Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2016-02-03 13:37:42

Pokonać pancerz! Część III – dane amunicji APFSDS-T

     Podawane w różnych źródłach wartości dla pokonywanych pancerzy przez pociski przeciwpancerne z odrzucanym sabotem stabilizowane brzechwowo (APFSDS) są wielokrotnie zmieniane, zaś różnice między podawanymi parametrami potrafią sięgać aż 25%. Przyczyny owych rozbieżności, oraz metodologię szacowania przebijalności opisano w części drugiej cyklu „A ile to przebija?”. Pewnym usystematyzowaniem informacji może być podanie danych z tylko jednego źródła i opracowanych według jednej metodologii. W tym przypadku chodzi o źródło z Rosji.

   Dlaczego z Rosji? Ponieważ wbrew obiegowej opinii, źródła dotyczące broni pancernej z tego kraju nieraz zaskakiwały trafnością opisów oraz celnością przedstawianych analiz. Oczywiście mowa o materiałach tworzonych na użytek wewnętrzny, dla przykładu jawnych opracowaniach naukowych, biuletynach wojsk pancernych, czy też prezentacjach instytutów badawczych przeznaczonych dla kadry Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej. Stanowią one dość dobre i rzetelne źródło wiedzy, w przeciwieństwie do folderów reklamowych producentów (np. Uralwagonzawod) lub też artykułów popularnonaukowych. Co ciekawe źródła z Rosji cechują się dużo większym stopniem jawności niż materiały z krajów NATO. Dlaczego tak jest? Prawdopodobnie faktu pozyskania przez państwa NATO w czasach „jelcynowskiej smuty” z krajów byłego ZSRR wielu planów technicznych oraz wręcz całych egzemplarzy sprzętu (np. czołgów T-80B, T-80U, T-72B, T-72B model 1989) co powoduje, że … nie ma już czego ukrywać w kwestii konstrukcji powstałych przed rozpadem ZSRR. Zostały one dokładnie przebadane i przetestowane na Zachodzie. W efekcie w szeregu rosyjskich publikacji znajduje się wiele bardzo dokładnych opisów sprzętu z czasów ZSRR, wliczając w to np. kompozycje ich pancerzy czy też dokładne informacje o parametrach amunicji. O ile do publikacji "popularnych" należy podchodzić z dużym dystansem, o tyle w przypadku opracowań naukowych lub też prezentacji na użytek wewnętrzny częstokroć zawierane są bardzo interesujące, i niedostępne w innych miejscach informacje. Wielokrotnie również, punktem odniesienia są dane dotyczące sprzętu pochodzącego z krajów NATO, co w pewnym stopniu pozwala uzupełnić luki w wiedzy dotyczącej również tego obszaru. Co szczególnie interesujące – wiele z upublicznionych, początkowo na wschodzie, informacji, po latach znajduje swoje potwierdzenie w źródłach zachodnich. Tak było na przykład w kwestii absolutnie niewystarczającej przebijalności zachodniej amunicji kalibru 105 mm względem sowieckich czołgów z połowy lat osiemdziesiątych lub też rzeczywistego stopnia zaawansowania i osłony izraelskich czołgów rodziny Merkawa.

Stalowa płyta testowa po ostrzale APFSDS w jednym z rosyjskich ośrodków.

Prezentowane poniżej dane pochodzą z dwóch źródeł. Pierwszym jest opracowanie naukowe pt. "Szczegółowe zagadnienia balistyki zewnętrznej" stworzone pod redakcją prof. Grigoriana a opublikowane przez wydawnictwo MGTU im. N.E. Baumana w Moskwie w 2006 roku. Zawarte w nim są dane dotyczące pocisków APFSDS pochodzących z krajów NATO. Drugie źródło to prezentacja pt. "Ogólne zasady projektowania przeciwpancernych pocisków kierowanych" autorstwa prof. Chubasowa, powiązanego zawodowo z biurem konstrukcyjno-projektowym w Tule. Zawiera ona między innymi tabele podające przebijalność pocisków APFSDS-T kalibru 125 mm z ZSRR/Rosji, jako punkt odniesienia w relacji osiągnięć konstruktorów z Tuły w dziedzinie budowy coraz bardziej skutecznych przeciwpancernych pocisków kierowanych. Oba źródła podają przebijalność amunicji na dystansie 2000 metrów dla prostopadłej płyty-celu, ustawionej pod katem sześćdziesięciu stopni w stosunku do uderzającego w nią pocisku. Taki fakt oznacza, że podawane są najbardziej korzystne dla przebijalności APFSDS-T dane, i mogę być one większe nawet o kilkanaście procent względem osiągów dotyczących pokonywania monolitycznej płyty stalowej ustawionej prostopadle do pocisku. Przyczyny owej różnicy zostały opisane w części drugiej cyklu pod wspomnianym już tytułem „A ile to przebija?”. Podane w obu źródłach dane zostały sprowadzone do łącznej długości kanału penetracji w płycie pochylonej pod katem 60 stopni od pionu oraz uszeregowane chronologicznie według dat zawartych w obu tabelach.

Seryjnie użytkowana amunicja kalibru 105/120/125 mm oraz prototypowa 140/152 mm. Podane wartości odnoszą się do prób prowadzonych z dystansu 2000 metrów i osiąganym kanałem przebicia przy monolitycznej płycie stalowej ustawionej pod kątem 60 stopni.

Typ amunicji

Rok opracowania/wprowadzenia do uzbrojenia i kraj pochodzenia

Rodzaj penetratora

Przebijalność RHA

105 mm L64A4

1978; Wielka Brytania

WHA

340 mm

105 mm M111

???; Izrael

WHA

340 mm

105 mm M774

1979; USA

DU

360 mm

120 mm DM13

1979; Niemcy

WHA

440 mm

120 mm M827

1979; USA

DU

520 mm

105 mm OLF105F1

1981; Francja

WHA

360 mm

105 mm M833

1983; USA

WHA

500 mm

120 mm DM23

1985; Niemcy

WHA

480 mm

120 mm M829

1985; USA

DU

540-560 mm

125 mm 3BM32

1987; ZSRR

DU

500 mm

105 mm OLF105E2

1988; Francja

DU

520-540 mm

120 mm DM33A1

1988; Niemcy

WHA

540-560 mm

125 mm 3BM42

1988; ZSRR

WHA

440 mm

120 mm M829A1

1989; USA

DU

700 mm

125 mm 3BM48

1991; ZSRR

DU

600 mm

120 mm M829A2

1992; USA

DU

740 mm

120 mm CHARM1

1994; Wielka Brytania

DU

540-560 mm

120 mm OLF120G1

???; Francja

WHA

540-580 mm

120 mm DM43

1995; Niemcy

WHA

640-700 mm

120 mm CHARM3

1999; Wielka Brytania

DU

740 mm

120 mm DM53

2000; Niemcy

WHA

600-640 mm

125 mm 3BM59

2002; Rosja

DU

740 mm

125 mm 3BM60

2002; Rosja

WHA

640-660 mm

120 mm M829A3

2003; USA

DU

800 mm

125 mm 3BM69?

2005; Rosja

DU

min. 900 mm

125 mm 3BM70?

2005; Rosja

WHA

800 mm

Prototypowa 140mm XM946

1997; USA

DU

900-1000 mm

Prototypowa

152 mm Грифель-1

2005; Rosja

DU

1040 mm

Prototypowa

152 mm Грифель-2

2005; Rosja

WHA

840-900 mm

Wieża T-64BW po trafieniu dwoma pociskami APFSDS. Pierwsze nie penetrujące w szczyt frontu wieży oraz drugie, w jarzmo karabinu maszynowego.

     Na ile wiarygodne są przedstawionej powyżej dane? Wiele wskazuje na to, że zawarte w obu źródłach wartości mogą być zbliżone do rzeczywistych zdolności amunicji APFSDS-T w pokonywaniu czołgowego pancerza. Znane osiągi amunicji podawane przez np. Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia lub też możliwe do oszacowania za pomocą arkusza kalkulacyjnego Williego Odermatta (www.longrods.ch) wspierają takie twierdzenie. Również zdawałoby się zaskakujące dane dotyczące niższej przebijalności monolitycznej płyty stalowej przez DM53, niż przez starszy DM43, znajdują potwierdzenie w źródłach niemieckich – tyle, że z dodatkową informacją o dokładnie odwrotnej relacji w przypadku pokonywania nowoczesnych pancerzy wielowarstwowych ekranowanych przez pancerze reaktywne. Ujawnione dwa lata temu zdjęcia nowych, rekordowo długich, sabotów znalezionych na poligonie testowym w Rosji, oraz właściwości nowych armat 2A45M-5 i 2A82-1M, wspierają też w pewien sposób przedstawione dane dotyczące najnowszej amunicji pochodzącej ze wschodu. Warto również podkreślić, że wartości dla amunicji z ZSRR/Rosji są liczone według metodologii stosowanej w ZSRR, czyli osiągania 3/4 przebić w badanej grupie pocisków. Normy NATO są tutaj mniej restrykcyjne i wymagają osiągania 50% przebić plus jedno, w badanej grupie pocisków. Według autorytetów, takich jak Paul Lakowski, różnica w podawanych osiągach może sięgać aż 8%. Należy też mieć świadomość, że pewna szacunkowa wartość mm RHA (stali walcowanej) nie do końca pozwala na porównanie danych rodzajów amunicji oraz ich możliwości pokonywania nowoczesnego pancerza. Ważna jest możliwość pokonywania pancerzy wielowarstwowych o charakterze kompozytowym, reaktywnym (pakiety NERA i NxRA) i ekranowanych przez reaktywne pancerze wybuchowe (ERA). Zdolność do pokonywania tego typu osłon nie przekłada się na możliwości pokonywania monolitycznej płyty stalowej. Dlatego też młodszy niemiecki nabój DM53 z pociskiem podkalibrowym ma niższą zdolność do pokonywania monolitycznego pancerza stalowego, niż starszy DM43. Realnie zaś DM43 nie był w stanie pokonać frontu wieży czołgu T-80U osłoniętego pancerzem reaktywnym Kontakt-5, podczas gdy DM-53 nie miał z tym żadnych problemów.

   Niezależnie od powyższych kwestii, zamieszczone w źródłach rosyjskich dane dotyczące pokonywania pancerzy przez amunicję podkalibrową pozwalają na pokazanie pewnych tendencji związanych z systematycznym wzrostem możliwości tego rodzaju amunicji. Mogą także stanowić pewne uporządkowanie wobec wielu, często absolutnie nieprawdopodobnych informacji, zamieszczanych na niektórych stronach internetowych.

  Autor pragnie podziękować Panu Andrzejowi Kliszewskiemu za pomoc w tłumaczeniu.

Jarosław Wolski




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec szturmowy Bell AH-1 Cobra jest z pewnością jedną z najsłynniejszych, o ile nie najsłynniejszą, prowizorek w historii lotnictwa wojskoweg...

więcej polecanych artykułów