Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2014-03-04 03:56:25

Marynarka Wojenna Ukrainy

     Kryzys polityczny, a za sprawą ingerencji rosyjskiej również wojskowy z jakimi mamy do czynienia na Ukrainie każe bliżej przyjrzeć się tamtejszym siłom zbrojnym. Na łamach naszego serwisu już wcześniej przybliżaliśmy niedawny stan i potencjał sił powietrznych naszego wschodniego sąsiada. Tym razem chcielibyśmy przeanalizować aktualny stan ukraińskiej floty (Військово-Морські Сили Збройних Сил України).

   Uprzedzając fakty należy zaznaczyć, że nie prezentuje się ona zbyt okazale i jest świadectwem wieloletnich i wyraźnych zaniechań, a wynikających w dużej mierze z przyczyn ekonomicznych. Marynarka wojenna Ukrainy, podobnie jak lotnictwo wojskowe, boryka się z permanentnym niedoinwestowaniem.

    Formalnie obszarem operacyjnym MW Ukrainy są akweny Morza Czarnego i Azowskiego, a także rzek Dniestr, Dniepr i delty Dunaju, jak również inne obszary morskie, które są istotne z punktu widzenia interesów tego kraju. Główną bazą floty pozostawał jak dotąd Sewastopol, w którym usytuowano również kwaterę dowództwa Wijskowo-Morskich Sył Ukrajiny Zbrojnich Sył Ukrajiny (WMSU). Prócz Sewastopola bazy WMSU ulokowano w Odessie (Zachodnia Baza Morska), Eupatorii i Nowoożerne (Południowa Baza Morska) oraz Saki. Stan osobowy to blisko 14,5 tysięca marynarzy i żołnierzy, jesienią 2013 roku jednostki zostały już w pełni uzawodowione.

   Do podstawowych zadań WMSU wedle wytycznych ministerstwa obrony narodowej Ukrainy należą: zapobieganie agresji przeciwnika oraz neutralizacja jego sił, niszczenie transportu przeciwnika, wsparcie własnych jednostek desantowych, obrona własnych baz i linii komunikacyjnych oraz jednostek własnej floty handlowej, współdziałanie z pozostałymi komponentami sił zbrojnych oraz uczestnictwo w misjach pokojowych.

   Ukraińska flota jest jedną z młodszych w Europie. Powstała w następstwie podpisanej w dniu 8 kwietnia 1992 roku przez Ministra Obrony dyrektywy o „Utworzeniu Marynarki Wojennej Ukrainy” oraz wydanego dwa dni wcześniej dekretu Prezydenta Ukrainy o „Dowódcy Marynarki Wojennej”. Oficjalnym początkiem istnienia MW Ukrainy stał się jednak 1 sierpnia 1992 roku, kiedy to na mocy rozkazu ówczesnego prezydenta Ukrainy, Leonida Krawczuka, rozpoczęto formowanie tego rodzaju sił zbrojnych. Pierwszym dowódcą ukraińskiej floty został wiceadmirał B. Kożin, zaś jedną z pierwszych jednostek nawodnych stał się, klasyfikowany niekiedy jako fregata, dozorowiec projektu 159, oznaczony SKR-112. W dniu 21 lipca 1992 roku rano załoga wspomnianego okrętu zadecydowała o podniesieniu ukraińskiej bandery, do czego doszło niedługo później i przepłynięciu z Sewastopola do Odessy.

  Warto dodać, że w 1993 roku Ukraina przejęła budowany od 1984 roku krążownik rakietowy projektu 1164 Atłant o wyporności prawie 12 000 ton, pierwotnie nazwany Admirał Fłota Łobow, a przemianowany na Ukraina. Okręt został zwodowany w sierpniu 1990 roku i pozostał w stoczni w Nikołajewie (obecnie Mykołajiw) ukończony w 75%. W 1998 roku władze w Kijowie podjęły decyzję o ukończeniu okrętu, ale sytuacja finansowa sił zbrojnych Ukrainy czyniła ten projekt beznadziejnym. Okręt jeszcze w 2013 roku planowała odkupić Rosja. 

Siły okrętowe

   Po podziale radzieckiej Floty Czarnomorskiej, do którego doszło ostatecznie w 1997 roku, stronie ukraińskiej przypadły w większości jednostki przestarzałe lub znajdujące się w wątpliwej kondycji technicznej. Większość z nich została wycofana w ciągu kolejnej dekady. Taki los spotkał m.in. przekazane stronie ukraińskiej trzy sowieckie fregaty projektu 1135M Buriewiestnik-M, nazwane Mykołajiw, Dnipropietrowsk i Sewastopol. Również stan okrętów pozostających w służbie pozostawiał wiele do życzenia, bowiem jeszcze w 2009 roku praktycznie jedyną ukraińską jednostką zdolną do stosunkowo nieskrępowanych działań miała pozostawać fregata Hetman Sahajdacznij. Okręt ten uczestniczył aktywnie w operacjach międzynarodowych, takich jak choćby działania antypirackie prowadzone w rejonie Rogu Afryki (operacje EUNavFor Atalanta w 2008-2009 roku, Ocean Shield w 2012 i przełom 2013 i 2014 roku), spełniając role wizytówki ukraińskiej floty. Jednostka ta, należąca do projektu 1135.1 Nieriej, następcy Buriewiestników, równocześnie wypełniała rolę okrętu flagowego WMSU. Warto w tym miejscu zauważyć, że Hetman Sahajdacznij był ostatnią z ośmiu jednostek 1135.1 pierwotnie przeznaczonych dla wojsk ochrony pogranicza ZSRR (de facto były to jednostki podległe KGB). Chociaż to jednostka flagowa, w praktyce ma skromne możliwości ofensywne, nie posiada bowiem uzbrojenia rakietowego klasy woda-woda. Podobny rodowód, służbę w jednostkach straży granicznej ZSRR, mają również niektóre z pozostałych okrętów ukraińskich, takich jak korweta Winnicja projektu 1124P (ex-Dniepr), czy korweta do zwalczania okrętów podwodnych Chmielnickij projektu 1241.2 Mołnia-2, przejęta przez Ukrainę pod koniec 1995 roku. Inną ukraińską jednostką, która kilkukrotnie brała udział operacjach międzynarodowych, m.in. Active Endeavour w 2012 roku, jest najnowsza korweta WMSU Ternipol (projekt 1124-M Albatros), która i tak reprezentuje poziom techniczny lat osiemdziesiątych ub. wieku.

Flagową jednostką ukraińskiej marynarki jest fregata projektu 1135.1 Nieriej - Hetman Sahajdacznij, jest to jednak okręt pozbawiony rakiet klasy woda-woda, co mocno ogranicza jego możliwości ofensywne.

   Przykładem problemów trapiących MW Ukrainy jest historia okrętu podwodnego Zaporiżja (projekt 641), który przypadł Ukrainie przy podziale Floty Czarnomorskiej wraz z trzema innymi jednostkami tego samego projektu. W służbie znalazł się ostatecznie tylko jeden z nich. Remont pojedynczego Foxtrota (nazwa według klasyfikacji NATO) zapoczątkowany w 2003 roku trwał dziewięć lat i stał się symbolem niemocy ukraińskiej MW. Prace trwały tak długo zarówno ze względu na problemy techniczne, jak i trudności natury finansowej. Remont jednostki prowadziła rosyjska stocznia remontowa w Sewastopolu, co dodatkowo zwraca uwagę na brak własnej infrastruktury. O zakończeniu prac poinformowano ostatecznie latem 2013 roku. Zakończenie remontu nie oznaczało jednak końca problemów, bowiem MW Ukrainy nie dysponuje odpowiednią infrastrukturą pozwalającą na eksploatację okrętów podwodnych. To spowodowało, że ukraińskie MON wnioskowało o możliwość stacjonowania jedynego własnego „podwodnika” w rosyjskiej części bazy w Sewastopolu.

   Charakterystyczny dla składu ukraińskiej floty jest jej znikomy, by nie powiedzieć żaden, potencjał ofensywny. Aktualnie jedynie dwie jednostki, przynajmniej w teorii, są w stanie przenosić pociski przeciwokrętowe klasy woda–woda. Dodatkowo należy zauważyć, że są to przestarzałe rakiety typu P-15M Termit stanowiące uzbrojenie korwety Pridniprowja (projekt 1241.1T Mołnia) oraz kutra rakietowego Priluki (projekt 206-MP Wichr). Większość nielicznej ukraińskiej floty stanowią jednak jednostki patrolowe lub okręty przeznaczone do zwalczania jednostek podwodnych.

Najnowszym okrętem w arsenale Ukraińców jest korweta Ternopil - poziomem technicznym odpowiadająca naszej korwecie Kaszub. Bez uzbrojenia rakietowego przeciwko innym celom niż powietrzne i bliskie nawodne, w praktyce może pełnić tylko zadania dozorowe.

   Jakkolwiek od przynajmniej dekady zapowiadane było zwiększenie potencjału bojowego ukraińskiej floty poprzez wzmocnienie jej nowymi jednostkami, bądź też używanymi okrętami pozyskanymi za granicą, a w nie tak odległej przeszłości zaczęły pojawiać się zapowiedzi zwiększenia obecności ukraińskich okrętów na Morzu Czarnym i Śródziemnym, to żaden z planów poprawy sytuacji sprzętowej nie został jak do tej pory w pełni urzeczywistniony. Przykładem tego typu działań mogą być np. prowadzone bez powodzenia w 2008 roku rozmowy na temat pozyskania dwóch używanych amerykańskich fregat typu Olivier Hazard Perry. Nieco wcześniej, bo w 2007 roku, przekazano również pierwsze informacje na temat zatwierdzonych jeszcze w 2005 roku, planów budowy serii korwet wielozadaniowych, które miałyby powstawać w ukraińskich stoczniach. Wedle pierwotnych założeń pierwsze okręty miały rozpocząć służbę w 2011 roku. Wraz z upływem lat plany jednak były stopniowo urealniane, choć jeszcze w 2009 roku zakładano, że pierwsza nowa jednostka zasili WMSU w 2012 roku. Ostatecznie w grudniu 2011 roku poinformowano, że ze względu na kryzys finansowy, jaki dotknął budżet ukraińskiego MON, wcielenia nowego okrętu nie należy się spodziewać wcześniej niż w 2015 roku. Ostatnie dane mówiły zaś o rozpoczęciu służby przez nową korwetę w 2016 roku i pozyskaniu łącznie czterech jednostek do 2021 roku. Trudno powiedzieć jak aktualna sytuacja ekonomiczno- polityczna i militarna wpłynie na dalszy rozwój programu. Z pewnym prawdopodobieństwem można spodziewać się jednak dalszych opóźnień.

   Budowana jednostka – korweta projektu 58250 miałaby zostać zbudowana zgodnie ze standardami NATO i wykorzystywać szereg podsystemów zachodnich. W szczególności dotyczy to systemów uzbrojenia, w tym francuskich pocisków przeciwokrętowych Exocet MM40 Block 3, system rakiet przeciwlotniczych krótkiego zasięgu Aster 15, a także pochodzących z oferty konsorcjum Eurotorp torped ZOP kal. 324 mm, czy armaty kalibru 76 mm L/62, dostarczonej przez włoską firmę OTO-Melara, należącej do Finmeccanica. W końcu okręty miałyby otrzymać także dwa zestawy obrony bezpośredniej Oerlikon Millennium z armatami kalibru 35 mm, które według niepotwierdzonych informacji zostały zamówione w Niemczech na początku 2014 roku. Każda z jednostek, według projektu, miałaby być zdolna do przenoszenia śmigłowca. Projekt jednostek typu 58250 powstał w ośrodku doświadczalnym marynarki w Mykołajiwie (Mikołajów). Korwety projektu 58250 miałyby charakteryzować się wypornością 2500 ton i długością 112 metrów. Okręt ma rozwijać prędkość maksymalną równą 32 węzły, s zasięg jest szacowany na 4 tys. mil morskich.

Tylko dwa okręty: korweta Pridniprowja oraz kuter Priluki mają teoretyczną możliwość rażenia celów morskich za pomocą mocno przestarzałych rakiet P-15M Termit (na zdjęciu odpalany z kutra rakietowego projektu 1241 rosyjskiej marynarki). Takim samym systemem uzbrojenia na lądzie dysponuje ukraińska obrona wybrzeża. fot. warships.ru

   Jakkolwiek, jeszcze w 2009 roku potrzeby ukraińskiej floty oceniano na 10 korwet do 2026 roku, to w marcu 2011 roku zatwierdzono ostatecznie budowę czterech jednostek projektu 58250. Budowa tych okrętów, które miały zostać wcielone do służby do 2021 roku miała pochłonąć 16,22 mld hrywien. Stępkę pod pierwszy z okrętów, korwetę Wołodymir Weliki, położono w Stoczni Czernomorskij Sudostroitielnyj Zawod w Mykołajiwie (Mikołajów) w dniu 17 maja 2011 roku.

   W chwili podziału Floty Czarnomorskiej Ukrainie przypadły 43 okręty oraz 132 jednostki pomocnicze różnej wielkości, a także 12 samolotów patrolowych Be-12 i 30 śmigłowców morskich (głównie Ka-27 oraz Mi-14PŁ). Na przestrzeni lat doszło jednak do drastycznego uszczuplenia liczebności eksploatowanego uzbrojenia. Ostatnia fala wycofywania z linii jednostek i sprzętu niezdatnych do dalszej służby miała miejsce jesienią 2013 roku. W grupie dziewięciu wycofywanych wówczas okrętów znalazł się m.in. trałowiec bazowy Melitopol projektu 1265 Jachont.

   Nieco wcześniej bo w 2012 roku ze stanu floty spisano 2 korwety: rakietową Kremenczug (projektu 1241.1T Mołnia) i Użhorod (projektu 1124.2 Albatros). W końcu 2013 roku ukraińska flota dysponowała jedynie kilkunastoma jednostkami bojowymi (fregata, okręt podwodny, 5 korwet, 3 trałowce, kuter rakietowy, kuter artyleryjski, 2 okręty desantowe i 2 kutry desantowe) o relatywnie niskiej wartości bojowej.

Jednostki bojowe MW Ukrainy:

Klasa

Projekt

Nazwa

Numer burtowy

Wodowanie

W służbie ukraińskiej MW

Okręt podwodny

641

Zaporiżja

U01

29.05.1970

11.07.1997

Fregaty

1135.1

Hetman Sahajdacznij

U130

29.03.1992

02.04.1993

Korweta

1124M

Łuck

U205

22.05.1993

30.12.1993

Korweta

1124P

Winnicja

U206

24.12.1976

19.01.1996

Korweta

1241.2

Chmielnickij

U208

30.09.1985

??.12.1995

Korweta

1124M

Ternopil

U209

15.03.2002

02.02.2006

Korweta

1241.1T

Pridniprowja

U155

18.12.1987

02.09.1997

Trałowiec

266M

Czernichiw

U310

10.09.1974

25.07.1997

Trałowiec

266M

Czerkasi

U311

10.06.1977

25.07.1997

Trałowiec

1258

Cheniczesk

U360

10.07.1985

01.08.1997

Okręt desantowy

775

Konstiantin Olszanskij

U402

?.1985

27.03.1996

Okręt desantowy

773

Kirowohrad

U401

31.12.1970

10.01.1996

Kuter rakietowy

206MP

Priluki

U135

12.12.1980

10.01.1996

Kuter artyleryjski

1400M

Skadowsk

U170

?.1990

15.04.1992

Kuter desantowy

1176

Swatowe

U430

?.1979

15.04.1992

Kuter desantowy

1785

Brianka

U431

?.1970

15.04.1992

   Prócz wymienionych w tabeli jednostek, marynarka dysponuje również szeregiem jednostek pomocniczych, z których największymi są okręt warsztatowy projektu 304 Donbas, okręt dowodzenia Sławutycz (projekt 1288.4) i mały okręt rozpoznawczy Perejasław (projekt 1824b Ugłomier). W dyspozycji WMSU pozostawać ma także 25. Mobilny Brzegowy Dywizjon Rakietowy eksploatujący dwa kompleksy 4К51 Rubież - każdy z wyrzutniami z dwoma pociskami kierowanymi P-15M oraz 85. Nadrzeżny Dywizjon Rakietowy z kompleksem Utios.

   Inne istotniejsze jednostki floty to: 56. Samodzielny Batalion Ochrony (Sewastopol), 71. Operacyjne Centrum Zabezpieczenia Bojowego (Bakczysaraj), 73. Morskie Centrum Specjalnego Przeznaczenia (Oczaków), 24. Dywizjon Okrętów Rzecznych (Odessa), 114. i 174. Baza Uzbrojenia MW (Krym).

Obrona Wybrzeża i Piechota Morska

   Jedyny związek taktyczny operujący na lądzie to stacjonująca na Krymie 36. Samodzielna Brygada Obrony Wybrzeża. Brygada powstała w 2003 roku z przeformowania jednostek 32. Korpusu Armijnego Wojsk Lądowych. Jej sztab znajduje się na południe od Symferopolu, w miejscowości Pieriewalnie, tutaj także stacjonuje batalion zmechanizowany, batalion piechoty górskiej oraz batalion czołgów posiadąjcy około 40 T-64BW. Brygada jest stosunkowo silnie uzbrojona, posiada bowiem bojowe wozy piechoty BMP-2, kołowe transportery opancerzone BTR-70, bojowe wozy rozpoznawcze BRM-1K. Obronę przeciwlotniczą zapewniają zestawy rakietowe z wozami 9A33 Osa i artyleryjsko-rakietowe pojazdy 2S6 Tunguska. Brygada posiada integralny dywizjon artylerii z samobieżnymi haubicami 2S1 Goździk kalibru 122 mm. Obronę wybrzeża wspiera grupa artylerii (Symferopol) wyposażona w 152-mm holowane armaty 2A36 Hiacynt-B, 122-mm holowane haubice D-30 i wyrzutnie rakietowe BM-21 Grad.

Od grudnia 2013 roku Ukraińcy posiadają dwa bataliony piechoty morskiej.

   Za realny początek jej utworzenia Piechoty Morskiej można uznać 1 lipca 1993 roku kiedy to w Sewastopolu utworzono 1. Samodzielny Batalion Piechoty Morskiej. Jeszcze w tym samym roku, w dniu 1 września, w Teodozji, sformowano 41. Samodzielny Batalion Piechoty Morskiej. Niedługo później utworzono z nich 4. Brygadę Piechoty Morskiej. W latach 2003-2004, w związku z koniecznością przeprowadzenia redukcji sił zbrojnych, oddziały piechoty morskiej zostały zredukowane do pojedynczego 1. Samodzielnego Batalionu Piechoty Morskiej, wchodzącego w skład Wojsk Obrony Wybrzeża MW Ukrainy oraz sił szybkiego reagowania Sił Zbrojnych. Batalion stacjonuje w garnizonie w miejscowości Teodozja i w drugiej połowie 2013 roku został całkowicie uzawodowiony. W skład wspomnianego batalionu wchodzą dwie kompanie piechoty oraz kompania desantowo-szturmowa, bateria moździerzy (8 sztuk 2S12 Sani kalibru 120 mm), pluton rozpoznania, pluton przeciwlotniczy, pluton przeciwpancerny, kompania zabezpieczenia. Podstawowym wozem bojowym batalionu są kołowe transportery opancerzone BTR-80 (40 sztuk). Warto poinformować, że w listopadzie 2013 roku jedna z kompanii ukraińskiej piechoty morskiej z BTR-80 ćwiczyła na polskim poligonie w Drawsku Pomorskim w ramach NATO-wskich ćwiczeń sił szybkiego reagowania Steadfast Jazz 2013. W grudniu 2013 roku 501. Batalion Zmechanizowany OW z miejscowości Kercz przeformowano w 501. Samodzielny Batalion Piechoty Morskiej. Marynarka Wojenna Ukrainy dysponuje więc ponownie dwoma batalionami piechoty morskiej.

Brygada Lotnictwa Morskiego

   Flota dysponuje również ograniczonym wsparciem lotniczym w postaci 10. Brygady Lotnictwa Morskiego sformowanej w 2004 roku w bazie w Saki, gdzie przebazowano stacjonującą wcześniej w bazie Kulbakino-Mykołajiw Samodzielną Eskadrę Morską eksploatującą samoloty ZOP i ratownicze Beriew Be-12 oraz 555. Pułk Śmigłowców ZOP z Oczakowa. Obie jednostki dołączyły tam do stacjonujących już w Saki samolotów i śmigłowców Samodzielnego Dywizjonu Transportowego. Po przeformowaniu w 10. Brygadę Lotnictwa Morskiego, siły te rozdzielono między Eskadrę Lotniczą i Eskadrę Śmigłowców.

Najliczniejszym użytkowanym śmigłowcem jest Kamow Ka-27, użytkowany w trzech specjalistycznych wersjach. Zdjęcia: MO Ukrainy.

   Jeszcze całkiem niedawno, rok temu, na stanie brygady znajdowało się 5 śmigłowców ZOP Mi-14PŁ, 12 śmigłowców Ka-27 (8 zwalczania okrętów podwodnych, 3 ratownicze i jeden telemetryczny), 3 śmigłowce desantowo-szturmowe Ka-29TB, po jednym Mi-8T i Mi-8WzPU (inaczej Mi-9, wersja dowodzenia). Zwykle dwa śmigłowce Ka-27 (PŁ i PS) w swoich hangarach posiadała fregata Sahajdacznij. Szacuje się jednak, ze tylko około 30% jest w stanie lotnym.

   Brygada posiada także samoloty. Konkretnie mowa o 3 amfibiach Be-12, czy 2 samolotach transportowych An-26. Brak informacji na temat stanu technicznego pozostałych maszyn wymienianych w ewidencji brygady jeszcze kilkanaście miesięcy wcześniej, takich jak lekkie samoloty transportowe An-2. Skąd inąd wiadomo jednak np. że stan techniczny łodzi latających Be-12 wymusił rezygnację z lądowań na wodzie, tak więc samoloty te operują obecnie jedynie z lądu.

Michał Gajzler, współpraca: Mariusz Cielma i Tomasz Kwasek




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec szturmowy Bell AH-1 Cobra jest z pewnością jedną z najsłynniejszych, o ile nie najsłynniejszą, prowizorek w historii lotnictwa wojskoweg...

więcej polecanych artykułów