• Tweet

Dwie wersje projektu ustawy o Polskim Funduszu Inwestycji Obronnych

     Prezydent RP Karol Nawrocki 10 marca br. skierował do Sejmu RP projekt ustawy o Polskim Funduszu Inwestycji Obronnych (PFIO). Prezydencka inicjatywa realizować miała koncepcję „Polskiego SAFE 0%”, o której mówił także Prezes Narodowego Banku Polskiego (NBP) Adam Glapiński. Przedstawiona propozycja była promowana jako alternatywa dla instrumentu pożyczkowego Unii Europejskiej SAFE (Security Action for Europe). Koncepcja prezydencka oparta była o pomysł, aby przeznaczyć na obronność środki z zysku NBP, wygenerowane w związku ze wzrostem w ostatnich latach wartości złota zgromadzonego przez polski bank centralny. W dniu 24 marca br. grupa posłów z Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga wniosła do Sejmu RP nieco zmienioną, swoją wersję tej ustawy. W artykule dokonano porównania obu projektów.

Potrzeby modernizacyjne Wojska Polskiego w najbliższych latach w zakresie nowych kontraktów, które należy dopiero podpisać przekraczają 600 mld PLN. Środki z instrumentu SAFE (sięgające 185 mld PLN) pozwolą na zabezpiecznie ok. 30% tych potrzeb. Gdyby z zysku NBP udało się na ten cel pozyskać dodatkowe finansowanie, byłoby to zdecydowanie wskazane. Fot. mł. chor. Piotr Gubernat.

Wstęp

  Koncepcja „Polskiego SAFE 0%” zakłada wpływy z tytułu zysku NBP. Z deklaracji Prezesa NBP Adama Glapińskiego wynika, że NBP mimo strat w ostatnich latach, przez kilka kolejnych lat jest w stanie wygenerować nadzwyczajny zysk w łącznej wysokości ok. 190 mld PLN. Przedstawiony przez Prezydenta RP projekt ustawy o Polskim Funduszu Inwestycji Obronnych (PFIO) miał na celu stworzenie mechanizmów prawno-organizacyjnych, które umożliwią wykorzystanie tych środków na zadania związane z obronnością.  

  W praktyce jednak mówiąc o koncepcji „Polskiego SAFE 0%” zagadnienie to należy podzielić na dwie części. Pierwsza, to sama możliwość wygenerowania zysku przez NBP i przeznaczenia tych środków na obronność, a druga to projekt ustawy o PFIO.

  Autor artykułu nie podejmuje się oceny, na ile realnie możliwe jest w kolejnych latach wygenerowanie zysku przez NBP, przy dynamicznie zmieniających się cenach złota oraz zmiennych kursach walut oraz biorąc pod uwagę straty wykazywane przez NBP w latach 2022-2024 i planowane w 2025 roku. To zagadnienie dla ekonomistów. Jeśli jednak przyjąć za prawdę słowa Prezydenta RP oraz Prezesa NBP i taki zysk byłby realnie możliwy do wygenerowania, to bezwzględnie powinien on trafić na polskie wydatki związane z obronnością, uzupełniając (a nie zastępując) inne źródła finansowania przeznaczane na ten cel. Biorąc pod uwagę aktualne zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i potrzeby Wojska Polskiego, nie powinno być w tym zakresie żadnych wątpliwości.

  Natomiast w zakresie opublikowanych projektów ustawy o PFIO warto przedstawić założenia zarówno projektu prezydenckiego jak i jego poselskiej wersji. Zacznijmy od tego pierwszego.

Prezydencki projekt ustawy o PFIO

  Prezydencki projektu ustawy o PFIO (nazywanego dalej Ustawą) ma na celu utworzenie i określenie zasady działania, gromadzenia i wydatkowania środków oraz kontroli i audytu Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych (PFIO). Fundusz miałby zostać utworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK), podobnie jak funkcjonujący obecnie w ramach BGK Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ).

  Zadania planowane do realizacji ze środków PFIO oraz ich szczegółowy plan wydatkowania określić ma planowany do utworzenia program wieloletni pn. „Wieloletni Program Inwestycji Obronnych” (WPIO). Miałby on funkcjonować w oparciu o nieistniejący obecnie, a dopiero planowany do utworzenia (na mocy Ustawy) art. 136a ustawy o finansach publicznych (uofp). WPIO miałby być przygotowywany przez Ministra ON i uchwalany przez Radę PFIO. Choć w projekcie Ustawy w art. 2 ust. 4 napisano, że dysponentem funduszu PFIO mam być Minister ON, do dopisek „z zastrzeżeniem kompetencji Rady Funduszu” powoduje, że w praktyce w większości przypadków tym dysponentem byłaby Rada PFIO.

  WPIO miałby być programem który umożliwia planowanie i zaciąganie wieloletnich zobowiązań finansowych. Byłby to dokument funkcjonujący równolegle do istniejących dokumentów pełniących podobną funkcję, tj. do dokumentów Centralnych Planów Rzeczowych – CPR (Planu modernizacji technicznej, Planu inwestycji budowlanych, Planu zakupu środków materiałowych i Planu inwestycji NSIP). Różnica byłaby taka, że na treść CPR ma wpływ MON i Sztab Generalny Wojska Polskiego (SGWP), bez bezpośredniego wpływu Prezydenta RP, natomiast na WPIO miałaby bezpośredni wpływ Rada PFIO, czyli m.in. Prezydent RP i Biuro Bezpieczeństwa Narodowego (BBN). To pierwsza z proponowanych w Ustawie zmian kompetencyjnych, sprzecznych z obowiązującymi aktualnie przepisami prawa. 

  W tym miejscu warto także przypomnieć, że uchwałą Nr 164 Rady Ministrów z dnia 17 września 2013 roku ustanowiono program wieloletni „Priorytetowe Zadania Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w ramach programów operacyjnych”. Program ten funkcjonował na mocy art. 136 ust. 2 uofp. Został on jednak zlikwidowany w 2017 roku, ponieważ w praktyce ograniczał elastyczność wydatków modernizacyjnych i zarządzania budżetem obronnym. Pisaliśmy o tym TUTAJ. Teraz Ustawa miałaby ponownie ustanowić podobny program wieloletni tylko po to, aby Prezydent RP miał wpływ na ponoszone w jego ramach wydatki.

  W art. 3 Ustawy wskazano źródła możliwych wpływów do PFIO. Zaliczono do nich: wpływy z zysku NBP, wpływy z kredytów, pożyczek i obligacji zaciąganych lub emitowanych przez BGK, wpływy z odsetek od depozytów od wolnych środków gromadzonych przez PFIO w złotych i w walutach obcych oraz wpływy z innych tytułów.

  Wpływy z zysku NBP miałyby być możliwe dzięki przewidzianym w Ustawie w art. 20 i art. 21 zmianom obecnych przepisów prawa, w zakresie ustawy o NBP (zmiana treści art. 69 ust.4) oraz w zakresie uofp (m.in. uchylenia art. 111 pkt 5).

  Obecne brzmienie art.69 ust.4 ustawy o NBP jest następujące:

„W terminie 14 dni od dnia zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego NBP część rocznego zysku NBP (wpłata z zysku NBP) podlega odprowadzeniu do budżetu państwa”,

  a na mocy art. 20 Ustawy ma ono zostać zmienione na następujące:

„W terminie 14 dni od dnia zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego NBP część rocznego zysku NBP (wpłata z zysku NBP) podlega odprowadzeniu na Polski Fundusz Inwestycji Obronnych”.

  To kolejna zawarta w Ustawie zmiana kompetencji rząd-prezydent sprzeczna z obecnie obowiązującym prawem. Dotąd, to wyłącznie rząd decydował o przeznaczeniu zysku z NBP, który na mocy art. 69 ust.4 ustawy o NBP powinien w części (95%) trafić do budżetu państwa. Po wejściu Ustawy to Rada PFIO (a zatem również przedstawiciele Prezydenta RP i BBN) miałaby decydować o przeznaczeniu zysku NBP.

  Środki z PFIO miałyby być przede wszystkim przeznaczane na realizację zadań określonych w WPIO, a także na: spłatę pożyczek, kredytów i wykup obligacji, które zaciągnął BGK na potrzeby PFIO, spłatę zobowiązań wynikających z transakcji zabezpieczających pozyskiwane środki dłużne oraz wynagrodzenie prowizyjne BGK.

  Ustawa przewiduje, że z WPIO można finansować:

• zakup uzbrojenia, sprzętu wojskowego oraz systemów obronnych;
• zakup elementów uzbrojenia, wyposażenia oraz systemów specjalistycznych dla formacji mundurowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa, ludzi, utrzymanie bezpieczeństwa publicznego, ochronę granicy państwowej oraz ochronę infrastruktury krytycznej;
• inwestycje w infrastrukturę zapewniającą mobilność wojskową;
• zakup systemów zwiększających poziom cyberbezpieczeństwa oraz obrony cybernetycznej w obszarze bezpieczeństwa państwa;
• projekty realizowane wspólnie z innymi państwami będącymi członkami NATO lub państwami trzecimi, służące wzmocnieniu obronności Rzeczypospolitej Polskiej;
• pozyskanie zdolności i technologii przełomowych, opartych o rozwiązania wspierane przez sztuczną inteligencję, jak również zdolności z domeny kosmicznej.

  Zgodnie z art. 4 ust. 2 Ustawy, koszty spłaty transakcji zabezpieczających i prowizji BGK nie będą wliczane do ustawowego limitu wydatków na obronność (ponad 3% PKB). Co ciekawe, twórcy Ustawy nie uwzględnili w tym przypadku wyłączenia z limitu wydatków na obronność kosztów spłaty pożyczek, kredytów i wykupu obligacji PFIO, czego skutkiem będzie koniecznością ich spłaty z zysku NBP lub innych wpływów PFIO (potencjalnie także z budżetu MON lub budżetu MSWiA).

  W art. 4 ust. 3 Ustawy określono, na co nie można przeznaczać środków z PFIO. Wykaz ten wydaje się mieć charakter nadmiarowy (bowiem w innym miejscu określono na co można wydatkować środki fubduszu) i polityczny. Dodatkowo Ustawa określa, że wykaz ten powinien być przenoszony do umów z wykonawcami realizującymi zadania z WPIO.

  W Ustawie określono również m.in.: warunki wypłaty środków z PFIO przez BGK dla wykonawców zadań określonych w WPIO, zasady zarządzanie wolnymi środkami PFIO (które mogą być lokowane w formie depozytów w złotych lub walutach obcych) oraz warunki obsługi PFIO przez BGK.

  W art. 6 ust. 3 Ustawy wskazano, że WPIO wraz z zadaniami w nim określonymi opracowuje i wnosi do zatwierdzenia Radzie PFIO Minister ON kierując się „Programem rozwoju Sił Zbrojnych”, na podstawie potrzeb operacyjnych zgłoszonych przez Szefa SGWP, dowódców rodzajów Sił Zbrojnych oraz właściwe organy służb i formacji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa.

  Od art. 7 do art. 12 Ustawy określono organy zarządzające PFIO, to jest Radę PFIO i Komitet Sterujący, a także ich: kompetencje, zadania i skład. I tak, Radę PFIO miałoby tworzyć 5 osób, w tym: Minister ON (przewodniczący),  Minister Finansów, przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów, przedstawiciel Prezydenta RP i przedstawiciel BBN. Natomiast Komitet Sterujący miałoby tworzyć również 5 osób, w tym przedstawiciele: Ministra ON (przewodniczący),  Ministra SWiA, Prezesa Rady Ministrów, Prezydenta RP i BBN. Co istotne, decyzje zarówno Rady PFIO jak i Komitetu Sterującego miałby zapadać nie normalną większością głosów, tylko większością 2/3 głosów. Oznacza to, że Prezydent RP i BBN mając w obu organach po dwóch członków posiadaliby udział pozwalający na blokowanie decyzji. To jedno z najważniejszych zastrzeżeń jaki do prezydenckiego projektu ma rządząca koalicja.

  Do kompetencji i zadań Rady PFIO zaliczono: coroczne zatwierdzanie kierunków i priorytetów działania PFIO na kolejne lata kalendarzowe, uchwalanie WPIO i jego zmian, wydawanie wytycznych dla Komitetu Sterującego w zakresie priorytetów wydatkowania  środków z PFIO, opiniowanie rocznego sprawozdania finansowego PFIO oraz wskazywanie właściwych organów do realizacji zadań finansowych z PFIO w „przypadku zaistnienia sporu kompetencyjnego”. Ten ostatni punkt może wskazywać, że twórcy Ustawy zakładali, że taki spór może się pojawiać.

  Do kompetencji i zadań Komitetu Sterującego zaliczono: uchwalenie rocznego planu finansowego PFIO i jego zmian, zatwierdzanie wydatków PFIO, wyrażanie zgody na zaciąganie zobowiązań lub udzielanie zapewnień finansowania – o wartości powyżej 1 mln PLN, monitorowanie i nadzór nad gospodarowaniem środkami PFIO, zatwierdzanie procedur wewnętrznych dotyczących obiegu dokumentów, kontroli i sprawozdawczości, w tym w zakresie informacji niejawnych oraz przeprowadzanie kontroli oraz zlecanie audytów wydatków PFIO i realizowanych umów przez Krajową Administrację Skarbową (KAS).

  Przyjęcie limitu zaciągania zobowiązań lub udzielanie zapewnień finansowania o wartości powyżej 1 mln PLN dla zamówień dotyczących zakupów sprzętu wojskowego, których wartość bardzo często przekracza dziesiątki i setki mln PLN w praktyce oznacza, że niemal wszystkie wydatki tego rodzaju wymagałaby zgody Komitetu Sterującego. W rezultacie choć w art. 2 ust. 4 napisano, że dysponentem funduszu PFIO jest Minister ON, to bez zgody Komitetu Sterującego (a zatem m.in. przedstawiciela Prezydenta RP i BBN) nie mógłby on prawie nic zrobić.

  Oba organy planowane do powołania na mocy Ustawy dają Prezydentowi RP i BBN kompetencje które nie są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w łącznie trzech obszarach: decydowania o przeznaczeniu zysku NBP, zaciągania zobowiązań na wydatki związane z zakupami sprzętu dla Sił Zbrojnych RP i części służb MSWiA oraz decydowania o priorytetach w tym obszarze na poziomie wykonawczym. To są kompetencje rządu i jego poszczególnych resortów oraz SGWP.

  Warto także zwrócić uwagę, że w obu organach nie ma przedstawiciela BGK, który miałby być głównym wykonawcą PFIO oraz który miałby zgodnie z art. 7 ust. 5 Ustawy odpowiadać za obsługę organizacyjną i kancelaryjną prac obu organów PFIO. Przypomnijmy, w funkcjonującym obecnie FWSZ działa komitet sterujący którego członkami są przedstawiciele: Ministra ON, Ministra Finansów oraz BGK i do ich pracy wystarczyło porozumienie między tymi instytucjami, bez konieczności umocowania ustawowego. 

  W art. 13 Ustawy uregulowano kwestie związane ze sprawozdawczością PFIO, a w art. 14 kwestie związane z ustanowieniem osłony antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej. Zadania i obowiązki BGK opisano w Ustawie od art. 15 do art. 19.

  W art. 21 Ustawy określono aż 10 zmian w uofp. Tu warto skoncentrować się na planowanym dodaniu Art.136a do uofp. Na jego mocy WPIO miałby być uchwalany na okres nie krótszy niż 3 lata i uwzględniać harmonogram realizacji zadań oraz prognozowane przychody i koszty w tym okresie. Problem w tym, że umowy dotyczące zakupu sprzętu wojskowego przewidują często wydatki wieloletnie, sięgające nawet 15 lat. Aby zostały one zawarte, muszą mieć zagwarantowane finansowanie w całym okresie realizacji. Aby to zapewnić, WPIO powinien zawierać planowane przychody w tym okresie. Natomiast nigdzie w Ustawie nie napisano, skąd ma być znany planowany harmonogram zysków z NBP wpłacanych w kolejnych latach do PFIO. Tego prawdopodobnie nawet Prezes NBP nie jest w stanie z góry przewidzieć… (choćby z powodu zmieniających się cen złota oraz kursów gromadzonych walut). Ponadto Ustawa nie przewiduje jakiejkolwiek komunikacji pomiędzy organami PFIO a NBP. Skąd Minister ON ma zatem wiedzieć jakie będą wpływy do PFIO w kolejnych latach, aby zaplanować adekwatne wydatki? Planowanie wieloletnie w takiej sytuacji sprowadza się do fikcji, a odpowiedzialnym za tą fikcję ma być Minister ON.

  Zgodnie z art. 136a ust.4. „W przypadku, gdy wysokość wpłaty NBP na rzecz PFIO, dokonanej w danym roku budżetowym, jest niższa od kwoty przewidzianej dla tego roku w programie wieloletnim, BGK jest obowiązany udzielić PFIO pożyczki w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy tymi kwotami”. Czyli jeśli NBP nie uzyska planowanego zysku, to środki niezbędne do funkcjonowania PFIO ma z pożyczek uzyskać BGK. A jeśli tego zysku nie będzie przez kilka lat? Pamiętajmy, że do finansowania zakupów sprzętu wojskowego z wykorzystaniem tego rodzaju środków dłużnych mamy już funkcjonujący FWSZ. Jaki jest sens powielania tego rodzaju instrumentu?

  W art. 22 Ustawy określono zmiany w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, a w art. 23 przewidziano zmianę w ustawie o obronie Ojczyzny. Na jej podstawie środki z PFIO mają być dodane do wykazu źródeł finansowania „Programu rozwoju Sił Zbrojnych”, obok środków z budżetu państwa, środków z FWSZ i środków z przychodów ze zbycia akcji lub udziałów spółek przemysłowego potencjału obronnego.

  W art. 24 Ustawy określono, że wynagrodzenie prowizyjne BGK z tytułu obsługi PFIO w 2026 roku będzie zawarte w wynagrodzeniu prowizyjnym z tytułu obsługi FWSZ w 2026 roku. W Ustawie od art. 25 do art.27 zawarto przepisy przejściowe i końcowe. W art. 28 określono, że w 2026 roku niezbędne wpływy do PFIO mają pochodzić z pożyczek BGK, gwarantowanych przez Skarb Państwa (Ministra Finansów), ponieważ pierwsza wypłata zysku NBP mogłaby nastąpić prawdopodobnie dopiero w połowie 2027 roku…

  Biorąc pod uwagę zaplanowane w Ustawie wpływy do PFIO z pożyczek, kredytów zaciąganych przez BGK i emisji obligacji przez BGK deklaracje o braku kosztów odsetek w instrumencie „Polski SAFE 0%” nie były zgodne z prawdą.

  W art. 29 Ustawy określono, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. I to już wszystko, co zapisano w prezydenckim projekcie.

  O ile samą koncepcję przeznaczenia na obronność środków z zysku NBP, wygenerowanego w związku ze wzrostem w ostatnich latach wartości złota zgromadzonego przez NBP należy uznać za ciekawą i wartą pilnego rozpatrzenia (o ile ten zysk realnie możliwy jest do osiągnięcia oraz jego wygenerowanie nie będzie miało wpływu na stabilność działalności NBP, stabilność polskiej waluty i wzrost inflacji), to prezydencki projekt ustawy o PFIO przewiduje kilka zmian niezgodnych z obowiązującymi przepisami prawa. Wprowadza bowiem szereg zmian kompetencyjnych pomiędzy rządem i SGWP a Prezydentem RP i BBN, przyznając Prezydentowi RP i BBN nowe kompetencje.

  Co chyba jednak najważniejsze, do przeznaczenia zysku z NBP na cele związane z obronnością projekt Ustawy może nie być w ogóle potrzebny, bowiem nic nie stoi na przeszkodzie, aby zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami prawa, NBP wygenerował zysk, z którego 95% powinno zostać przekazane do budżetu państwa. Rząd deklaruje przy tym, że jeśli taki zysk się pojawi, to w całości zostanie on przeznaczony na cele związane z obronnością.

Poselski projekt ustawy o PFIO

  W dniu 24 marca br. do Sejmu RP został złożony poselski projekt ustawy o PFIO podpisany przez grupę 32 posłów z Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga. Przez autorów projekt nazywany jest „ustawą o Bezpiecznej Polsce”. Jest to zmieniona wersja prezydenckiego projektu ustawy o PFIO, z którego usunięto wątpliwości konstytucyjne związane z tym, że za wydatki na obronność odpowiada rząd i MON, a nie Prezydent RP i BBN. Projekt rozszerza też cele na które mogą być wydatkowane środki z PFIO o zadania Policji oraz zadania związane z medycyną pola walki.

  Oba projekty (prezydencki i poselski) mają w większości identyczną treść, a różnice dotyczą tylko kilku artykułów. Oceniając projekt poselski opiszemy zatem tylko najbardziej istotne różnice.

  W art. 1 mamy drobną, ale logiczną zmianę. W wersji prezydenckiej brzmi on:

„Ustawa określa zasady działania, gromadzenia i wydatkowania środków oraz kontroli i audytu Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych.”

  a w wersji poselskiej:

„Ustawa tworzy Polski Fundusz Inwestycji Obronnych oraz określa zasady jego działania, gromadzenia i wydatkowania środków oraz kontroli i audytu.”

  W art. 4 ust. 1 pkt 1 który mówi o tym, na co przeznacza się środki z PFIO w wersji poselskiej dopisano następujące, dodatkowe zadania:

• wzmocnienie potencjału podmiotów leczniczych podległych Ministrowi Obrony Narodowej oraz ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na potrzeby obronne państwa;
• zakup elementów uzbrojenia, wyposażenia oraz systemów specjalistycznych dla formacji mundurowych odpowiedzialnych za ochronę osób i obiektów oraz rozpoznawania i zapobiegania skierowanym przeciw nim przestępstwom;
• zakup elementów uzbrojenia, wyposażenia oraz systemów specjalistycznych dla podmiotów odpowiedzialnych za ochronę bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i jego porządku konstytucyjnego oraz ochronę bezpieczeństwa zewnętrznego państwa;
• zakup elementów uzbrojenia, wyposażenia oraz systemów specjalistycznych dla podmiotów odpowiedzialnych za ochronę przed zagrożeniami dla obronności Państwa, bezpieczeństwa i zdolności bojowej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej;
• inwestycje dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa państwa, ludzi, bezpieczeństwa publicznego, ochrony granicy państwowej, ochrony infrastruktury krytycznej oraz inwestycje realizowane przez podmioty, o których mowa w wymienionych powyżej punktach.

  Kolejną istotną zmianą jest określenie w art. 7 ust.2, że organy PFIO, tj. Rada PFIO i Komitet Sterujący podejmują decyzje zwykłą „większością głosów”, a nie jak zaproponowano w wersji prezydenckiej „większością 2/3 głosów”.

  Poselska wersja Ustawy przewiduje odmienny skład Rady PFIO i Komitetu Sterującego. Mają one być uzupełnione o przedstawicieli wszystkich instytucji, które mogą finansować zadania z PFIO.

  I tak, w wersji poselskiej w skład Rady PFIO mieliby wchodzić: Minister ON jako Przewodniczący Rady, przedstawiciel Prezydenta RP, przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów, minister właściwy do spraw finansów publicznych, minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw transportu oraz minister-członek Rady Ministrów właściwy do spraw koordynowania działalności służb specjalnych. W odniesieniu do wersji prezydenckiej, ze składu Rady PFIO wykreślono przedstawiciela BBN.

  W skład Komitetu Sterującego (w wersji poselskiej) mieliby wchodzić przedstawiciele: Ministra ON (Przewodniczący Komitetu), Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrów, ministra właściwego do spraw finansów publicznych; ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw transportu oraz ministra-członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych. W odniesieniu do wersji prezydenckiej ze składu Komitetu Sterującego także wykreślono przedstawiciela BBN.

  W poselskiej wersji Ustawy usunięto wymóg mówiący o tym, że Sejmowa Komisja Obrony Narodowej (SKON) może żądać w dowolnym momencie (w trybie niezwłocznym) od szefa MON lub „właściwych ministrów” informacji i wyjaśnień dotyczących realizacji zadań objętych WPIO oraz rocznym planem finansowym PFIO. Pozostawiono natomiast wymaganie mówiące o tym, że SKON (oraz Sejmowa Komisja Finansów Publicznych) muszą otrzymywać do zaopiniowania sprawozdanie roczne z realizacji planu finansowego PFIO.

  Treść wymagań dotyczących zadań BGK, o których mowa w art. 15 ust. 5 i ust. 6 w poselskiej wersji Ustawy została przeredagowana na bardziej logiczną. 

  Art. 17 Ustawy występujący w wersji prezydenckiej, z wersji poselskiej został usunięty, a wynikające z niego wymagania dotyczące sporządzania sprawozdania rocznego zostały ujęte w art. 13 Ustawy. 

   Poselska wersja ustawy o PFIO w ocenie autora eliminuje wady prawne projektu prezydenckiego, ale niestety podobnie jak wersja prezydencka, nie mówi nic o możliwej wysokości i harmonogramie wpływów z NBP, co utrudnia racjonalne planowanie wydatków wieloletnich z PFIO. Po drugie utrzymuje instrument w postaci WPIO, który częściowo będzie dublował plany wydatków ujmowane  w CPR. W poselskiej wersji Ustawy WPIO ma jednak większy sens, bowiem będzie ujmował również wydatki służb podległych MSWiA planowanych do finansowania z PFIO, które nie są ujmowane w CPR.

Podsumowanie

  Obecny konflikt polityczny pomiędzy prezydentem a rządem utrudnia przyjęcie optymalnych rozwiązań prawnych dotyczących finansowania wydatków związanych z obronnością. Wydaje się bowiem, że zarówno w przypadku europejskiego instrumentu SAFE, jak i w przypadku prezydenckiej koncepcji „Polskiego SAFE 0%”, powinno się dokonać nowelizacji ustawy o obronie Ojczyzny, w taki sposób, aby „oba instrumenty SAFE” mogły stanowić źródło wpływów do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) oraz aby z FWSZ można było finansować również zadania związane z mobilnością wojskową i modernizacją techniczną służb MSWiA. Nie ma większego sensu i potrzeby aby tworzyć w tym celu nowe akty prawne i nowe fundusze w BGK.

  Być może nie uda się w najbliższych latach uzyskać zysku z NBP na tak wysokim poziomie jak deklarował Prezes NBP Adam Glapiński, ale nawet potencjalna możliwość uzyskania środków z tego źródła na potrzeby obronne powinna zostać wykorzystana. Potrzeby Wojska Polskiego i służb MSWiA są obecnie tak ogromne, że warto sięgać równocześnie po wszelkie dostępne źródła ich finansowania. Poselska wersja ustawy o PFIO wydaje się przy tym lepsza od prezydenckiej, pod względem dostosowania do obecnie obowiązujących przepisów prawa i podziału kompetencji pomiędzy prezydentem a rządem. Zamiast jednak procedować kolejną ustawę i tworzyć nowy fundusz w BGK, może jednak lepiej dokonać nowelizacji ustawy o obronie Ojczyzny w zakresie funkcjonowania Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Tomasz Dmitruk

• Tweet