Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj
Estonia podpisała umowę na zakup 44 holenderskich bwp CV90.
Czechy podpisały umowę na dostawę bezzałogowców Scan Eagle.
Indonezja otrzymała dwa kolejne samoloty F-16C Block 52ID.
W 2015 roku rosyjska armia dysponować będzie już siedmioma brygadami z systemami Iskander.
Oblatanie pierwszego indyjskiego samolotu Tejas w wersji produkcyjnej.

2011-08-18 20:34:36

Przeciwlotniczy zestaw rakietowy PPZR Grom i Piorun

     Historia powstania przeciwlotniczego zestawu rakietowego Grom wiąże się po części z uruchomieniem w Polsce w sierpniu 1994 roku Strategicznego Programu Rządowego (SPR-3) "Nowoczesne technologie dla potrzeb rozwoju systemu obrony przeciwlotniczej wojsk i obiektów". Jednak pierwsze przymiarki do zbudowania rodzimego przenośnego przeciwlotniczego zestawu rakietowego (PPZR) poczyniono jeszcze w końcu lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Po zdefiniowaniu potrzeb, zespół pracowników Instytutu Elektroniki Kwantowej Wojskowej Akademii Technicznej na początku lat dziewięćdziesiątych rozpoczął temat własnego PPZR. Natomiast pod koniec 1992 roku Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Skarżysko w Skarżysku Kamiennej rozpoczął pracę badawczo-rozwojowe nad przenośnym przeciwlotniczym zestawem rakietowym na bazie rosyjskiego kompleksu 9K310 Igła-E, na którego produkcję zakupiono - jeszcze w latach osiemdziesiątych - licencję.

 W latach 1992-1995 w prace nad polskim PPZR były zaangażowane Zakłady Metalowe Mesko S.A., OBR Skarżysko, Wojskowa Akademia Techniczna oraz Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia. Dokonano adaptacji przekazanej jeszcze przez ZSRR dokumentacji i w 1995 roku uruchomiono produkcję PPZR Grom-I, w której wykorzystano przekazane oraz importowane elmenty i części, przede wszystkim w głowicy.

  Po ustanowieniu SPR-3, jego realizację początkowo planowano na lata 1994-1999. W ramach programu realizowano dwa tematy: przeciwlotniczy zestaw rakietowo-artyleryjski Loara oraz przenośny przeciwlotniczy zestaw rakietowy Grom. Ten ostatni projekt miał właśnie zaowocować powstaniem – na bazie Igły i własnych opracowań – całkowicie polskiego zestawu rakietowego do zwalczania obserwowanych wzrokowo celów powietrznych, które emitują promieniowanie w zakresie widmowym podczerwieni. PPZR Grom stanowi de facto tak daleko idącą modernizację rosyjskiego zestawu, że można mówić o całkowicie nowej konstrukcji.

 W 1999 roku rozpoczęto przygotowania do seryjnej produkcji zestawu i od 2002 roku polski resort obrony dokonuje systematycznych corocznych zakupów mechanizmów startowych i rakiet zestawu. W produkcji zestawu biorą udział: ZM Mesko S.A., CR-W Telesystem Mesko, Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Warszawa II S.A., Zakład Produkcji Specjalnej Gamrat Sp. z o.o. oraz Centralne Laboratorium Akumulatorów i Ogniw. Do 2011 roku wyprodukowano łącznie ponad 2000 sztuk pocisków i około 600 mechanizmów startowych.

PPZR Grom w całej okazałości, fot. Mariusz Cielma.

  W ramach projektu opracowano od podstaw lub zmodyfikowano  w stosunku do Igły  poszczególne elementy rakiety, m.in.: system schładzania detektora, który umożliwił zwiększenie poziomu jego czułości, technologie termicznych źródeł prądu (baterie elektrochemiczne), które napędzają serwomechanizmy sterowania pocisku, technologie optoelektroniki koordynatora śledzącego, zredukowano rozmiary autopilota i zwiększono masę głowicy bojowej, zwiększono sterowność pocisku, polepszono niezawodność elektroniki, zwiększono także efektywność energetyczną rakiety, a przesunięcie sterów w stronę głowicy spowodowało zwiększenie manewrowości pocisku. Zmodyfikowano także mechanizm startowy, który pozwolił na zwiększenie możliwości selekcji celu od źródła zakłóceń przed startem.

Aplikacje Groma – projekty, prototypy i seryjne zestawy

  Chronologicznie pierwszą – poza przenośną  aplikacją Groma była koncepcja zastosowania tych pocisków w Lekkim Samobieżnym Przeciwlotniczym Zestawie Rakietowo-Artyleryjskim Stalagmit-Sopel, na podwoziu gąsienicowym będącym pochodną transportera MT-LB, z wieżą z dwoma 23-mm armatami 2A14, chłodzonymi cieczą i dwoma wyrzutniami pocisków 9M32M Strzała-2M, które planowano następnie zastąpić Gromami. Zestaw, opracowany ostatecznie w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Sprzętu Mechanicznego Sp. z o.o., w latach 1993-1998, nie wzbudził jednak zainteresowania potencjalnego użytkownika. W ostatecznej wersji LSPZRA zastosowano m.in. nową wieżę z dwoma armatami 2A14 kalibru 23 mm i dwie osłonięte metalowymi panelami wyrzutnie Gromów, nową optoelektroniczną głowicę śledzącą oraz zmodyfikowane podwozie gąsienicowe SPG-2A.

  Natomiast w 1999 roku rozpoczęto prace, początkowo w OBR SM, nad uniwersalną, podwójną, modułową wyrzutnią rakiet Grom przeznaczoną do montażu na dowolnych nośnikach - kołowych, powietrznych i morskich - ze zmodyfikowanym centralnym układem zasilania pozwalającym na dłuższe dostarczanie środka chłodzącego i sprężonego powietrza w celu zwiększenia liczby cykli śledzenia głowicy oraz przechwyceń, zbliżoną konstrukcyjnie do wyrzutni Gad-2 dla śmigłowców Mi-2, wyposażonej w pociski 9M32ML Strzała-2ML.

  OBR SM zaproponował również lekką wyrzutnię Gromów na holowanej przyczepie dwukołowej. W jej skład miałaby wchodzić kolumna z dwoma podwójnymi wyrzutniami pocisków i układ zdalnego sterowania. Przyczepa była odmianą podwozia zestawu artyleryjsko-rakietowego ZUR-23-2S Jod, kolumna z zespołami startowymi napędzane miały być elektrycznymi serwomechanizmami, zasilanymi akumulatorami (kąty podniesienia -10 do +65 stopni). Przewidywano zdalne kierowanie ogniem lub dołączenie wyrzutni do systemu dowodzenia. Masę przeciwlotniczej przyczepy szacowano na 860 kg, a obsługa miała liczyć dwóch ludzi [1].

   W OBR SM powstała także lekkiego kontenerowego systemu przeciwlotniczego na terenowym samochodzie ciężarowym. Zestaw miał być dedykowany do obrony lotnisk, baz, stanowisk dowodzenia, mostów i innych obiektów stacjonarnych w głębi obszaru operacyjnego. System składał się z dwóch elementów: adaptowanego ze Stalagmita-Sopla systemu wieżowego, w odmianie nieopancerzonej, z dwoma armatami 2A14 i czterema wyrzutniami pocisków Grom w kontenerach z optoelektronicznym pasywnym systemem wykrywania i śledzenia oraz kontenera pod wieżę, zawierającego układy zasilania oraz zapas amunicji i rakiet. Kontener miał być wyposażony w system podpór hydraulicznych oraz agregat prądotwórczy. Załoga miała liczyć trzy osoby, możliwe było zdjęcie kontenera i użycie zestawu jako stacjonarnego. Masę całkowitą kontenera z wieżą szacowano na 6 ton, a całego pojazdu - umieszczonego na podwoziu Stara 1466 - na 14 ton.

   W 2000 roku opracowano również w OBR SM koncepcję morskiej poczwórnej wyrzutni Gromów. W ramach tej pracy zaprojektowano nowy uniwersalny kontener dla dwóch wyrzutni Grom. Zdalnie sterowana kolumna z dwoma podwójnymi kontenerami, miała być instalowana na pokładzie okrętów zamiast wyrzutni Fasta-4 dla czterech wyrzutni Strzała-2M i współpracować z systemem dowodzenia i kierowania ogniem okrętu. Przewidywano integralne zasilanie kontenera w środek do chłodzenia głowic pocisków.

  Dla śmigłowców, przede wszystkim maszyn W-3W Sokół i wersji rozwojowych, opracowano, w ramach projektu Grom-L, lotniczą wyrzutnie na dwa pociski, nazwaną Gad-G, która stanowiła adaptację wyrzutni Grom na śmigłowcowych wyrzutniach Gad-2 dla pocisków 9M32ML. Model wyrzutni Gad-G zaprezentowano w 2001 roku, przeprowadzono również strzelania poligonowe ze śmigłowca W-3W.

   OBR SM pracował nad aplikacjami wyrzutni, natomiast zakłady Mesko przedstawiły w 2000 roku zestaw Grom-T z dzienno-nocnym celownikiem Sagem Matis. W następnym roku zaprezentowano, firmowaną przez Mesko i WAT, koncepcje systemu przeciwlotniczego, opracowaną we współpracy z izraelską firmą IAI. System, o nazwie Missile Air Defence System, stanowił połączenie zestawu Grom, w dwóch kontenerach po dwa pociski z jednolitym blokiem chłodzenia głowic, z optoelektroniczną głowicą Eagle Eye, zawierającą dalmierz laserowy, kamerę telewizyjna i termowizyjną, celownik optyczny i procesor analizujący sytuację i sygnalizujący wejście celu w strefę rażenia. MADS miał być włączony do systemu kierowania ogniem z radarem obserwacji okrężnej.

   Wszystkie powyższe propozycje nie wyszły poza stadium prototypów lub opracowań koncepcyjnych (Sopel, Stalagmit, Grom-T, wyrzutnie holowane i kontenerowe) natomiast kilka innych aplikacji Groma zostało pomyślnie przetestowanych i wprowadzonych do produkcji. Mowa o zintegrowaniu wyrzutni z zestawami ZUR-23-2KG Jodek-G i pochodnymi, kontenerach ZS-Grom użytych w zestawie samobieżnym ZSU-23-4MP Biała oraz przeciwlotniczych zestawach rakietowych Poprad (Przeciwlotnicza Platforma Rakietowa Radwaru) i Kobra.

 Jeśli chodzi o zestawy artyleryjsko-rakietowe ZUR-23-2TG/KG Jodek-G i pochodne, będą one przedmiotem oddzielnego opracowania. Jodek-G posiada elektryczne napędy sterowania i celownik CKE-2 (ZUR-23-2TG ma prostszy celownik CP-4) oraz możliwość współpracy z systemem kierowania ogniem Łowcza/Rega poprzez terminal Rega-4. Gromy są połączone z pulpitem sterowania zestawu za pomocą procesora - w normalnej konfiguracji, co umożliwia ich użycie poza armatą.

  Natomiast podwójne kontenery ZS-Grom (każdy z dwoma pociskami i układem ich obsługi) z OBR SM dla zmodernizowanego przeciwlotniczego zestawu rakietowo-artyleryjskiego ZSU-23-4MP opracowano w 2000 roku i są montowane na przebudowywanych zestawach. Kontenery posiadały początkowo mechaniczne aretowanie, zmodernizowano je we współpracy z Zakładem Automatyki i Urządzeń Pomiarowych Arex Sp. z o.o. oraz Mesko i nowa wersja posiada automatyczne mechaniczne oraz elektryczne aretowanie głowicy śledzącej, a także hydrauliczne mechanizmy podniesienia. PZRA Biała ukończył próby w 2003 roku, a seryjna modernizacja ruszyła dwa lata później.

Kontenery Grom na zestawie ZSU-23-4MP Biała.

    Natomiast protoplastą Poprada była koncepcja samobieżnego wozu przeciwlotniczego na samochodzie terenowym lub zmodernizowanym w Polsce BRDM-2, przeznaczonego dla OPL Wojsk Lądowych, opracowana w 2000 roku w WITU i Wojskowych Zakładach Mechanicznych nr 1 S.A. w Siemianowicach Śląskich, a zaprezentowana rok później. Koncepcja nawiązywała konfiguracją do systemu ATAS niemieckich firm STN-Atlas i DASA-LFK. W wersji proponowanej Wojskom Lądowym zastosowano wozy rozpoznawcze Żbik, czyli zmodernizowane BRDM-2, ewentualnie zbliżone nośnością inne pojazdy terenowe. Pojazd rakietowy posiadał kolumnę z czterema pociskami i importowaną głowicę optoelektroniczną z kamerą termowizyjną i telewizyjną i dalmierzem laserowym, a wóz dowodzenia stację radiolokacyjną małego zasięgu. Bateria przeciwlotnicza składać się miała 4-6 wozów rakietowych, nazwanych umownie Żbik-P oraz wozu dowodzenia ze stacją radiolokacyjną Ericcson Hard. Ówczesne zapotrzebowanie Wojsk Lądowych na ten podstawowy system przeciwlotniczy krótkiego zasięgu szacowano nawet na 30-40 baterii. Ostatecznie prace nad taką konfiguracją systemu zarzucono, natomiast w 2002 roku rozpoczęto w Centrum Naukowo-Produkcyjnym Elektroniki Profesjonalnej Radwar S.A. oraz Mesko, WAT, WZM nr 1 i CR-W Telesystem Mesko prace nad całkowicie polskim systemem tego typu, nazwanym PP-G, czyli Platforma Przeciwlotnicza z pociskami Grom, na zlecenie MON. W 2004 roku przedstawiono pierwsze jego wersje, z hydraulicznie unoszoną obrotową kolumną śledząco-celowniczą zawierającą dwa zespoły po dwie wyrzutnie Grom, systemem sterowania i kontroli, centralny system chłodzenia głowic pocisków, z butlami z ciekłym azotem o zwiększonej pojemności, optoelektroniczną głowicę śledzącą z kamerą termowizyjną lub telewizyjną, dalmierz laserowy i interrogator IFF krótkiego zasięgu IKZ-02 [2]. Kolumna zamontowana była początkowo na samochodzie terenowym Iveco 40.13WM, następnie, od 2005 roku, na polskim samochodzie opancerzonym Dzik-P. Poprad może być również zamontowany na innym dowolnym pojeździe o odpowiedniej nośności, np. Ryś [3], Tur II, Iveco LMV, Mowag Eagle. Zestaw działa w lokalnej sieci dowodzenia obroną przeciwlotniczą (z systemem Łowcza/Rega), co zapewnia możliwość wskazywania celów przez zewnętrzne środki rozpoznania i dowodzenia, dzięki wyposażeniu wozów ogniowych w urządzenia automatyzacji dowodzenia, współpracujące z wozem dowodzenia baterii WD-2001 lub poprzez środki łączności radiowej i przewodowej. Współpraca ta umożliwia pozyskiwanie informacji o sytuacji powietrznej z podsystemu rozpoznania szczebla taktycznego OPL Wojsk Lądowych, jak i z lokalnej mobilnej małogabarytowej stacji radiolokacyjnej – MMSR, która wchodzi w skład systemu. Od 2002 roku prowadzono próby mechanizmów wyrzutni, a w 2003 roku dokonano pierwszych udanych odpaleń pocisków z Poprada. Wówczas MON planowało zakup Popradów dla wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych RP. Testy systemu zakończono w 2005 roku i rekomendowano zestaw do wdrożenia w SZ RP. Jednak problemy z nośnikiem spowodowały opóźnienie programu – MON uznało, że zestaw zostanie posadowiony na cięższym pojeździe, o większej odporności na ostrzał i wybuchy min lub ładunków improwizowanych. Z tego względu, kolejnym i docelowym nośnikiem Poprada jest pojazd firmy AMZ-Kutno o nazwie Żubr. W 2007 roku ukończono dokumentację techniczną systemu, dopiero jednak w 2010 roku podpisano umowę na dostarczenie pierwszych dwóch seryjnych wozów Żubr-P. 

Demonstrator systemu Poprad na pojeżdzie Żubr-P.

    W 2007 roku ujawniono również, wykorzystujący Poprada, ZMRASOPKZ (Zintegrowany Modułowy Rakietowo-Artyleryjski System Obrony Przeciwlotniczej Krótkiego Zasięgu) Kobra, czyli mobilny system przeciwlotniczy klasy V-SHORAD, opracowywany od 2005 roku przez CNPEP Radwar, ZM Tarnów i ZM Mesko, na zamówienie Indonezji. Podstawowym modułem systemu jest bateria, w skład której wchodzi standardowo wóz dowodzenia WD-95 BCCV (odmiana wozu dowodzenia WD-95) na samochodzie terenowym Land Rover Huzar 6x4 z głowicą optoelektroniczną WGS-158, sześć holowanych przez Huzary zestawów artyleryjsko-rakietowych ZUR-23-2KG-I (każdy z dwoma wyrzutniami Grom), dwa samobieżne zestawy rakietowe Poprad na analogicznych pojazdach (każdy z kolumną z czterema wyrzutniami Grom) oraz holowany agregat prądotwórczy. Do systemu baterii wpięty jest również radiolokator obserwacji okrężnej MMSR.

  Pociski Grom, a także ich odmiana rozwojowa Piorun, o której niżej, w kontenerach ZS były planowane również jako wyposażenie systemu przeciwlotniczego 30ZZNP Raba, na podwoziu samochodu ciężarowego lub transportera 8x8, z wieżą wyposażoną w odmianę 30-mm armaty wielolufowej Nawałnik, 7,62-mm karabin maszynowy i cztery kontenery ZS-Grom. Koncepcję 30ZZNP Raba opracowano w OBR SM i ujawniono w 2009 roku.

   Najnowszymi aplikacjami zestawów Grom są Pilica i Kusza. Ten pierwszy to system przeciwlotniczy osłony bazy lotniczej z zestawami ZUR-23-2SP, opracowywany od 2007 roku m.in. przez WAT, ZM Tarnów i OBR Centrum Techniki Morskiej S.A. W jego skład wchodzić mają stacja radiolokacyjna MMSR, SDP (Stanowisko Dowodzenia Plutonu), ŚBP (Sieć Bateryjna Plutonu), sześć zestawów ZUR-23-2SP lub ZU-23-2SP w wersji eksportowej, z nowymi celownikami i napędami, system łączności, AKP (Aparatura Kontrolno-Pomiarowa) oraz pojazdy terenowe jako ciągniki armat. Kusza to z kolei lekki rakietowy moduł przeciwlotniczy z dwoma Gromami i rozbudowanym w stosunku do wersji przenośnej układem celowniczym, umieszczony na dowolnym nośniku. Prototyp Kuszy zamontowano na pojeździe Polaris Ranger 6x6.

Piorun, czyli modernizacja PPZR Grom

  Jeśli chodzi o przyszłość Groma, to zestaw w standardowych aplikacjach, np. przenośnej, na ZUR-23-2KG, ZSU-23-4MP Biała, czy w systemie Poprad, zapewne pozostanie podstawowym rakietowym środkiem przeciwlotniczym krótkiego zasięgu Wojska Polskiego, będzie również promowany jako produkt eksportowy. Warto dodać, że koncern MBDA, we współpracy z Bumarem, zaproponował użycie Gromów w programie obejmującym kompleksowy system obrony powietrznej dla Polski, umownie nazywany "Tarcza Polski".

Makieta głowicy pocisku Piorun.

  Jednak sama rakieta Grom, jakkolwiek stanowiąca znaczny postęp w stosunku do Strzały-2M, posiada ograniczenia wywodzące się z jej wieku i "igłowego" rodowodu, np. niemożność zwalczania celów o niskim poziomie promieniowania, np. bezpilotowców, bomb kierowanych, możliwość zakłócenia przez najnowsze systemy samoobrony, czy brak systemu autoryzacji. Wobec tego, w 2006 roku rozpoczęto opracowywanie koncepcji modernizacji elektroniki pocisków, umożliwiającej przede wszystkim zwiększenie zasięgu wykrycia celów i zwiększenie odporności na zakłócenia. Założeniem modernizacji było przede wszystkim utrzymanie zasięgu wykrycia małych celów oraz zmiana algorytmów pracy mechanizmu startowego, wzrost skuteczności części bojowej i dokładności naprowadzania pocisku, a także współpraca z nowymi systemami celowniczymi i dowodzenia. Modernizacja ma obejmować zastosowanie nowego układu celowniczego, zwiększenie skuteczności rażenia, a także zwiększenie zasięgu. Nowy pocisk, o nazwie Piorun, ma przy tym zachować masę i wymiary dotychczasowych pocisków, umożliwiając stosowanie używanych już wyrzutni. W tym samym roku ujawniono ostateczny zakres prac modernizacyjnych, a na MSPO w Kielcach w 2010 roku zaprezentowano demonstrator nowego pocisku. W pracach uczestniczą ZM Mesko, WSK PZL Warszawa II S.A., CRW Telesystem Mesko, WAT i Bumar Sp. z o.o. Niezależnie od tego rozpoczęto projektowanie nowej trójnożnej wyrzutni przenośnej z zamontowanymi terminalem systemu dowodzenia i celownikiem nocnym. W listopadzie 2010 roku podpisano porozumienie o realizacji w latach 2010-2014 programu badawczo-rozwojowego o nazwie "Modernizacja przenośnego zestawu przeciwlotniczego Grom kryptonim Piorun".

Użytkownicy PPZR Grom

  Polska: Wojsko Polskie użytkuje Gromy w trzech rodzajach Sił Zbrojnych, zastępują one PPZR 9K32M Strzała-2M. Wojska Lądowe są największym posiadaczem Gromów, w różnych aplikacjach: są one użytkowane w dwóch odmianach: przenośnej, w kórej strzelcy są przewożeni samochodami ciężarowo-terenowymi Star 266, również z opancerzeniem, posiadają radiostacje R-3501, a dowódca drużyny terminal systemu Rega-4 oraz montowanej na zestawach ZUR-23-2TG/KG Jod/Jodek-G i ZSU-23-4MP Biała. Możliwe jest również zastosowanie Gromów, zamiast Strzał-2M, na starszych zestawach ZUR-23-2S Jod. Siły Powietrzne użytkują Gromy w wersji przenośnej, wyposażone są one w interrogatory IKZ-02-1, a Marynarka Wojenna w wersji przenośnej i montowanej na zestawach ZUR-23-2KG Jodek-G. Łączna ilość mechznizmów startowych PPZR Grom w SZ RP wynosiła w 2010 roku ponad 300 sztuk [4], do tego 12 sztuk ZSU-23-4MP Biała (planowana ilość 19 sztuk w 2012 roku).

Sekwencja odpalania PPZR Grom przez operatorów na poligonie Wicko. fot. Łukasz Pacholski.

  Indonezja: Wojska Lądowe Indonezji (Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat) zamówiły w maju 2005 roku baterię systemu Kobra, w konfiguracji z jednym radarem MMSR dla dwóch baterii rakietowo-artyleryjskich, dostarczoną we wrześniu 2007 roku. Dżakarta odebrała wówczas m.in. sześć ZUR-23-2KG-I, dwie wyrzutnie Poprad i 26 pocisków Grom. Druga bateria została zamówiona w lipcu 2007 roku i odebrana dwa lata póżniej.

  Gruzja: w 2008 roku ujawniono, że Polska dostarczyła do Gruzji dwa lata wcześniej 30 wyrzutni przenośnych i 100 pocisków rakietowych Grom. Zostały one użyte w konflikcie z Rosją o Osetię Południową w sierpniu 2008 roku. Dwie wyrzutnie, prawdopodobnie pochodzące z Gruzji, zdobyli Rosjanie w październiku tego samego roku w Czeczenii.

Opis zestawu

  Na zestaw składają się: pocisk rakietowy, wyrzutnia, mechanizm startowy. Pocisk rakietowy posiada:

  • przedział kierowania: nasadka aerodynamiczna, głowica samonaprowadzająca (owiewka, koordynator śledzący), blok czterech sterów, układ sterowania,

  • przedział bojowy: głowica bojowa (ładunek bojowy z pobudzaczem), zapalnik z generatorem wybuchu pozostałej części paliwa marszowego,

  • przedział napędowy: blok silnika, ładunek, dysza silnika marszowego,

  • silnik startowy: blok silnika, przekaźnik płomienia, zapłonnik, ładunek, zespół dysz, zespół pierścieni wyhamowujących silnik w wyrzutni,

  • blok czterech stateczników.

  Wyrzutna rurowa posiada: pokrywki zamykające (przednia i tylna), areter, blok czujników, rura wyrzutni (zbudowana z kształtowanej gumy zbrojonej warstwą włókna węglowego), mechanizm uruchamiający zasilanie i odpalający, układ celowniczy, przełącznik trybu pracy, złącze zasilania elektrycznego, obwody zapłonowe startowy i naziemnego źródła zasilania.

  Mechanizm startowy MS-Grom posiada: rękojeść z językiem spustowym i złączami, blok elektroniki ze złączami wymiany z RKSP i z terminalem komputerowym, rygle zwalniające i blokujące, mikrogłośnik.  

  Układ naprowadzania pocisku zapewnia odporność na zakłócenia pirotechniczne typu flary oraz termiczne generatory promieniowania. Prawdopodobieństwo porażenia celu wynosi według różnych danych 0,3-0,6 (w zależności od typu celu), również z uwagi na zastosowanie zapalnika uderzeniowego, a nie zbliżeniowego – pocisk musi uderzyć w cel (prawdopodobieństwo spada o około 30% w warunkach zakłóceń). Prawdopodobieństwo niezawodności zestawu wynosi 0,96. Prowadzenie strzelania jest możliwe dookrężnie i od 0 do +70 stopni w pionie.

Logistyka i szkolenie

     W WAT, ZM Mesko oraz CRW Telesystem Mesko opracowano również system treningowy dla operatorów systemu Grom, dla potrzeb szkoleniowych i doskonalenia technik naprowadzania PPZR na cel, pod nazwą Urządzenie Szkolno-Treningowe UST-1 (w najnowszej wersji UST-1M), inaczej Iglica-2, symulujące zadania ogniowe i tworzące bazy danych do bojowego wykorzystania pocisków szkolnych w warunkach realnego zwalczania celów powietrznych, w obecności zakłóceń termicznych. W 2001 roku zestaw został wprowadzony do użytkowania (przewidywano jedno urządzenie UST-1 na 100 wyrzutni). Iglica-2 składa się z czterech wyrzutni treningowych (wyrzutnia WST-1 kamera TV, programowalna dwuspektralna głowica śledząca GST-1, mechanizm startowy MST-1, programowalny generator sygnałów dźwiękowych GD-1), jednostki centralnej (blok obróbki danych centralny komputer, monitor, multiplekser, klawiatura systemu obróbki danych), układu rejestracji danych, agregatu prądotwórczego, zestawu okablowania. Urządzenie umożliwia szkolenie obsług w strzelaniu do realnych celów powietrznych, w obecności zakłóceń termalnych, imitatorów celów powietrznych (ICP), pozorowanych celów powietrznych, doskonalenie umiejętności taktycznego wykorzystania PPZR Grom, np. wyznaczanie stref startu zestawu rakietowego metodą symulacji komputerowej oraz dla realnych warunków pola walki. Przebieg treningu ogniowego obsług zestawu jest zgodny z przebiegiem pracy bojowej z uwzględnieniem wpływu: czasu chłodzenia, czasu analizy procesu wykrycia, przechwycenia i odniesieniu do różnych warunków atmosferycznych (chmury, tło, mgła, ogniska, pożary, zakłócenia termalne) i zjawisk związanych z wystrzeleniem pocisku rakietowego - sekwencja zastosowania zestawu wraz z sygnałami świetlnymi i odgłosami pracy zestawu bojowego.

Strzelcy z zestawem szkolno-treningowym UST-1.

     Do testowania bojowych PPZR Grom służy natomiast Stacja Kontrolno-Pomiarowa SKP-Grom, opracowana przez WITU, Wojskowe Zakłady Uzbrojenia nr 2 i CRW Telesystem Mesko oraz Aparatura Kontrolno-Pomiarowa AKP-Grom. Stacja RSKP-Grom może być zamontowana na samochodzie terenowym i służy do automatycznej kontroli technicznej zestawów Grom lub 9K310 Igła-E w tempie 15 szt./godz. Elementy stacji, w wersji mobilnej, znajdują się w zabudowanym kontenerze z podnoszoną lewą burtą. SKP sklada się z automatycznej aparatury kontrolnej, agregatu prądotwórczego, zestawu butli ze sprężonym powietrzem, urządzenia filtrowentylacyjne oraz rozkładanego namiotu obsługi. SKP służy do badania 20 parametrów rakiety w wyrzutni oraz 10 parametrów mechanizmu startowego. W wersji niezabudowanej stację konfiguruje się do pracy dwustanowiskowej, realizujących badanie rakiet i mechanizmów startowych. Natomiast przenośna AKP-Grom służy do przeprowadzania przeglądów okresowych rakiet oraz mechanizmów startowych zestawów i realizuje pełną diagnostykę zestawu dla warunków przedstartowych, tj. bada proces namierzania i przechwycenia celu oraz zachowanie rakiety podczas symulowanego lotu.

Konsola oparatora UST-1. Zdjęcia, jeśli nie zaznaczono inaczej, Tomasz Kwasek.

  Z kolei SKPR-Grom (Stacja Kontrolno-Pomiarowa dla Rakiet), opracowana przez CRW Telsystem Mesko, wyposażona jest w AKPR (Aparatura Kontrolno-Pomiarowa dla Rakiet) umożliwiającą badanie rakiet w wyrzutniach, bez możliwości testowania mechanizmów startowych. Natomiast mechanizmy startowe (wraz z ich autoryzacją) sprawdza się przy pomocy TMS (Testera Mechanizmów Startowych).

Dane techniczne zestawów Grom i Piorun:

 

Grom

Piorun

Masa zestawu [kg]

16,5

16,9

Masa pocisku [kg]

10,25

10,5

Masa głowicy bojowej [kg]

1,27

1,5

Masa mechanizmu [kg]

1,82

 

Masa źródła zasilania [kg]

1,35

 

Długość zestawu [mm]

1686

 

Długość pocisku [mm]

1596

 

Średnica pocisku [mm]

72

 

Prędkość maksymalna [m/s]startowego

650

660

Prędkość średnia [m/s]

580

 

Pozioma strefa rażenia [m]

500-5000

400-6000

Minimalna wysokość rażenia [m]

10

10

Maksymalna wysokość rażenia – spotkanie [m]

2000-3000

 

Maksymalna wysokość rażenia – pościg [m]

2500-3500

 

Czas do samolikwidacji [s]

14-17

 

Prędkość celu oddalającego się [m/s]

320

320

Prędkość celu zbliżającego się [m/s]

360

400

Parametr kursowy – samolot odrzutowy [m]

2000

 

Parametr kursowy – samolot śmigłowy/śmigłowiec [m]

2500

 

Prędkość kątowa celu [stopni/s]

12

 

Prawdopodobieństwo trafienia – bez zakłóceń

0,6

>0,7

Prawdopodobieństwo trafienia – zakłócenia

0,4

>0,5

Czas przejścia w położenie bojowe [s]

13

 

Czas reakcji - w gotowości [s]

5

 

Masa zestawu bez interrogatora. Masa IKZ-02 z osprzętem i walizką: 4,7 kg.

Przypisy:

[1] Nota bene w 2008 roku ujawniono rosyjski zestaw modernizacyjny ZU-23/ZOM1 który składa się m.in. z modułu rakietowego ZU-23/ZOM1-PM1, wykorzystującego łoże dolne armaty ZU-23-2 z mechanizmami, na którym znajduje się kolumna z czterema pociskami 9M37M Strzała-10M3. W skład systemu wchodzi również 23 mm zestaw hybrydowy (artyleryjsko-rakietowy) ZU-23/ZOM1-SM wyposażony w dwa pociski 9M342 systemu 9K338 Igła-S - analogiczny do polskich zestawów ZUR-23-2KG.

[2] IKZ-02 został opracowany pomiędzy kwietniem 1999 roku a czerwcem 2001 roku w CNPEP Radwar w ramach badań systemu IFF Supraśl i jest zbliżony koncepcyjnie do interrogatora Thales SB14E.

[3] W tym ostatnim przypadku potencjalny odbiorca sugerował kontrowersyjne rozwiązanie z dodatkowym środkiem ogniowym w postaci 23 mm zestawu ZUR-23-2.

[4] Według stanu na 1 stycznia 2009 roku Wojsko Polskie posiadało około 590 wyrzutni Strzała-2M i Grom-I/Grom.

Tomasz Kwasek




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Pierwszy lot F-35A przeznaczonego dla RAAF

Pierwszy lot F-35A przeznaczonego dla RAAF

1 października br. Lockheed Martin poinformował o oblataniu pierwszego egzemplarza wielozadaniowego samolotu bojowego F-35A LIghtning II przeznaczo...

więcej polecanych artykułów