Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2017-09-19 23:26:08

Finansowanie SPO – mrzonki czy konieczność?

     W dniu 23 maja br. odbyła się oficjalna prezentacja jawnych wyników „Strategicznego Przeglądu Obronnego 2016” (SPO). Od tego czasu minęły już ponad 3 miesiące, jednak nadal Minister ON nie podpisał decyzji implementacyjnej z SPO. Dlaczego? Od pewnego czasu nie jest tajemnicą, że z częścią wniosków z przeprowadzonego Przeglądu nie zgadza się Prezydent RP oraz wspomagające go w sprawach bezpieczeństwa i obronności Biuro Bezpieczeństwa Narodowego (BBN). Szczególnie dotyczy to planowanych zmian w zakresie Systemu Kierowania i Dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP (SKiD) oraz realności przyjętej w SPO prognozy finansowej, stanowiącej podstawę do określenia „Modelu Sił Zbrojnych RP 2032”. Postaramy się przybliżyć problematykę obu tych zagadnień, jednak ze względu na obszerność tematu, nastąpi to w formie dwóch odrębnych artykułów.

  Dwa dni temu opisaliśmy kulisy konsultacji SPO pomiędzy MON a Prezydentem RP i BBN oraz przedstawiliśmy proponowane koncepcje nowego SKiD. W dzisiejszym artykule dokonamy analizy prognozy finansowej rozwoju SZ RP opracowanej na potrzeby SPO.

Prognoza finansowa rozwoju Sił Zbrojnych RP

Uwarunkowania

  Prognoza finansowania rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach 2017-2032, na bazie której w ramach SPO powstał „Modelu Sił Zbrojnych RP 2032” została opracowana na podstawie dokumentu Ministerstwa Rozwoju i Finansów (MRiF) z 12 maja 2017 roku „Wytyczne dotyczące stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw". Na wcześniejszym etapie prac SPO opierano się na edycji tego dokumentu z października 2016 roku.

 Planowane PKB 2017-2032

Planowany PKB w latach 2017-2032 przyjęty w pracach SPO jako podstawa do opracowania prognozy finansowania rozwoju Sił Zbrojnych RP. Źródło MON.

  Drugim kluczowym uwarunkowaniem do opracowania w/w prognozy finansowej był procent Produktu Krajowego Brutto (PKB) na wydatki obronne. Wskaźnik ten został przyjęty zgodnie z rządowym projektem ustawy (zatwierdzonym przez Radę Ministrów w dniu 27 czerwca br. oraz przez Sejm RP w dniu 15 września br.) „o zmianie ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy - Prawo zamówień publicznych”, będącym obecnie na etapie senackich prac legislacyjnych i nazywanej dalej „projektem nowej ustawy o finansowaniu SZ RP”. Ustawa powinna zostać przyjęta i podpisana przez Prezydenta RP w terminie do końca tego roku.

  Art.7 ust.1 w/w projektu ustawy zakłada, że "na finansowanie potrzeb obronnych RP przeznacza się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości nie niższej niż:

  • 2,0% PKB – w latach 2018 i 2019;
  • 2,1% PKB – w roku 2020;
  • 2,2% PKB – w latach 2021–2023;
  • 2,3% PKB – w latach 2024 i 2025;
  • 2,4% PKB – w latach 2026–2029;
  • 2,5% PKB – w roku 2030 i latach kolejnych.”

natomiast art.7 ust.1a mówi, że „Wartość Produktu Krajowego Brutto, o którym mowa w ust. 1, ustala się w oparciu o wartość określoną w założeniach projektu budżetu państwa na dany rok i dotyczy tego samego roku, na który są planowane wydatki, o których mowa w ust. 1.", co jest zgodne z metodologią przyjętą w NATO. Na wcześniejszym etapie prac SPO opierano się na planach wydatków obronnych przyjętych w „Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”. Dla 2017 roku przyjęto, że wydatki na obronność będą na poziomie 2% PKB roku poprzedniego, według dotychczas stosowanej metody naliczania budżetu obronnego.

  Jak poinformował redakcję resort obrony, dla opracowanej na potrzeby SPO prognozy finansowania rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach 2017-2032 przyjęto, że „prognoza wskaźników ekonomicznych przedstawiona przez MRiF jest uśredniona. Planując poszczególne wydatki starano się jednak czynić odpowiednie rezerwy (np. zapewnić konkurencyjność uposażenia w SZ RP względem przewidywanego wzrostu płacy w gospodarce, wzrost aktywności na misjach międzynarodowych czy koszty polonizacji sprzętu i offsetu). Należy też zaznaczyć, że w intencji twórców SPO ma on być procesem cyklicznym, w trakcie którego mogą być wprowadzane korekty. W ramach prac SPO weryfikacji poddano kilka wariantów „Modelu SZ RP 2032”, które były możliwe do realizacji w ramach przyjętych ram budżetowych. Rekomendowano model tworzący największy potencjał i najbardziej efektywny dla realizacji zadań konstytucyjnych przez Siły Zbrojne RP.

  Zgodnie z informacją uzyskaną z MON, w Raporcie SPO do 2032 roku założono ponad dwukrotne zwiększenie liczebności SZ RP (włączając w to Wojska Obrony Terytorialnej). Choć szczegóły planowanego wzrostu nie są jawne, to możemy z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że Siły Zbrojne RP w 2032 roku mają osiągnąć maksymalną liczebność określoną w projekcie nowej ustawy o finansowaniu SZ RP, tj. łącznie 200 tys. żołnierzy, w tym: 130 tys. żołnierzy zawodowych, 17-20 tys. żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych (NSR) oraz 50-53 tys. żołnierzy Terytorialnej Służby Wojskowej (TSW). 

Planowane wydatki na obronność

  Na podstawie w/w uwarunkowań uzyskano prognozę wydatków na obronność w latach 2017-2032 przyjętą w pracach SPO, którą prezentujemy poniżej. Na wykresie dodatkowo w celach porównawczych zaprezentowaliśmy, wariant tej prognozy przy założeniu, że na wydatki obronne w latach 2017-2032 przeznacza się 2,0 procent PKB zgodnie z jeszcze aktualnie obowiązującą ustawą „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP” (nazywaną dalej "ustawą o finansowaniu SZ RP").

Wydatki na obronność 2017-2032

Planowane wydatki na obronność w latach 2017-2032 według projektu ustawy "o zmianie ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP" przyjęte na potrzeby SPO (kolor zielony, źródło MON) oraz według obecnej wersji w/w ustawy (kolor żółty, opracowanie własne). Kwoty w mld PLN. Kliknij na wykresie w celu powiększenia.

  Łączne wydatki na obronność w latach 2017-2032 zaplanowane zostały na kwotę 1141,4 mld PLN. Natomiast gdyby stosować aktualną wersję ustawy o finansowaniu SZ RP, ich poziom byłby niższy o 207 mld PLN i wynosił 934,4 mld PLN. Jak widać, projekt nowej ustawy teoretycznie powinien zapewnić istotny wzrost środków dostępnych na obronność w kolejnych latach.

  Na potrzeby niniejszej analizy policzyliśmy jeszcze dwa inne hipotetyczne warianty wydatków na obronność.

  Pierwszy z nich zakłada, że na wydatki obronne w latach 2017-2032 przeznacza się cały czas 2,0% PKB, ale liczony od planowanego PKB tego samego roku, na który planowane są wydatki, czyli zgodnie z metodologią NATO. W wariancie tym zachowano przyjęty przez MRiF prognozowany poziom wzrostu PKB w kolejnych latach. W takim przypadku łączne wydatki na obronność w latach 2017-2032 byłyby na poziomie 984,8 mld PLN.

  Drugi hipotetyczny wariant (najbardziej pesymistyczny z rozpatrywanych) zakłada, że na wydatki obronne przeznacza się 2,0% PKB zgodnie z aktualnie obowiązującą ustawą, ale dodatkowo założono, że od 2019 roku PKB Polski będzie z każdym rokiem malał o 0,1 p.p. (punktu procentowego) w stosunku do prognozy przyjętej przez MRiF (w rezultacie w 2032 roku będzie niższy o 1,4 p.p.). W symulacji tej łączny PKB w latach 2017-2032 wynosiłby 47.360,2 mld PLN (w stosunku do kwoty 49.321,5 mld PLN przyjętej w prognozie finansowej SPO). Łączne planowane wydatki na obronność w latach 2017-2032 w takim wariancie byłyby na poziomie 903,7 mld PLN.

  Podsumowując, jeśli przyjmiemy (naszym zdaniem optymistyczny) wariant prognozy finansowej z SPO, wydatki na obronność w latach 2017-2032 mogą wynosić ok. 1141,4 mld PLN, ale przy wariancie pesymistycznym, z utrzymaniem obecnego poziomu wydatków na obronność (2% PKB roku poprzedniego) i niższym niż planuje MRiF wzroście PKB Polski, wydatki te mogą wynosić już tylko 903,7 mld PLN (choć oczywiście nadal jest to ogromna kwota).

Warta-fot.MC

Środki na PMT to także źródło finansowania projektów badawczo-rozwojowych. Na zdjęciu mobilna trójwspółrzędna stacja radiolokacyjna dalekiego zasięgu Warta, opracowana przez PIT-RADWAR S.A. w wyniku realizacji pracy rozwojowej. Fot. Mariusz Cielma/Dziennik Zbrojny. 

Planowane wydatki na modernizację techniczną SZ RP

  Pisząc o wydatkach na modernizację techniczną Sił Zbrojnych RP warto przypomnieć co kryje się pod tym pojęciem. W pierwszej kolejności są to z pewnością wydatki na finansowanie „Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP na lata 2017-2022” (PMT). Obejmują one trzy grupy:

  • wydatki na sfinansowanie programu wieloletniego „Priorytetowe Zadania Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP w ramach programów operacyjnych”, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów nr 164 z dnia 17 września 2013 roku (znowelizowanej uchwałą RM nr 123 z dnia 23 czerwca 2014 roku),
  • wydatki na sfinansowanie programu wieloletniego „Zabezpieczenie transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie (VIP)”, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów nr 73 z dnia 30 czerwca 2016 roku,
  • wydatki poza programami wieloletnimi ujęte w PMT.

  PMT obejmuje zakupy uzbrojenia i sprzętu wojskowego (UiSW) w ramach wydatków majątkowych, modernizacje UiSW, zakupy części zamiennych, realizację prac rozwojowych (również wydatki majątkowe), ale także niektóre remonty i zakupy amunicji w ramach wydatków bieżących.

  Do modernizacji technicznej trochę szerzej pojętej można zaliczyć także wydatki w ramach pozostałych Centralnych Planów Rzeczowych (CPR) tj.: Centralnego Planu Inwestycji Budowlanych (wydatki majątkowe), Centralnego Planu Inwestycji Budowlanych NSIP (NATO Security Investment Programme, wydatki majątkowe) oraz Planu Zakupu Środków Materiałowych (wydatki bieżące). W ramach pierwszych dwóch finansowane są wszelkiego rodzaju inwestycje budowlane takie jak: lotniska, porty, magazyny i składy, koszary, itp. Plan Zakupu Środków Materiałowych obejmuje natomiast zakupy: amunicji, materiałów pędnych, umundurowania i wyekwipowania, smarów, a także zapasów żywności.

  Na potrzeby naszej analizy postaramy się jednak oszacować możliwy poziom wydatków tylko w zakresie PMT. W tym celu przypomnijmy, jak wyglądały plany i wykonanie PMT w latach 2014-2017 w stosunku do łącznych wydatków na obronność. I tak:

  • w 2014 roku na obronność wydatkowano łącznie 31,5 mld PLN w tym 8,231 mld PLN na PMT. Wskaźnik udziału PMT w łącznych wydatkach na obronność wyniósł więc 26,1%.
  • w 2015 roku na obronność wydatkowano łącznie 37,404 mld PLN w tym 12,172 mld PLN na PMT licząc z wydatkami na spłatę samolotów F-16. Wskaźnik udziału PMT w łącznych wydatkach na obronność wynosił 32,5%.
  • w 2015 roku na obronność wydatkowano łącznie 32,041 mld PLN w tym 6,809 mld PLN na PMT licząc bez wydatków na spłatę samolotów F-16. Wskaźnik udziału PMT w łącznych wydatkach na obronność wynosił w takim przypadku 21,3%.
  • w 2016 roku na obronność zaplanowano łącznie 35,899 mld PLN w tym 9,366 mld PLN na PMT. Planowany wskaźnik udziału PMT w łącznych wydatkach na obronność wynosił 26,1% (redakcja nie otrzymała jeszcze z MON poziomu wykonania poszczególnych CPR w 2016 roku).
  • w 2017 roku na obronność zaplanowano łącznie 37,352 mld PLN w tym 9,197 mld PLN na PMT. Planowany wskaźnik udziału PMT w łącznych wydatkach na obronność wynosił 24,6%.

  Uśredniając można przyjąć, że co roku wydatki na PMT stanowią ok. 26% łącznych wydatków na obronność.

  Dla prognozy finansowania przyjętej w SPO (zgodnie z projektem nowej ustawy o finansowaniu SZ RP), przy założeniu przeznaczania na PMT 26% łącznych wydatków na obronność, planowane wydatki na PMT w latach 2017-2032 można oszacować na kwotę 296,3 mld PLN. Natomiast gdyby stosować aktualną wersję ustawy o finansowaniu SZ RP, ich poziom byłby niższy o 53,8 mld PLN i wynosił 242,5 mld PLN. W analizowanym przez nas wariancie pesymistycznym (wydatki na obronność wg. obecnej ustawy o finansowaniu SZ RP i obniżonej prognozie wzrostu PKB Polski) nakłady na PMT zostały oszacowane na poziomie 235 mld PLN.

  Hipotetycznie, gdyby wskaźnik udziału nakładów na PMT w całości wydatków obronnych w latach 2019-2032 roku udało się podnieść z obecnego poziomu 26%, do 30% w 2032 roku (w symulacji przyjęto wzrost liniowy), na finansowanie PMT w latach 2017-2032 możliwe byłoby uzyskanie dodatkowych 20-27 mld PLN (w zależności którą z w/w prognoz brać pod uwagę).

  Pokazuje to, że dla zapewnienia niezbędnego poziomu finansowania procesu modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP zwiększanie wskaźnika udziału nakładów na PMT w całości wydatków obronnych jest równie ważne, jak wzrost całościowego budżetu MON.

  Należy podkreślić, że powyższe prognozy dotyczące PMT uzyskano w wyniku analizy przeprowadzonej przez redakcję, bowiem dane w tym zakresie określone na potrzeby SPO są niejawne. 

  Niestety, nie jesteśmy w stanie oszacować, czy prognozowane w ramach SPO środki na finansowanie PMT w wysokości 296,3 mld PLN wystarczą na zakup uzbrojenia i sprzętu wojskowego zaplanowanego w ramach „Modelu Sił Zbrojnych RP 2032”, ponieważ planowane wielkości zamówień są również informacjami niejawnymi. Należy jednak mieć świadomość, że sama realizacja w latach 2017-2032 takich priorytetowych programów jak: Harpia (zakup nowych samolotów wielozadaniowych), Wisła (zakup zestawów obrony powietrznej średniego zasięgu), Narew (zakup zestawów obrony powietrznej krótkiego zasięgu), Homar (zakup Dywizjonowych Modułów Ogniowych wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych), Borsuk (zakup nowych bojowych wozów piechoty na podwoziu gąsienicowym i wozów specjalistycznych na tym samym podwoziu), Wilk (zakup nowych czołgów podstawowych), Kruk (zakup śmigłowców uderzeniowych), Orka (zakup nowych okrętów podwodnych) i zakup śmigłowców wielozadaniowych, według naszych szacunków może przekroczyć kwotę 200 mld PLN, a to oczywiście tylko część zadań jakie planuje się zrealizować.

HH-101A Caesar MSPO 2017

Postępowania na pozyskanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego często trwają kilka lata, a mimo to czasami nie kończą się zawarciem umowy na dostawy. Bez zmiany systemu zamówień, samo zapewnienie wystarczających środków finansowych może okazać się niewystarczające, do osiągnięcia postawionych w Raporcie z SPO celów. Na zdjęciu HH-101A Caesar, jeden z kandydatów w prowadzonym postępowaniu na zakup śmigłowców CSAR/SOF. Fot. Mariusz Cielma/Dziennik Zbrojny.

PMT na lata 2017-2022

  Bazując na udostępnionych przez MON aktualnych prognozach PKB Polski i wydatków obronnych w latach 2017-2032 warto jeszcze zweryfikować prognozę finansowania obowiązującego „Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP na lata 2017-2022”. Przypomnijmy, że podczas przyjmowania w 2016 roku uaktualnionej wersji PMT zakładano, że na jego finansowanie w latach 2017-2022 konieczne będzie wydatkowanie kwoty 77,434 mld PLN. Harmonogram finansowania PMT 2017-2022, który otrzymała redakcja z MON w październiku 2016 roku, zaprezentowany został w zamieszczonej poniżej tabeli. 

Wydatki PMT 2017-2022

Planowane wydatki na PMT 2017-2022 według danych otrzymanych z MON w październiku 2016 roku oraz aktualnych prognoz finansowych, policzone dla obowiązującej ustawy o finansowaniu SZ RP i projektu nowej wersji tej ustawy.

  Jeśli porównamy go z aktualną prognozą wydatków na obronność dla obowiązującej ustawy o finansowaniu SZ RP okaże się, że aby uzyskać wymagane kwoty w kolejnych latach, wskaźnik udziału wydatków na PMT w łącznych wydatkach obronnych powinien wzrosnąć z poziomu 26% w 2017 roku do poziomu 34,7% w 2022 roku! Patrząc na projekt budżetu na 2018 rok, nie widać niestety tendencji do takiego wzrostu.

  Jeśli założymy, że wskaźnik udziału wydatków na PMT w łącznych wydatkach obronnych do 2022 roku zostanie utrzymany na poziomie 26% i do obliczeń przyjmiemy aktualną prognozę wydatków na obronność oraz obowiązującą ustawę o finansowaniu SZ RP, to na realizację PMT 2017-2022 możliwe będzie uzyskanie kwoty jedynie 66,270 mld PLN.

  Natomiast jeśli założymy, że wskaźnik udziału wydatków na PMT w łącznych wydatkach obronnych do 2022 roku zostanie utrzymany na poziomie 26%, a do obliczeń przyjmiemy aktualną prognozę wydatków na obronność oraz projekt nowej ustawy o finansowaniu SZ RP, to na realizację PMT 2017-2022 możliwe będzie wydatkowanie 73,053 mld PLN.

  Jeśli więc w kolejnych latach nie wzrośnie udział wydatków na PMT w łącznych wydatkach obronnych, to bez przyjęcia projektu nowej ustawy o finansowaniu SZ RP, na finansowanie PMT 2017-2022 prawdopodobnie zabrakłoby środków w wysokości ok. 11 mld PLN (ponad 14% określonych potrzeb). Biorąc jednak pod uwagę, że projekt nowej ustawy został już przyjęty przez Sejm RP, istnieje wysokie prawdopodobieństwo jego akceptacji także przez Senat RP i Prezydenta RP. Dzięki temu ryzyko braku środków finansowych na realizację PMT 2017-2022 istotnie maleje, choć nie całkowicie, bowiem pozostaje jeszcze problem realizacji zwiększonych wydatków zgodnie z założeniami projektu nowej ustawy.

550 mld PLN na unowocześnienie polskiej armii

  W dniu 8 września br. w telewizyjnym programie „Gość Wiadomości” minister Antoni Macierewicz oświadczył, że przez najbliższe 14 lat rząd planuje wydać „na unowocześnienie polskiej armii” 550 mld PLN. Wcześniej o takiej sumie mówił także podsekretarz stanu w MON Tomasz Szatkowski. Opisując finansowanie SPO warto wyjaśnić czego dotyczy podana kwota. Z prognozy finansowej opracowanej na potrzeby SPO jasno wynika, że na modernizację techniczną Sił Zbrojnych RP (a dokładniej na PMT) w latach 2017-2032 będzie można wydatkować teoretycznie blisko 300 mld PLN, a więc istotnie mniej, aniżeli wspomniane 550 mld PLN. Okazuje się jednak, że nie ma tu pomyłki. Jak wyjaśnia wiceminister Szatkowski „liczba ta zawiera nie tylko koszty samej modernizacji technicznej, ale także: użytkowania sprzętu, szkolenia, zapasów oraz koszty personelu. Koszty te nie obejmują natomiast wydatków centralnych takich jak: szkolnictwo wojskowe, służba zdrowia, czy infrastruktura, które zostały uwzględnione w innej części projekcji budżetowej”.

WOT z PGZ fot.MC

Wojska Obrony Terytorialnej docelowo mają liczyć 53 tysiące żołnierzy. W budżecie MON na kolejne lata muszą zostać zagwarantowane środki finansowe na ich utworzenie i utrzymanie. Fot. Mariusz Cielma/Dziennik Zbrojny.

200 tysięczne Siły Zbrojne RP?

  Warto się jeszcze zastanowić, czy przy planowanej prognozie finansowej możliwe będzie utrzymanie 200 tysięcznych Sił Zbrojnych RP, bo jak już wspomniano, taką liczebność planuje się prawdopodobnie osiągnąć do 2032 roku. W tym celu warto porównać obecne wydatki na obronność w stosunku do planowanego budżetu MON w 2032 roku.

  W projekcie budżetu na 2018 rok założono, że na wydatki obronne zostanie przeznaczona kwota 41,1 mld PLN, w tym na wydatki bieżące (mające największy wpływ na funkcjonowanie oraz utrzymanie zdolności i gotowości Sił Zbrojnych RP) w części 29 budżetu 21,1 mld PLN, czyli ok. 51,3% wydatków na obronność. Na wydatki osobowe, tj. uposażenia żołnierzy i funkcjonariuszy oraz świadczenia pieniężne relacjonowane do uposażeń oraz wynagrodzenia pracowników cywilnych wraz z pochodnymi w 2018 roku zaplanowano natomiast kwotę 9,173 mld PLN (22,3% łącznych wydatków na obronność).

  Popatrzmy jakie środki na powyższe kategorie wydatków będzie można przeznaczyć w 2032 roku dla przyjętej w SPO prognozy finansowej i założeniu, że procentowe proporcje nakładów na poszczególne kategorie wydatków nie ulegną zmianie. Zgodnie z prognozą z SPO, w 2032 roku łączne wydatki na obronność mają osiągnąć poziom 111,5 mld PLN. Przy założeniu, że wydatki bieżące stanowią 51,3% łącznych wydatków, na ten cel będzie można przeznaczyć kwotę ok. 57,2 mld PLN, a na uposażenia, świadczenia pieniężne oraz wynagrodzenia 22,3% łącznych wydatków obronnych, czyli 24,8 mld PLN. Oznacza to 2,7-krotny wzrost wydatków w stosunku do projektu budżetu na 2018 rok. Należy przy tym pamiętać, że choć liczebność Sił Zbrojnych ma wzrosnąć dwukrotnie, to istotną część tego wzrostu będą stanowili żołnierze Terytorialnej Służby Wojskowej, których utrzymania będzie tańsze niż żołnierzy zawodowych. Oceniamy, że środki te powinny być wystarczające, dla utrzymania planowanego zwiększenia liczebności polskiej armii przy uwzględnieniu średniego wzrostu wynagrodzeń na poziomie 5% rocznie.

  A jak powyższe prognozy wyglądają w przypadku rozpatrywanego w artykule wariantu pesymistycznego (wydatki na obronność wg. obecnej ustawy o finansowaniu SZ RP i obniżonej prognozie wzrostu PKB Polski)? Łączne wydatki na obronność w 2032 roku byłyby równe „tylko” 77,8 mld PLN. Na wydatki bieżące byłaby wówczas możliwość wydatkowania 39,9 mld PLN, a na uposażenia, świadczenia pieniężne oraz wynagrodzenia 17,3 mld PLN. Oznacza to już tylko 1,9-krotny wzrost wydatków w stosunku do projektu budżetu na 2018 rok. W tym przypadku oceniamy, że utrzymanie 200 tysięcznej armii byłoby mało prawdopodobne, bez konieczności obniżenia poziomu wydatków w ramach innych kategorii budżetu MON.

Podsumowanie

  Czas na krótkie podsumowanie. Jakie wnioski można wyciągnąć z przedstawionych powyżej informacji? Postaramy się te najważniejsze wymienić w punktach.

  • Wieloletnie prognozy finansowe opracowane na okres aż 15 lat ze względu na zmienność sytuacji politycznej oraz gospodarczej w kraju i przede wszystkim na świecie obarczone są wysokim ryzykiem błędu. Z tego powodu systematyczna aktualizacja przyjętej na potrzeby SPO prognozy (co przewiduje MON) i w rezultacie dokonywanie na bieżąco korek w „Modelu Sił Zbrojnych RP 2032” wydaje się koniecznością.  
  • Zgodnie z przyjętą na potrzeby SPO prognozą finansową rozwoju Sił Zbrojnych RP planuje się, że łączne wydatki na obronność w latach 2017-2032 osiągną poziom ok. 1141 mld PLN, w tym ok. 300 mld PLN na finansowanie modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP. Prognozę tę oceniamy za optymistyczną. Zakłada ona przez 15 lat zarówno stabilny wzrost PKB, jak i możliwość podniesienia wydatków na obronność z obecnych 2% PKB do poziomu 2,5% PKB w 2030 roku i latach kolejnych. Założenie to jest wysoce ryzykowne. Będzie możliwe do realizacji tylko w przypadku utrzymania dobrej sytuacji gospodarczej Polski oraz determinacji politycznej kolejnych rządów do zwiększania wydatków na obronność, kosztem innych części budżetu państwa.
  • Należy docenić, że chyba po raz pierwszy w tego rodzaju długoterminowym dokumencie planistycznym, resort obrony w jakikolwiek sposób starał się ocenić całościowe koszty zdolności Sił Zbrojnych RP i uczynić z nich realny czynnik wyboru opcji, co do ich rekomendowanego kształtu.
  • Jeśli uda się osiągnąć poziom wydatków na obronność zgodnie z przyjętą na potrzeby SPO prognozę finansową, osiągniecie celów „Modelu Sił Zbrojnych RP 2032”, w tym wzrostu liczebności polskiej armii do poziomu nawet 200 tysięcy żołnierzy (łącznie z WOT i NSR) wydaje się możliwe.
  • Choć Zespół SPO analizował różne wersje „Modelu Sił Zbrojnych RP 2032” które można zrealizować w limicie dostępnych środków finansowych (za co należy pochwalić), to jednak nie opracowano wariantowych „Modeli Sił Zbrojnych RP 2032” dla mniej optymistycznych wariantów prognozy finansowej, co uznajemy za słabą stronę przeprowadzonych analiz.
  • W przypadku niższego wzrostu PKB niż jest to obecnie prognozowane lub braku możliwości podniesienia wydatków na obronność do poziomu 2,5% PKB (lub wydłużenia okresu w którym wzrost ten będzie następował), wystąpi konieczności zmniejszenia przewidzianego w ramach SPO zakresu modernizacji technicznej, jak również, ograniczenia planowanego wzrostu liczebności Sił Zbrojnych RP. Zgodnie z informacją przekazaną przez wiceministra Tomasza Szatkowskiego, pewne zabezpieczenie przed wystąpieniem takiej sytuacji mają stanowić kontrakty z wykonawcami zawierane z uwzględnieniem zamówienia gwarantowanego i zamówienia w ramach prawa opcji (która ma być wykorzystywana tylko w przypadku posiadania wystarczających środków finansowych). 
  • Projekt nowej ustawy o finansowaniu SZ RP ma umożliwić zwiększenie wydatków na obronność w latach 2017-2032 o kwotę ponad 200 mld PLN, z czego 50 mld PLN z przeznaczeniem na finansowanie modernizacji technicznej.
  • Bez zwiększenia wydatków na obronność zgodnie z założeniami projektu nowej ustawy o finansowaniu SZ RP istnieje zagrożenie, że na realizację aktualnie obowiązującego PMT na lata 2017-2022 będzie można przeznaczyć o ok. 11 mld PLN mniej, niż dotąd planowano. Oceniamy jednak, że ryzyko to jest obecnie niewielkie, ze względu na przyjęcie w/w projektu ustawy przez Sejm RP.
  • Istotne zwiększenie środków dostępnych na modernizację techniczną Sił Zbrojnych RP można uzyskać dodatkowo poprzez wzrost (z obecnego poziomu ok. 26%) wskaźnika udziału wydatków na PMT w łącznych wydatkach na obronność. Jednak ze względu na planowane do 2032 roku ponad dwukrotne zwiększenie liczebności Sił Zbrojnych RP może to być trudne do osiągnięcia.
  • Poważną przeszkodą w realizacji celów SPO w zakresie modernizacji technicznej może być mało wydolny system zamówień uzbrojenia i sprzętu wojskowego. Bez zmian w tym zakresie, przeprowadzenie zamówień o łącznej wartości ponad 300 mld PLN w ciągu najbliższych 15 lat może napotkać na duże problemy.

Tomasz Dmitruk

Autor pragnie podziękować Ministerstwu Obrony Narodowej za udzielone informacje.




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Ekspedycyjna brygada USMC z lat 80.

Ekspedycyjna brygada USMC z lat 80.

W piechocie morskiej Stanów Zjednoczonych istniały trzy rodzaje związków ekspedycyjnych: batalion, brygada i dywizja oparte organizacyjnie odpowied...

więcej polecanych artykułów