Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2014-05-23 16:31:31

System zwalczania okrętów podwodnych MILAS

     MILAS, czyli Missile de Lutte Anti-Sous-marine, podobnie jak pocisk przeciwokrętowy Otomat, powstawał jako owoc współpracy francusko-włoskiej. Impulsem do jego stworzenia stało się zapotrzebowanie zgłoszone na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku przez francuską marynarkę wojenną.

   Francuska flota rozpoczęła wówczas poszukiwania nowego systemu wynoszenia torped ZOP, który mógłby zastąpić wprowadzony do użytku w 1965 roku system Malafon. Wcześniej, co prawda, ogłoszono rezygnację z opracowania nowych rakietotorped, jednak decyzja uległa zmianie, ze względu na stosunkowo długi, jak oceniono, czas reakcji śmigłowca ZOP na pojawienie się zagrożenia ze strony okrętu podwodnego. Według szacunków miał on wynosić bowiem około 15 minut. W wyniku tych analiz podjęto decyzję o poszukiwaniu następcy rakietotorped Malafon dla francuskiej Marine Nationale. Uprzedzając fakty, można stwierdzić, że ostatecznie francuska flota zarzuciła również i te plany, to jednak sam program opracowania pocisku ZOP MILAS zakończył się powodzeniem.

Geneza powstania – czas reakcji

   Wstępne wymagania dla nowego systemu wynoszenia torped ZOP zostały opracowane we Francji pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku. Mniej więcej w tym samym okresie, podobnej broni zaczęła poszukiwać włoska Marina Militare. Początkowo Włosi zamierzali zakupić opracowywany wraz z firmami australijskimi system Super Ikara, jednak ostatecznie decyzja taka nie zapadła, a Oto Melara wycofała się z australijsko-włoskiego projektu. Producent z La Spezia prace nad systemem tej klasy prowadził zresztą już od początku lat osiemdziesiątych, zmierzając przy tym do wykorzystania elementów stworzonego wcześniej pocisku przeciwokrętowego Otomat. Jeszcze w 1985 roku uzgodniono wspólne francusko-włoskie wymagania taktyczno techniczne, a we wrześniu 1987 roku podpisano list intencyjny w sprawie opracowania systemu MILAS przeznaczonego do wynoszenia torped ZOP.

   Dopiero jednak w 1991 roku, na mocy odrębnego porozumienia, formalnie utworzono podmiot mający zająć się rozwojem i produkcją nowego systemu ZOP, czyli konsorcjum GIE MILAS. W jego skład weszły MATRA BAe Dynamics France oraz Alenia Difesa, która była właścicielem Oto Melary.

  Początkowo MILAS miał zostać dostosowany do przenoszenia dwóch typów torped - były to francuska Thomson Sintra Murène oraz włoska Whitehead A.290. Pierwszy ze wspomnianych wariantów miał być przeznaczony dla marynarki francuskiej, drugi zaś dla floty włoskiej. Decyzja o połączeniu dwóch programów torpedowych doprowadziła jednak do zmiany sytuacji. Nową głowicą bojową miała być lekka torpeda ZOP kalibru 324 mm, MU90 opracowywana w latach dziewięćdziesiątych przez utworzone w tym celu konsorcjum EuroTorp.

MILAS to połączenie elementów z pocisku przeciwokrętowego Otomat z torpedą MU90. Dzięki temu zabiegowi okręt stosunkowo szybko może reagować na wykryte zagrożenie ze strony jednostek podwodnych. fot. MBDA.

  Zawirowania wokół torped doprowadziły jednak do wyraźnego opóźnienia programu MILAS. Data finalizacji prac badawczo-rozwojowych oraz wejścia uzbrojenia do służby była kilkukrotnie przekładana. Początkowo miał to być 1990 roku, następnie lata 1993 i 1995, a później 1996 rok. Pierwsze próby w locie rozpoczęto, co prawda, jeszcze w 1989 roku, jednak pierwsze odpalenia kompletnego pocisku miały miejsce dopiero w 1994 roku. Dokonano ich z pokładu włoskiej fregaty Carabiniere, należącej do typu Alpino.

   W październiku 1997 roku konsorcjum GIE MILAS, dążąc do zapewnienia potencjalnie jak największej popularności opracowywanej broni i ewentualnych kontraktów eksportowych, zawarło porozumienie z amerykańskim koncernem Raytheon. Przedmiotem umowy, opiewającej na 1,7 mln USD, miała być integracja z systemem MILAS popularnych lekkich torped ZOP Mk 46. Zabieg ten miał umożliwić oferowanie tego typu „tandemu” 24 flotom eksploatującym amerykańskie torpedy, a finał tych prac przewidziano na 2000 rok.

   Prace projektowe nad systemem MILAS finalizowano w 1999 roku, tymczasem jednak, rok wcześniej, na skutek cięć budżetowych i poszukiwania oszczędności, z zakupu systemu zrezygnował inicjator przedsięwzięcia, czyli strona francuska, która podobnie jak Włosi, zamierzała zakupić 200 egzemplarzy rakietotorped. MILAS-y miały zostać wykorzystane jako uzbrojenie niszczycieli typu Tourville (F67), a także fregat typu Georges Leygues (F70). W przypadku tych ostatnich zamierzano wyposażyć każdy z okrętów w 6 lub 8 rakietotorped, z kolei okręty typu Tourville miały natomiast otrzymać najprawdopodobniej po 12 sztuk każdy.

   Mimo wycofania się z programu strony francuskiej jego ukończenie było możliwe ze względu na zaangażowanie włoskiej floty, która ostatecznie zakupiła owe 200 sztuk.

Konstrukcja

   Konstruktorzy, opracowując system MILAS, wykorzystali elementy istniejącego już pocisku woda-woda Otomat Mk2. Przejęto z niego tylną oraz środkową część kadłuba, czyli zasadniczo element nośny z silnikiem turboodrzutowym Turbomeca TR281 Arbizon III o ciągu 4kN, przyspieszaczami rakietowymi, powierzchniami aerodynamicznymi i elementami układu sterowania oraz kierowania. MILAS posiada system nawigacji inercyjnej i łącze danych z okrętem lub śmigłowcem pokładowym.

   Rakieta pozbawiona została głowicy bojowej, a jej przednią część przebudowano w sposób umożliwiający instalację lekkiej torpedy ZOP. Zadaniem nosiciela na bazie pocisku Otomat jest wyniesienie torpedy ZOP w rejon przewidywanej lokalizacji okrętu podwodnego, przy czym, w przeciwieństwie do rakietotorped RUR-5 ASROC, czy rosyjskiego systemu Wodopad, istnieje możliwość korekty trasy lotu pocisku. Modyfikacji, już po wystrzeleniu MILASa, może podlegać również punkt uwolnienia torpedy. W przypadku zastosowania torpedy MU90 uaktualniane mogą być również parametry dotyczące zachowania celu. Konstrukcja i możliwości MILAS-a odbiegają więc nieco na plus w porównaniu do klasycznych rakietotorped. MILAS nie jest jednak zdolny do krążenia nad miejscem uwolnienia torpedy w oczekiwaniu na jej zrzut, czyli funkcji, jaką zamierzano wprowadzić w zarzuconym ostatecznie systemie Super Ikara. Maksymalny zasięg pocisku w linii prostej ma wynosić 55-60 km.

Ostatni etap przed kontaktem z wodą torpeda MU90 opada na spadochronie. Na zdjęciu MU90 ze spadochronikiem stabillizującym po odpaleniu z tradycyjnej okrętowej wyrzutni. fot. MW Australii.

   W skład systemu instalowanego na okrętach może wchodzić od 4 do 12 pocisków MILAS w zblokowanych po dwa kontenerach-wyrzutniach, analogicznych do zastosowanych w przypadku kierowanych pocisków przeciwokrętowych Otomat, konsola operatorska współpracująca z pokładowymi systemami wykrywania, urządzenia umożliwiające łączność z pociskiem i przekazywanie informacji w trakcie jego lotu. Konsola operatorska jest urządzeniem uniwersalnym i umożliwia – po przełączeniu – obsługę systemu MILAS, jak i Otomat/Teseo. Pozwala na planowanie misji, wybór wyrzutni, ustalenie punktu uwolnienia torpedy, a także wybór parametrów poszukiwania celu przez głowicę naprowadzającą torpedy. Proces przygotowania i odpalenia rakietotorpedy jest zautomatyzowany. Do jego przeprowadzenia wystarcza jedna osoba, obsługująca wchodzącą w skład systemu konsolę, sprzęgniętą z systemami bojowymi i informacyjnymi okrętu. Konsola operatorska ulokowana jest w bojowym centrum informacji okrętu.

   Bardziej szczegółowe informacje na temat konstrukcji pocisku przeciwokrętowego Otomat oraz torpedy ZOP MU90 można znaleźć we wcześniej opublikowanych w serwisie artykułach. MILAS jest kompatybilny również z włoskimi torpedami A.244/S oraz amerykańskimi Mk46 Mod. 2 oraz Mod. 5, o których wspomniano już wcześniej. Obecnie koncern MBDA oferuje instalację rakietotorped MILAS wraz z przeciwokrętowymi pociskami Otomat/Teseo w ramach jednego systemu, zapewniającego możliwość prowadzenia zadań ogniowych zarówno przeciwko okrętom podwodnym, jak i jednostkom nawodnym.

Schemat ataku

   W przypadku ataku na cel znajdujący się w dużej odległości od okrętu-nosiciela, schemat ataku z wykorzystaniem systemu MILAS przedstawia się w sposób przedstawiony poniżej. Po uzyskaniu informacji, o uprzednio wykrytym i sklasyfikowanym przez sonar okręcie podwodnym przeciwnika, takich jak dystans dzielący go od atakującej jednostki, głębokości zanurzenia i przybliżonych koordynatach, następuje przekazanie ich do systemu nawigacji inercyjnej zabudowanego na pocisku. Same dane o celu mogą pochodzić tak z systemów rozpoznania okrętu-nosiciela, jak i śmigłowca bądź samolotu ZOP, który przekazał je na okręt za pomocą łącza wymiany danych.

   Następnie dochodzi do startu pocisku, który opuszcza kontener startowy dzięki rakietowym silnikom startowym na stały materiał pędny. Przyspieszacze rakietowe wynoszą pocisk na wysokość około 300 m, po czym zostają odrzucone. Dalszy lot jest kontynuowany dzięki silnikowi turboodrzutowemu. Pocisk podąża w rejon celu na wysokości około 200 m. W tej fazie istnieje możliwość kilkukrotnej korekty kursu za pośrednictwem łącza przekazywania danych, przy czym istnieje możliwość przekazywania komend tak z pokładu okrętu-nosiciela, jak i z pokładu odpowiednio wyposażonego śmigłowca. Po osiągnięciu rejonu celu następuje wyłączenie silnika marszowego, a rakietotorpeda przechodzi w nurkowanie, przy czym jednocześnie wyzwalany jest spadochron hamujący. Po dolocie do celu następuje separacja torpedy, która oddziela się od systemu nośnego i opada do wody na własnym spadochronie. Przed wpadnięciem torpedy do wody spadochron jest odrzucany.

   Szacowany czas od odpalenia pocisku do celu odległego o 35 km (20 Mm), a znalezieniem się przenoszonej przez MILASa torpedy w wodzie, to 3 minuty. Według teoretycznych szacunków możliwość korekty kursu pocisku-nosiciela już po starcie pozwala na zwiększenie prawdopodobieństwa przechwycenia celu o 15%.

Dane taktyczno-techniczne:

Długość – z torpedą ZOP MU90 [mm]

6000

Rozpiętość skrzydeł [mm]

1350

Średnica kadłuba [mm]

460

Średnica kadłuba z przyśpieszaczami startowymi [mm]

1060

Masa kompletnego pocisku wraz z torpedą [kg]

800

Masa torpedy ZOP [kg]

300

Masa kontenera wraz z pociskiem [kg]

1800-1900

Wymiary kontenera-wyrzutni - D/S/W [mm]

6060/1380/880

Prędkość [m/s]

300

Zasięg [km]

5-60*

*Uwaga - producent oficjalnie podaje nieco inne wartości, tj. od 5 do >35km niezależnie od kierunku.

 Użytkownicy

   Rakietotorpedy MILAS zostały zakupione przez włoską Marynarkę Wojenną. Jest ona jak dotąd jedynym ich użytkownikiem. W 2000 Marina Nationale zadecydowała o uzbrojeniu w nową broń niszczycieli typu Durand de la Penne. Kolejnymi jednostkami uzbrojonymi w MILASy stały się włoskie fregaty typu  Bergamini w wariancie ZOP, czyli już oddane do służby Virginio Fasan i Carlo Margottini oraz wciąż znajdujące się w stadium budowy Carabiniere i Alpino.

Michał Gajzler




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Od Wisły do Narwi małymi krokami?

Od Wisły do Narwi małymi krokami?

Już ponad 2 lata upłynęły od chwili, kiedy szef MON Mariusz Błaszczak podpisał umowę o wartości ponad 20 mld PLN brutto na dostawy do 2022 roku prz...

więcej polecanych artykułów