311, ruchoma sprężarka 8G33U, stacja ładowania akumulatorów 8N061, agregat prądotwórczy 8N03, wskaźnik wilgotności powietrza 8Sz31, elektrownię polową 8N01, podgrzewacz powietrza 8G27U, namiot 8Ju11 i laboratorium polowe 8Ju44;

  • 16. dywizjon artylerii (zwyczajowo określany jako 1 dywizjon):
  • dowódca, z-cy: ds. liniowych, politycznych, technicznych,
  • sztab z szefem sztabu,
  • bateria dowodzenia (2 radiostacje R-118BM, 2 wozy dowodzenia R-125A lub AM lub AMA, trzy drużyny telefoniczne, stacja meteorologiczna ARMS z dwoma radiolokatorami RMS-1),
  • 1., 2. i 3. bateria startowa (czasowe przechowywanie rakiet, jej bezpośrednie przygotowanie i start), skład: pluton dowodzenia (drużyna topogodezyjna, drużyna rachunkowa) i pluton startowy. Bateria startowa posiadała: wyrzutnię 8U218 zestawu 2K51, urządzenie neutralizacyjne 8T311,podgrzewacz powietrza 8G27U, elektrownię polową 8N01, wóz dowiązania topogodezyjnego Gaz-69TMG, ciągnik samochodowy Kraz (lub Tatra 141) z przyczepą niskopodwoziową przeznaczone do transportu wyrzutni na dalsze dystanse,
  • pluton obsługi technicznej (przyjmowanie, czasowe przechowywanie i przekazywanie ukompletowanych rakiet bateriom startowym), posiadał: dźwig siodłowy 8T22, sprężarkę ruchomą 8G33U, stację ładowania akumulatorów 8N061, elektrownię polową 8N01, agregat prądotwórczy 8N03, wskaźnik wilgotności powietrza 8Sz31, podgrzewacz powietrza 8G27U;
  • 17. dywizjon artylerii (zwyczajowo określany jako 2 dywizjon), skład jak 16. dywizjon z tym, że numery baterii startowych to 4. ,5. i 6.

    Rozkazem MON nr 0112 z dnia 11 grudnia 1965 roku zniesiono odrębność baterii technicznej, utworzono baterię meteorologiczną oraz zlikwidowano stanowisko dywizjonowego zastępcy dowódcy ds. liniowych. Powołaną baterię meteo stworzono poprzez wydzielenie sprzętu tego typu z dywizjonów. Baterię tworzyły więc dwa plutony, każdy z dwoma radiolokatorami RMS-1. W pierwszych latach istnienia proces szkolenia rakietowców wspierał krajowy sprzęt szkolno treningowy: dwie makiety wyrzutni 8U218 na podwoziu ciężarowego Star 66 o nazwie własnej Bursztyn-2 oraz trenażer napełniania rakiety MP-N-2 Akwamaryna-1. Zwrócono uwagę na autonomiczną osłonę przeciwlotniczą brygady. Zarządzeniem szefa sztabu POW nr 60/Org. z dnia 13 października 1967 roku powołano do życia drużyny wielkokalibrowych karabinów maszynowych (wkm DszK wz. 38/46 transportowane samochodami Robur LO-1800). W baterii dowodzenia brygady oraz w bateriach dowodzenia obu dywizjonów artylerii były po trzy drużyny (w drużynie 3 wkm) wkm. W 1969 roku do etatu brygady wprowadzono Stację Transmisji Informacji. Przy 5 aparatowniach specjalnych, 3 oficerach, 4 chorążych, 15 podoficerach zawodowych i 6 szeregowcach miała wypełniać zadania związane z organizacją i utrzymaniem systemu utajnionej łączności telefonicznej i dalekopisowej z przełożonymi, oddziałami współdziałającymi a w niektórych przypadkach z brygadowymi dywizjonami artylerii. Faktycznie pododdział ten utworzono dopiero w 1973. STI borykała się z brakami sprzętowymi i wyszkolonymi specjalistami.

Wyrzutnia 8U218 zachowana w MWP w Warszawie, fot. Mariusz Cielma.

   W czerwcu 1969 roku brygada liczyła łącznie 1139 żołnierzy (etat czasu pokoju to 1141). Różnie się to przedstawiało przy podziale na poszczególne korpusy osobowe. Było 120 oficerów (etat to 143), 2 chorążych (etat 0), 83 podoficerów zawodowych (152), 104 podoficerów zsw (76) i 830 szeregowych (770). W 1976 roku uzbrojenie strzeleckie (w 10% w zapasie nienaruszalnym) stanowiło: 372 pistolety, 937 karabinków różnych wersji AK, 69 karabinków-granatników wz. 1960, 5 pistoletów maszynowych wz. 1963 (tzw. RAK), 14 ręcznych granatników przeciwpancernych, 21 wielkokalibrowych karabinów maszynowych DSzK wz.38/46, 16 ręcznych karabinów maszynowych, 9 ciężkich karabinów maszynowych (ckm G). Zapas nienaruszalny amunicji stanowiło (1973 rok): 165 tysięcy sztuk amunicji 7,62mm do kbk AK, 10 tysięcy sztuk amunicji 9 mm, amunicji przeciwlotniczej – 66 tysięcy sztuk, 2500 granatów ręcznych.

   W 1974 roku pododdziały ochrony oraz część przeciwlotniczych zgrupowano w utworzonej brygadowej baterii ochrony. Baterię tworzyły: pluton ochrony oraz pluton przeciwlotniczy (drużyny z baterii dowodzenia brygady). W przypadku mobilizacji, bateria ochrony rozwijała się do: trzech plutonów ochrony, plutonu ochrony i regulacji ruchu oraz plutonu przeciwlotniczego liczącego trzy drużyny ale po 6 wkm. Na stopie pokojowej bateria ochrony według etatu posiadała 51 ludzi, w toku mobilizacji wzrastała do 163. Wyprzedzając trochę chronologię zdarzeń, w przypadku przeciwlotników warto wspomnieć o roku 1978 gdy stare DSzK wymieniono na wkm PKMZ-2 kalibru 14,5 mm (wykorzystujące samochody Star 660) oraz sformowaniu skadrowanej baterii przeciwlotniczej (PKMZ-2). W czasie pokoju bateria przeciwlotnicza podlegała baterii ochrony.

   Trwała wymiana pokoleniowa używanego wyposażenia. I tak w 1972 roku autotopografy Gaz-69TMG wymieniono na model UAZ-452T. Sprężarki ruchome 8G33U zastąpiono (1975) typem UKS-400. Jednak największe zmiany w wyposażeniu oraz częściowo w strukturze spowodowała wymiana sprzętu rakietowego. Zestaw 9K51 zastąpiono w pierwszym półroczu 1975 roku zestawem 9K72 Elbrus z rakietą 8K14. Wycofano dystrybutory paliwa 8G114, podgrzewacze powietrza 8G27U (z baterii startowych), sprężarki 8G33U (z baterii startowych), oraz ciągniki siodłowe Tatra-141 z przyczepami niskopodwoziowymi.

   Wyposażenie poszczególnych pododdziałów 2. Brygady Artylerii w latach 1975-81 przedstawiało się następująco:

  • bateria techniczna: 6 rakiet 8K14, stacja sprawdzeń poziomych 2W11, stacja sprawdzeń niezależnych 9W41, zestaw instrumentów i przyrządów 2SzCz1, 2 żurawie samochodowe 9T31M, 6 naczep transportowych 2T3M, 3 samochody izotermiczne 9F21, 3 dystrybutory paliwa 2G1U, 6 dystrybutorów utleniacza 8G17M, 2 urządzenia neutralizacyjne 8T311, sprężarka ruchoma 8G33U, wskaźnik wilgotności powietrza 8Sz31, elektrownia polowa 8N01, podgrzewacz powietrza 8G27U, namiot 8Ju11, laboratorium polowe 8Ju44.

  • bateria startowa (po 3 w dywizjonie): wyrzutnia 9P117M, urządzenie neutralizacyjne 8T311, samochód UAZ-452T;

  • pluton obsługi technicznej dywizjonu: żuraw samochodowy 9T31M, sprężarka ruchoma 8G33U, wskaźnik wilgotności powietrza 8Sz31, elektrownia polowa 8N01, podgrzewacz powietrza 8G27U.

  W 1978 roku wymieniono elektrownie polowe 8N01 na krajowy odpowiednik PAD-16 (o dwukrotnie większej mocy, 16 kW).

Kołowa wyrzutnia 9P117M, fot. Łukasz Pacholski.  

    Po raz kolejny, w sposób istotny zmodyfikowano strukturę organizacyjną brygady w latach 1981-82 (etat brygady 31/022/0 i etaty dywizjonów 31/046/0). Przede wszystkim zlikwidowano brygadową baterię techniczną tworząc w obu dywizjonach jej odpowiedniki. Baterie techniczne składały się z: drużyny łączności, sekcji napełniania i montażu oraz plutonu transportowego (4 naczepy transportowe i samochód izotermiczny). Z Połączonych Warsztatów Remontowych utworzono baterię remontową z nową sekcją - sekcją kontroli (przeniesiona z brygadowej baterii technicznej). Znacząco wzrosła siła ogniowa brygady, każda z sześciu baterii startowych sformowała drugi pluton startowy (wyrzutnia 9P117M lub M1 i urządzenie neutralizacyjne 8T311). Przyrost w baterii startowej kolejnego pododdziału bojowego wymusił wzmocnienie drużyny rachunkowej oraz utworzenie drugich drużyn łączności i topogeodezyjnych.

   W latach 1982-92, czyli do końca istnienia brygady, wyposażenie poszczególnych pododdziałów przedstawiało się następująco:

  • 2 x bateria techniczna dywizjonu: 4 rakiety 8K14, 2 żurawie samochodowe 9T31M, 4 naczepy transportowe 2T3M, 2 samochody izotermiczne 9F21U, 2 dystrybutory paliwa 2G1U (zastąpione 9G29), 4 dystrybutory utleniacza 8G17U (zastąpione 9G30), urządzenie neutralizacyjne 8T311, sprężarka ruchoma UKS-400, wskaźnik wilgotności powietrza 8Sz31, elektrownia polowa PAD-16;

  • bateria remontowa: stacja sprawdzeń poziomych 2W11, stacja sprawdzeń niezależnych 9W41, zestaw instrumentów i przyrządów 2SzCz1, sprężarka ruchoma UKS-400, wskaźnik wilgotności powietrza 8Sz31, elektrownia polowa PAD-16, podgrzewacz powietrza 8G27U, namiot 8Ju11;

  • służba MPS: laboratorium polowe 8Ju44;

  • 6 x bateria startowa: 2 wyrzutnie 9P117M lub M1, 2 urządzenia neutralizacyjne 8T311, 2 samochody UAZ-452T;

   W 1985 roku częściowo rozwinięto kompanię radioliniowo-kablową (67., od 1976 pododdział mobilizowany przez brygadę) z dwoma plutonami radioliniowymi (po 5 aparatowni R-409 w każdym), plutonem łączności dalekosiężnej (4 aparatownie AŁD-3 w tym 2 rozwinięte) i plutonem telefonicznym (pięć drużyn, w tym dwie rozwinięte). Warto wspomnieć, że 2. Brygada Artylerii na czas „W” mobilizowała ponad 330 żołnierzy na potrzeby 348. Szpitala Segregacyjno-Ewakuacyjnego.

Rakieta 8K14, fot. Mariusz Cielma.

   W grudniu 1986 roku brygada liczyła łącznie 970 żołnierzy (etat czasu pokoju to 1037). Różnie się to przedstawiało przy podziale na poszczególne korpusy osobowe. Było 85 oficerów (etat to 104), 54 chorążych (etat 63), 93 podoficerów zawodowych (156), 87 podoficerów zsw (76) i 620 szeregowych (638). W 1990 roku uzbrojenie strzeleckie (w 50% w zapasie nienaruszalnym) stanowiło: 252 pistolety P-64 lub P-83, 1036 karabinków różnych wersji AK, 69 karabinków-granatników wz. 1960, 8 pistoletów maszynowych wz. 1963 (tzw. RAK), 14 ręcznych granatników przeciwpancernych, 15 wielkokalibrowych karabinów maszynowych PKMZ-2, 18 ręcznych karabinów maszynowych, 2 ciężkie karabiny maszynowe (ckm G).

   Brygada Artylerii była wyróżnionym oddziałem WP. Z 49. pułku śmigłowców wydzielono 3. klucz śmigłowców, gospodarczo i operacyjnie podporządkowany 2. Pomorskiej Brygadzie Artylerii. Jego głównym zadaniem było zapewnienie łączności pomiędzy oddziałem rakietowym a ośrodkami dowodzenia czy wsparcia, prowadzenie rozpoznania dróg i rejonów dyslokacji brygady czy lotniskowe przygotowanie przejęcia transportowanych drogą powietrzną głowic jądrowych (brygada miał możliwości do przechowywania trzech głowic). Klucz posiadał na wyposażeniu 2-3 śmigłowce (SM-2, Mi-2, Mi-4) i stacjonował na co dzień w Choszcznie. W garnizonie macierzystym 2. Brygady sformowano również 42. dywizjon artylerii (rakietowy) podporządkowany operacyjnie 3. Dywizji Zmechanizowanej. 42. dywizjon w praktyce stał się trzecim dywizjonem rakietowym brygady (sformowany w 1968, rozformowany w 1989).

   22 grudnia 1992 roku 2. Pomorska Brygada Artylerii przeformowana została w 2. pułk rakiet taktycznych, blisko dwa miesiące wcześniej do składnic zdała swój podstawowy oręż – zestawy rakietowe 9K72 Elbrus.

Mariusz Cielma




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec szturmowy Bell AH-1 Cobra jest z pewnością jedną z najsłynniejszych, o ile nie najsłynniejszą, prowizorek w historii lotnictwa wojskoweg...

więcej polecanych artykułów