Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj
Rozpoznawczy Ił-20 na ok. 600 m wleciał w przestrzeń Estonii. Start portugalskich F-16.
Nowy rosyjski niszczyciel rakietowy projektu Lider najwcześniej w latach 2023-2025.
Pododdziały amerykańskich KTO Stryker na ćwiczeniach w Japonii.
Indie uziemiły samoloty Su-30MKI w związku z katastrofą sprzed kilku dni.

2013-12-15 10:36:33

Nowe samoloty i śmigłowce sił powietrznych Rosji do 2025 roku

     Obecnie obowiązujący w Rosji plan modernizacji technicznej wojska, czyli Państwowy Program Uzbrojenia na okres 2011-2020 zakłada – w zakresie pozyskania nowej techniki lotniczej – zakupy łącznie nawet do 600 nowych samolotów bojowych i wsparcia – transportowych, treningowych oraz do 1000 śmigłowców: bojowych, transportowych, szkolnych. Są to podstawowe typy wojskowych statków powietrznych, zarówno pochodzące jeszcze z lat ZSRR, np. Su-34, Su-25SM, Mi-8AMTSz, jak i nowsze modele – Jak-130, czy Ka-62. Abstrahując od możliwości realizacji tych planów (w latach 2011-2012 otrzymano 73 samoloty i 137 śmigłowców) nasi wschodni sąsiedzi planują kolejne etapy modernizacji sił zbrojnych.

  W ostatnim czasie ujawniono więcej szczegółów dotyczących nowego programu modernizacyjnego na lata 2016-2025. Jest on wprawdzie nadal w opracowaniu i może się jeszcze zmienić, jednak już dziś jego zarys daje pewien pogląd jak będą wyglądały, pod względem wyposażenia, Wojenno-Wozdusznyje Siły, czyli Siły Powietrzne naszego wschodniego sąsiada w połowie następnej dekady.

  Do chwili obecnej nie ujawniono szczegółowych informacji odnośnie całego programu, jednak z wielu cząstkowych informacji można wywnioskować o długofalowych planach wobec WWS, przedstawionych zgodnie z tradycyjnym rosyjskim podziałem na Lotnictwo Dalekiego Zasięgu (strategiczne), Lotnictwo Transportowe, Lotnictwo Taktyczne (samoloty i śmigłowce lotnictwa armijnego) oraz statki powietrzne lotnictwa specjalnego przeznaczenia i szkół lotniczych, wyłącznie te które znajdują się obecnie w opracowaniu i nie zostały jeszcze zamówione.

Lotnictwo Dalekiego Zasięgu

  Nowym, podstawowym strategicznym samolotem uderzeniowym Rosji, tj. maszyną zdolną do użycia broni jądrowej będzie PAK DA (Pespektiwnyj Awiacjonnyj Kompleks Dalniej Awiacji), czyli perspektywiczny lotniczy kompleks lotnictwa dalekiego zasięgu. Nazwa kompleks (użyta zresztą w innym projekcie – PAK FA, czyli perspektywicznym lotniczym kompleksie lotnictwa frontowego, tj. taktycznego) oznacza, że oprócz samolotu zbudowany będzie również system uzbrojenia i wsparcia naziemnego. Sam samolot ma być bombowcem strategicznym przenoszącym broń masowego rażenia – pociski manewrujące i bomby swobodnie spadające z głowicami jądrowymi. Mimo deklaracji, że lotnictwo dalekiego zasięgu stanowi priorytet dla WWS, bowiem strategiczne siły jądrowe to zasadniczy element, który pozwala Rosji zachować status mocarstwa globalnego, PAK DA znajduje się na razie w fazie wstępnego opracowania i nie jest pewne jego finansowanie. Wiadomo, że projekt rozwija OAK Tupolew, pojawiło się także jego fabryczne oznaczenie – Izdielje 80, co może oznaczać, że koncepcja jest już ustalona. Umowę o opracowaniu projektu wstępnego podpisano w 2009 roku, a sam projekt wstępny PAK DA dowództwo Sił Powietrznych Rosji zaakceptowało w 2013 roku. W kolejnej fazie prac, która ma trwać do 2015 roku miałby być ukończony projekt wstępny, a przed końcem dekady – prototyp maszyny (jakiś czas temu mowa była o 2017 roku, ale obecnie bardziej prawdopodobny będzie 2020 rok). Do 2025 roku pierwsze seryjne PAK DA powinny zasilić Lotnictwo Dalekiego Zasięgu. Do tej pory nie ujawniono koncepcji maszyny, ale prawdopodobnie będzie to czterosilnikowa maszyna w układzie latającego skrzydła o cechach utrudnionej wykrywalności uzbrojona w rakiety manewrujące Ch-101 i Ch-102. Jeszcze mniej wiadomo o systemach elektronicznych i awionicznych Izdielje 80 – zapewne samolot będzie posiadał system radiolokacyjny (być może zabudowany w elementach konstrukcyjnych płatowca i pracujący w trybie trudnowykrywalnym) i rozbudowane układy walki elektronicznej.

Jedna z wizji PAK DA. Co ciekawe, instytut aerodynamiczny CAGI opublikował zdjęcia kilku badanych modeli tunelowych samolotów, jeden z nich był podobny do tego na rysunku. Innym ciekawym projektem jest Tu-404, również w układzie latającego skrzydła, którego makieta pokazana została jeszcze w połowie lat. 90.

  Funkcjonowanie lotnictwa wojskowego, szczególnie strategicznego, wydaje się obecnie niemożliwe bez samolotów tankowania powietrznego. Rosjanie widzą potrzebę wsparcia przez tankowce nie tylko maszyn strategicznych, ale i taktycznych, jednak z uwagi na relatywnie małą liczbę samolotów Ił-78, w praktyce w czasie normalnej służby jedynie bombowce strategiczne Tu-95 i Tu-160 uzupełniają paliwo w powietrzu. Problem ma rozwiązać Perspektiwnyj Samloljet Zaprawszczik, perspektywiczny samolot-tankowiec. Jego płatowcem będzie Ił-76MD-90A, czyli głęboko zmodyfikowany Ił-76MD z nowym skrzydłem, silnikami i awioniką glass cockpit, o udźwigu do 60 ton.

  Kolejną maszyną o dużym znaczeniu dla WWS Rosji ma być samolot dozoru radarowego i dowodzenia lotnictwem Bieriew A-100, następca używanych obecnie A-50 z radarem Wega o mechanicznym kształtowaniu wiązek i śledzeniu do 50 celów. Podobnie jak PSZ platformą ma być Ił-76MD-90A. Nowy rosyjski AWACS będzie posiadał kompleks radiolokacyjny Wega o zasięgu 400 km i elektronicznym skanowaniu w elewacji, śledzący do 300 celów. Do 2025 roku seria A-100 ma zastąpić częściowo niezmodernizowane maszyny A-50. 

Lotnictwo Transportowe

  Podobnie – ewolucyjnie – jak w przypadku tankowców powietrznych Rosjanie chcą podejść do nowych ciężkich samolotów transportowych. Standardowym samolotem w tej klasie ma być Ił-76MD-90A (oznaczany czasem Ił-476, 476 to wewnętrzne oznaczenie samolotu w fabryce). Nowe skrzydło, silniki PS-90A-76 mają zwiększyć udźwig i zasięg samolotu, a nowoczesna awionika z wyświetlaczami wielofunkcyjnymi pozwolić na operowanie we wszelkich sytuacjach taktycznych. Według analityków do 2025 roku ma powstać nawet 170 egzemplarzy Ił-76MD-90A łącznie z wersjami specjalnymi.

Ił-76MD-90A ma występować w WWS w co najmniej trzech wersjach: transportowej, tankowania powietrznego, dozoru radiolokacyjnego i - być może - walki radioelektronicznej - fot. OAK Suchoj.

Lżejsze maszyny transportowe mają być reprezentowane w WWS przez samoloty An-70 i nowe maszyny nazywane Srednij Wojenno-Transportnyj Samoljet, czyli średni wojskowy samolot transportowy. Ten pierwszy typ to już opracowana maszyna i chociaż oblatana w 1994 roku to nadal jednak przez brak współpracy głównych partycypantów – Ukrainy i Rosji – nieprodukowana seryjnie. Ostatecznie Rosjanie zdecydowali w 2010 roku o kontynuacji finansowania projektu i chcą zakupić dla swoich sił powietrznych 60 tych samolotów o udźwigu 47 ton, które miały być produkowane w zakładach w Kazaniu. Ten drugi to Mulitirole Transport Aircraft, budowany wspólnie z Indiami, oznaczony w Rosji Ił-214, o udźwigu 20 ton - jego prototyp powinien wznieść się w powietrze w 2017 roku. Kupowane mają być także lżejsze samoloty transportowe Ił-112W o udźwigu 6 ton, których opracowanie wznowiono.

Lotnictwo Taktyczne

  Po zrealizowaniu zatwierdzonych lub planowanych do uruchomienia programów zakupów samolotów myśliwskich, tj. Su-35S, Su-30SM i MiG-35S, podstawowym projektem WWS będzie T-50 – Perspektiwnyj Awiacjonnyj Kompleks Frontowoj Awiacji, czyli perspektywiczny lotniczy kompleks lotnictwa frontowego. Ten samolot określany mianem „myśliwca piątej generacji” jest obecnie intensywnie testowany, a jego produkcja ma pozwolić na utrzymanie parytetu nowoczesności lotnictwa bojowego ze Stanami Zjednoczonymi, Chinami i Indiami. Planowane są dostawy 60 sztuk do 2020 roku, ale zdaniem obserwatorów nie jest to możliwe do zrealizowania – realne jest dostarczenie tej ilości samolotów wraz z systemem naziemnym do 2025 roku. Rozwój produkcji seryjnej T-50 oznaczać będzie zakończenie montażu maszyn Suchoja należących do „generacji cztery +”, tj. Su-35S i Su-30SM. Co do nowego ciężkiego myśliwca dalekiego zasięgu nic na razie nie wiadomo, być może epigonami tego typoszeregu samolotów bojowych będą w WWS Rosji zmodernizowane MiG-31BM.

Duże zakupy myśliwców Suchoj T-50 zapewnią kompanii OAK byt na najbliższe dwie dekady - fot. OAK Suchoj.

  Z kolei w grudniu tego roku wicepremier rządu FR Dmitrij Rogozin zaanonsował, że Rosja rozpoczyna projekt Liogkij Mnogofunkcyjnyj Frontowyj Samoljet, czyli lekki frontowy samolot wielozadaniowy. Podstawową maszyną myśliwską ma być testowany obecnie T-50, samolot klasy 35-40 ton i to czy LMFS będzie realizowany zależy w dużej mierze od rosyjskich decydentów wojskowych, w tym ministra obrony Siergieja Szojgu, WWS raczej nie wykazywały dotąd zainteresowania lżejszym samolotem myśliwskim – klasy 15-20 ton. Duże relatywnie zamówienia na Su-35S, Su-30BM oraz przewidywany koszt zakupu serii PAK FA czy PAK DA powoduje, że Rosja może nie mieć środków na nowe myśliwce „uzupełniające” – tym mianem określa się dziś w Rosji Su-35S, o dużych możliwościach bojowych, samoloty nowe które posłużą 25-30 lat, tj. do 2035 roku. Do tego czasu duży stopień zaawansowania osiągną bezzałogowe bojowe. Poza tym wydaje się, że wydłużenie serii T-50 o 100-200 maszyn będzie tańsze niż opracowanie i wdrożenie nowego modelu.

  Wydaje się jednak, że Rosjanie nie chcą zrezygnować z potencjału konstruktorskiego w zakresie maszyn bojowych klasy Gripena E. Widzą przede wszystkim miejsce dla LMFS w ofercie eksportowej: maszyna ma być tańsza od T-50, co spowoduje, że będzie w zasięgu potencjalnych odbiorców jako następca MiG-29, s samolot ma posiadać zdolności bojowe i właściwości użytkowe typowe dla myśliwców "piątej generacji". Ostatnie wypowiedzi Rogozina sugerują, że projekt otrzyma finansowanie, zależy na tym najbardziej korporacji RSK MiG. Jak wspomnieliśmy wojskowi nie popierają LMFS, utrzymując (podobnie jak w Polsce), że w następnej dekadzie wejdą do służby duże bojowe bezzałogowce, uzupełniając, a następnie zastępując maszyny pilotowane. 

  LMFS może powstać w RSK MiG na bazie projektu Legkij Frontowyj Istriebitiel (4.12), którego koncepcja została ujawniona w 2003 roku. Nowa lekka maszyna frontowa powinna być lżejsza i tańsza od PAK FA, zachowując jednak zbliżone możliwości bojowe. Wydaje się, że tylko wtedy ma szanse zainteresować klienta wewnętrznego. Bodźcem do powstania LMFS mogłoby być także współfinansowanie projektu przez zewnętrznego inwestora – co będzie jednak wyjątkowo trudne, bowiem dwaj „najbogatsi” partnerzy raczej nie będą zainteresowani propozycją. Chiny już niedługo nie będą  potrzebować  rosyjskich płatowców (co innego awionika, czy silniki, ale to już inna historia) a Indie konsekwentnie realizują strategię dywersyfikacji dostaw (Rafale oraz Fifth Generation Fighter Aircraft oparty na PAK FA).

 Nowe projekty samolotów i śmigłowców dla WWS Rosji:

Nazwa według programu

Typ

Przeznaczenie

Masa całkowita

PAK DA

Tu-?

Bombowiec strategiczny

120-125 ton

PSZ

Ił-?

Samolot tankowania powietrznego

210 ton

SWTS

Ił-214

Średni samolot transportowy

68 ton

SUS

?

Samolot łączności i retranslacji

70 ton

PAK FA

Su-?

Średni myśliwiec

35-40 ton

LMFS

MiG-?

Lekki myśliwiec

12-15 ton

PSSz

Su-?

Samolot szturmowy

15-20 ton

PSSTDW

Mi-38

Średni śmigłowiec wielozadaniowy

15-16 ton

PSTDW

Mi-?

Średni szybki śmigłowiec wielozadaniowy

 

LMCW

Mi-54

Lekki śmigłowiec wielozadaniowy

4,5 tony

UTK PNP

Jak-152

Samolot szkolenia podstawowego

1,3 tony

  Maszynami uderzeniowymi produkowanymi po 2020 roku w Rosji będą zapewne zmodernizowane Su-34 – możliwe jest zamówienie kolejnej transzy tych samolotów (do tej pory zakupiono 129 sztuk), również dlatego, że Su-34 z dodatkowym wyposażeniem specjalistycznym będą pełniły rolę taktyczno-operacyjnych samolotów rozpoznawczych i maszyn walki radioelektronicznej. O następcy Su-34 i zmodernizowanego Su-34M na razie niewiele wiadomo – być może okaże się, że nie będzie to maszyna załogowa, ale bezpilotowy statek latający.

 Rosjanie nadal optują za wyspecjalizowanymi maszynami szturmowymi (wsparcia bezpośredniego) i Perspektiwnyj Samoljet Szturmowik powstać miałby w OAK Suchoj. Maszyna powinna być głęboką modernizacją dwumiejscowego zmodernizowanego Su-25UBM. Jest on jednak krytykowany przez niektórych – stawia się obecnie pytanie, czy w dobie broni precyzyjnych, rozwoju bezzałogowców i większych możliwości śmigłowców bojowych, ciężki opancerzony samolot szturmowy o relatywnie dużym udźwigu jest potrzebny.

Su-34 i jego zmodernizowana wersja Su-34M będą stanowić w połowie przyszłej dekady zasadniczy komponent uderzeniowy WWS - fot. OAK Suchoj. 

  Pomimo, że śmigłowce bojowe Mi-28N i Ka-52 dopiero wchodzą do służby i są opracowywane ich modernizacje, finansowany ma być ich następca – „śmigłowiec bojowy piątej generacji”, o którym nie wiadomo nawet, przez które biuro konstrukcyjne bedzie realizowany.

  Z kolei koncern Rossijskie Wiertoljety projektuje aż trzy maszyny dla wojska – następca Mi-8 jest nazywany Perspektiwnyj Skorostnyj Srednij Transportno-Desantnyj Wiertaljot, czyli perspektywiczny średni szybki śmigłowiec transportowo-desantowy, równolegle konstruowany jest być Perspektiwnyj Srednij Transportno-Desantnyj Wiertaljot, opracowywany na bazie Mi-38. Oba projekty nie są jednak traktowane zbyt priorytetowo – wojskowi są zadowoleni z niezawodnego, taniego i wytrzymałego Mi-8 w najnowszych wersjach. Nie jest jasne także co dalej z projektem Liogkij Mnogoceliewoj Wiertaljot, czyli lekkiego śmigłowca wielozadaniowego, konstruowanego pod oznaczeniem Mi-54.

Wojskowy Mi-38 ma nosić oznaczenie Mi-383, nie wiadomo jednak, kiedy zostanie ukończony jego prototyp - fot. Wiertoljety Rossji.

Lotnictwo szkolne i specjalne

  Samolotami szkolnymi następnej generacji będzie prawdopodobnie modernizowany Jak-130M, którego koncepcja ma duży potencjał rozwojowy. Nowy ma być Uczebno-Trenirowocznyj Kompleks Pierwonaczalnoj Pogotowki, czyli Szkolno-Treningowy Kompleks Szkolenia Podstawowego – jest to tłokowy samolot szkolny Jak-152, opracowany już kilka lat temu, na bazie jego projektu zrealizowano w Chinach maszynę L-7. Znowu pojawia się tu słowo kompleks, co może oznaczać, że oprócz samego płatowca, który jest jedym z elementów systemu szkolenia, opracowane mogą być naziemne elementy przygotowania personelu latającego (symulatory, trenażery itp.).

  Do lotnictwa specjalnego zaliczono samoloty dowodzenia (latające stanowiska dowodzenia) i maszyny rozpoznania. Następcami latających punktów dowodzenia szczebla strategicznego Ił-80 Zwieno-2S, na bazie płatowców Ił-86, mają być maszyny dowodzenia, dla których platformą będą Ił-96-300. Z kolei lżejszy Tu-214 będzie bazą dla latającego punktu dowodzenia niższego szczebla. Strategicznym samolotem rozpoznania i walki elektronicznej ma być Bieriew A-90, zbudowany na płatowcu Ił-76MD-90A, wyposażony w zestaw aparatury rozpoznawczej i zakłócającej. Ciekawym projektem jest Bieriew A-60M, czyli latający laser, odpowiednik zarzuconego w 2011 roku Boeinga YAL-1. Jeśli chodzi o bezplilotowce - to pomijając mniejsze aparaty wojsk lądowych - obecnie w Rosji opracowywane są następujące typy: rozpoznawcze Inochodiec o masie około 1 tony i Altius-M o masie do 5 ton - ten drugi z możliwościa uzbrojenia oraz typowo bojowe: Skat (o masie 10 ton) i Ochotnik-B/-U (o masie 20 ton).   

  Ze wszystkich wymienionych projektów szanse na realizację mają te, które są już realizowane lub pozwolą Rosji zachować pozycję w czołówce producentów i gestorów najnowszej techniki wojskowej oraz w klubie mocarstw jądrowych. Pierwszą grupę stanowią transportowy Ił-76MD-90A, AWACS A-100, myśliwiec PAK FA, do drugiej zaliczyć należy PAK DA, czy latający laser A-60M.

Robert Ciechanowski

 

 




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Elbit zmodernizuje F-5 Tiger w Azji

Elbit zmodernizuje F-5 Tiger w Azji

21 października br. Elbit Systems ogłosił, że zawarł z nieujawnionym klientem kontrakt na modernizację wyposażenia pokładowego odrzutowych samolotó...

więcej polecanych artykułów