2021-12-29 12:32:04
MON zamawia BSP Wizjer i zapowiada kolejne umowy
W dniu 29 grudnia br. minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak zatwierdził (wstępnie podpisaną) umowę na dostawę bezzałogowych systemów powietrznych (BSP) klasy mini pod kryptonimem Wizjer. Przedmiotem zamówienia jest dostawa 25 zestawów BSP w latach 2024-2027 wraz z pakietem logistycznym i szkoleniowym. Stronami kontraktu o łącznej wartości 174 mln PLN brutto (wraz z opcją) są Inspektorat Uzbrojenia oraz konsorcjum w składzie: Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. (lider) wraz z Wojskowymi Zakładami Lotniczymi Nr 1 S.A. w Łodzi i Wojskowymi Zakładami Lotniczymi Nr 2 S.A. w Bydgoszczy. Minister poinformował również dzisiaj, że resort obrony planuje wznowienie dostaw BSP FlyEye klasy mini w liczbie kilku zestawów na początku 2022 roku oraz że w przyszłym roku Agencja Uzbrojenia uruchomi postępowanie którego celem będzie pozyskanie znacznej ilości amunicji krążącej w ramach programu o kryptonimie Gladius.
Obecnie na stanie Sił Zbrojnych RP znajduje się już ok. 46 zestawów BSP klasy mini, w tym 31 polskich typu FlyEye pozyskanych w latach 2010-2019 od WB Electronics S.A. oraz 15 izraelskich typu Orbiter nabytych w latach 2005-2009 i zmodernizowanych w latach 2014-2015 do wersji Orbiter 2B.
Podpisana umowa zawiera prawo opcji w ramach, którego przewidziane jest pozyskanie systemu komputerowego do szkolenia teoretycznego (CBT) oraz systemu zarządzania szkoleniem (SZS). W skład każdego zestawu wchodzą 4 platformy powietrzne wraz z głowicami elektrooptycznymi EO/IR, 1 zestaw naziemnej stacji kontroli (NSK), 1 naziemny terminal danych (NTD) oraz 1 przenośny terminal wideo (PTV). Łącznie w ramach umowy Wojsko Polskie otrzyma zatem 100 platform powietrznych.
Wizjer jest BSP klasy mini przeznaczonym do prowadzenia działań, na potrzeby Wojsk Lądowych oraz Wojsk Specjalnych, w zakresie rozpoznania obrazowego (IMINT) poprzez wykorzystanie głowic optoelektronicznych. Ponadto system realizować ma zadania związane ze wskazywaniem celów i określaniem danych do rażenia ogniowego, oceną skutków uderzeń oraz wsparciem działań w zakresie ochrony wojsk. Charakteryzuje go niski współczynnik emisji hałasu, czas lotu przewyższający 3 godziny oraz zasięg operacyjny do 35 km. Do jego głównych zadań należy prowadzenie obserwacji w tym wykrycia, rozpoznania, identyfikacji i wskazywania współrzędnych obiektów. BSP startuje automatycznie z wykorzystaniem kompozytowej wyrzutni startowej oraz wykonuje manewr lądowania w trybie automatycznym wykorzystując przy tym spadochron oraz poduszkę powietrzną. Cały system został opracowany zgodnie z porozumieniami standaryzacyjnymi NATO oraz obowiązującymi Normami Obronnymi.
Wybrana w ramach programu Wizjer konstrukcja to BSP NeoX-2 Duch opracowany w Zakładzie Kompozytowych Konstrukcji Lotniczych Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych (ITWL). W dniu 8 grudnia br. poinformowano, że konstrukcja przeszła pozytywnie sprawdzenia weryfikacyjne. Testy przeprowadzono na terenie 21. Centralnego Poligonu Lotniczego Nadarzyce, na lotnisku w Sochaczewie oraz na poligonie w Wojskowym Instytucie Techniki Uzbrojenia. Podczas weryfikacji systemu obecni byli przedstawiciele Inspektoratu Uzbrojenia, PGZ S.A. i gestorów.
Kooperację pomiędzy ITWL i PGZ S.A. zapoczątkował list intencyjny podpisany w czerwcu 2016 roku, a następnie 7 września 2017 roku doszło do zawarcia umowy, której celem było wykorzystanie możliwości produkcyjnych PGZ S.A. i komercjalizacja opracowanych przez ITWL systemów BSP oraz wspólne ich oferowanie potencjalnym odbiorcom. W szczególności umowa dotyczyła współpracy pomiędzy stronami w zakresie systemów BSP AntraxM i NeoX.
NeoX-2 jest BSP w układzie latającego skrzydła z napędem elektrycznym i śmigłem pchającym. W porównaniu z pierwszą wersją NeoX, druga wersja została zaprojektowana od nowa pod kątem polepszenia aerodynamiki, co zwiększyło długotrwałości lotu i znaczne ograniczyło poziom emisji akustycznej. Konstrukcja bazuje na lekkiej platformie z wykorzystaniem kompozytów węglowo-epoksydowych. Masa całego systemu w wersji przenośnej (przenoszonej w plecakach) nie przekracza 50 kg (masa startowa samej platformy powietrznej wynosi 13 kg). Prędkość lotu wynosi od 65 km/h do 140 km/h, wysokość operacyjna od 100 do 1000 metrów, a maksymalny pułap lotu to 4000 m. Jak już wspomniano, zasięg operacyjny kształtuje się na maksymalnym poziomie 35 km, a czas lotu powyżej 3 godzin, natomiast czas przygotowania systemu do lotu wynosi do 15 minut.
Początkowo w Planie Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP (PMT) na lata 2013-2022, a następnie w kolejnych wersjach tego dokumentu na lata 2017-2026 oraz w aktualnym na lata 2021-2035 zaplanowano pozyskanie dodatkowych BSP klasy mini w ramach programu o kryptonimie Wizjer.
Pierwszy konkurencyjny przetarg na zakup 15 zestawów tego rodzaju w terminie do końca 2017 roku przeprowadzono w latach 2015-2016, ale zakończył się on unieważnieniem. Decyzję taką podjęto 15 lipca 2016 roku, formalnie z powodu ponownie dokonanej oceny występowania podstawowego interesu bezpieczeństwa państwa. W postępowaniu tym oferty złożyło trzech wykonawców: konsorcjum w składzie Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. (lider), PIT-RADWAR S.A., Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 2 i Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych (pierwsza oferta), firma EADS PZL „Warszawa-Okęcie” S.A. (druga oferta) i WB Electronics S.A. (trzecia oferta).
Nowe postępowanie Inspektorat Uzbrojenia rozpoczął 24 kwietnia 2018 roku skierowaniem zaproszenia do negocjacji już tylko do Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. Tym razem wojsko było już zainteresowane nabyciem 25 zestawów BSP Wizjer. Postępowanie przeprowadzono w trybie negocjacji z jednym wykonawcą w związku z występowaniem podstawowego interesu bezpieczeństwa państwa i tryb ten wynikał z konieczności budowy krajowego potencjału przemysłowego. Podpisanie umowy początkowo planowano już w 2019 roku, ale ostatecznie nastąpiło to dopiero dzisiaj, po ponad trzech latach od uruchomienia postępowania.
Podobnie jak w przypadku kontraktu na pozyskanie BSP klasy taktycznej krótkiego zasięgu kr. Orlik, w umowie na BSP Wizjer przewiduje się dość długi okres od podpisania umowy do rozpoczęcia dostaw (2-3 lata). Wynika to prawdopodobnie z konieczności opracowania jeszcze ostatecznej wersji systemu i przeprowadzenia jej pełnych badań oraz przygotowania linii produkcyjnej.
Zakup BSP Wizjer nie zaspokaja wszystkich potrzeb Sił Zbrojnych RP w zakresie BSP klasy mini. W dniu 14 czerwca 2021 roku Inspektorat Uzbrojenia poinformował bowiem o zamiarze przeprowadzenia wstępnych konsultacji rynkowych (odpowiednika dialogu technicznego w nowej wersji ustawy Prawo zamówień publicznych) związanych z pozyskaniem BSP klasy taktycznej krótkiego zasięgu i BSP klasy mini, w obu przypadkach wraz z integracją z systemem kierowania ogniem Wojsk Rakietowych i Artylerii (WRiA), czyli w praktyce z systemem TOPAZ dostarczanym przez WB Electronics S.A.
Zamówione dziś BSP Wizjer jak już wspomniano będą przeznaczone dla jednostek Wojsk Lądowych oraz Wojsk Specjalnych i prawdopodobnie nie zostaną zintegrowane z systemem TOPAZ. Natomiast rezultatem rozpoczętych wstępnych konsultacji rynkowych powinno być odrębne postepowanie na dostawę BSP klasy mini zintegrowanych z systemem TOPAZ. Dla tego zadania pod uwagę mogą być brane zarówno BSP FlyEye, jak i BSP Wizjer, ale w drugim przypadku taka integracja dopiero musiałaby zostać przeprowadzona.
Dzisiejsza deklaracja szefa MON o chęci wznowienia dostaw BSP FlyEye nie jest bezpośrednio związana z ww. planami dotyczącymi BSP klasy mini dla WRiA. W ramach tego zamówienia planuje sie bowiem na początku 2022 roku pozyskanie jedynie kilku zestawów, które pozwolą na doraźnie zaspokojenie potrzeby WRiA. Minister Błaszczak wyjaśnił również, że zamawianie BSP tej samej klasy od różnych wykonawców wynika z chęci dywersyfikacji dostawców w tym obszarze sprzętu wojskowego.
(TD)
Fot. ITWL.
