2026-06-30 21:24:20
Trzy nowe okręty podwodne Orka zamówione
W Porcie Wojennym Gdynia na pokładzie fregaty ORP „Gen. T. Kościuszko” 29 czerwca br. został podpisany pakiet umów w programie Orka, w tym na dostawę trzech okrętów podwodnych nowego typu oraz pozyskanie zdolności pomostowej. Przedmiotem pierwszej umowy, zawartej pomiędzy Agencją Uzbrojenia a firmą Saab, o wartości blisko 47 mld SEK (ok. 18 mld PLN), jest budowa od podstaw trzech okrętów podwodnych na bazie szwedzkiego typu A26, wraz z pakietami uzbrojenia, logistycznym i szkoleniowym. Dostawy jednostek zaplanowano na lata 2032-2038. Przedmiotem drugiej umowy, zawartej pomiędzy Agencją Uzbrojenia a Szwedzką Agencją Zamówień Obronnych FMV (Forsvarets Materielverk), o wartości ok. 1,9 mld SEK (ok. 740 mln PLN), jest leasing okrętu podwodnego typu A17 (tj. HMS Södermanland) wraz z wyposażeniem, uzbrojeniem, wsparciem technicznym i szkoleniem.
W uroczystości uczestniczyli m.in. szefowie rządów: Polski - Donald Tusk i Szwecji - Ulf Kristersson oraz wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, wiceministrowie: Magdalena Sobkowiak-Czarnecka i Paweł Bejda oraz minister obrony Szwecji Pål Jonson.
Umowę na pozyskanie nowych okrętów podwodnych ze strony Agencji Uzbrojenia podpisał Zastępca Szefa tej instytucji gen. bryg. Michał Marciniak, a ze strony firmy Saab Kockums AB Prezes tej firmy Micael Johansson.
Ani podczas uroczystego podpisania umów, ani w komunikatach MON i Agencji Uzbrojenia nie podano, czy ceny zawartych kontraktów (47 mld SEK i 1,9 mld SEK) to wartości netto czy brutto. Nie podano również, kiedy planowana jest dostawa drugiej z zamówionych jednostek. Nieoficjalnie wiadomo natomiast, że ma to być 2034 lub 2035 rok.
Jak wyjaśnia Agencja Uzbrojenia „dostawa okrętów będzie realizowana etapowo, zgodnie z wymaganiami strony polskiej – tj. do roku 2038, co oznacza, że rok 2038 jest nie tylko datą finalną dostaw wszystkich okrętów, ale co ważniejsze jest granicą osiągnięcia odtworzonych zdolności operacyjnych przez Siły Zbrojne RP w postaci zdolności do działania w domenie podwodnej przez okręty dostosowane do działania w uwzględnieniu specyficznej hydrologii Morza Bałtyckiego – z nowoczesnym uzbrojeniem, wyposażeniem, zabezpieczeniem logistycznym i technicznym oraz wyszkolonymi załogami. Dostawa pierwszego okrętu, zgodnie z oczekiwaniami strony polskiej, rozpocznie się w 2031 roku, zaś cały proces przekazywania jednostki zakończy się w 2032 roku, co pozwoli na kompleksowe przeszkolenie załogi z personelu Marynarki Wojennej RP na docelowym okręcie oraz przeprowadzenie wymaganych umową pełnego zakresu prób morskich z polską załogą i pod dowództwem polskiego oficera”.
W tym miejscu należy przypomnieć, że 26 listopada 2025 roku z chwilą wyboru szwedzkiej oferty w programie Orka, wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz deklarował, że pierwszy okręt Polska ma otrzymać w 2030 roku oraz że ma nadzieję, że termin ten zostanie dotrzymany, a także, że to problemem strony szwedzkiej jest to, jak ten termin dotrzymać. Planowane zakończenie dostawy pierwszego okrętu w 2032 roku oznacza zatem, że deklarowany pierwotnie termin dostawy w trakcie negocjacji uległ przesunięciu o aż 2 lata.
Jak dalej możemy przeczytać w komunikacie Agencji Uzbrojenia: „Harmonogram jest skorelowany z zadaniami w obszarze infrastruktury oraz koniecznością spójności dostosowania technologicznego, operacyjnego i logistycznego pierwszej jednostki z budowanymi kolejnymi dwoma. Ujęte w umowie terminy dostaw są wynikiem analiz i decyzji Sztabu Generalnego Wojska Polskiego oraz Agencji Uzbrojenia, co pozwala na optymalizację konfiguracji pozyskiwanych okrętów m.in. w ujęciu składania zamówień na wyposażenie okrętów z długim czasem realizacji dostawy (Long Lead Items) w zakresie niemającym wpływu na punktację w procesie wyboru państwa realizującego przedmiotowe zamówienie. Przeprowadzone negocjacje pozwoliły na uzyskanie najkorzystniejszych warunków umowy satysfakcjonującej dla obu stron, w tym m.in. dotyczących harmonogramu, kar umownych, wynagrodzenia wykonawcy waloryzacji cen, gwarancji oraz pozostałych warunków umownych zabezpieczających interesy stron i jednocześnie pozwalających na efektywną realizację umowy.
Ponadto na mocy podpisanej umowy Saab dokona transferu technologii i kompetencji do polskiego przemysłu obronnego w zakresie realizacji czynności MRO, tj. utrzymania, napraw i przeglądów okrętów w całym cyklu życia oraz zapewnienia wsparcia technicznego, co pozwoli docelowo na pełną niezależność w serwisowaniu okrętów oraz modernizacji w cyklu życia jednostek”.
W odniesieniu do leasingowanego okrętu podwodnego typu A17 Agencja Uzbrojenia podała, że „systematycznie modernizowany w cyklu życia przez stronę szwedzką okręt zostanie przekazany już w 2027 roku, po zakończeniu przez polską załogę szkolenia nadzorowanego przez Szwedzką Królewską Marynarkę Wojenną. Jednostka będzie w służbie Marynarki Wojennej RP pod polską banderą do momentu przejęcia pierwszego z serii docelowego okrętu podwodnego nowego typu”.
Strona szwedzka informuje natomiast, że szkolenie polskiej załogi leasingowanego okrętu podwodnego rozpocznie się w sierpniu br. i będzie trwało przez 18 miesięcy (czyli teoretycznie do marca 2028 roku), a jednostka ma zostać przekazana Polsce od 2028 roku.
Jak pisze dalej Agencja Uzbrojenia w swoim komunikacie, „okręty podwodne typu A26 będą operowały w akwenie Morza Bałtyckiego, zabezpieczając interesy Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawowym uzbrojeniem będą torpedy kalibrów 400 i 533 mm typu „swim out”, niemniej jednostki tego typu przeznaczone są również do realizacji operacji wielodomenowych, z wykorzystaniem sił specjalnych. Okręty będą posiadały również możliwość stawiania min, co odpowiada zapotrzebowaniu Sił Zbrojnych RP. Dzięki napędowi typu AIP (niezależnym od powietrza) oraz kadłubowi wykonanemu w technologii stealth pozyskiwane okręty będą trudnowykrywalne, co tym samym pozwoli na prowadzenie szerokiego spektrum działań, w tym w zakresie m.in. ISR (wywiadu, obserwacji oraz rozpoznania)”.
Informacja o wyrzutniach torpedowych typu „swim out” oznacza, że okręty nie będą miały możliwości wystrzelenia dostępnych obecnie na rynku pocisków manewrujących przeznaczonych do zwalczania celów lądowych i przeciwokrętowych pocisków rakietowych. Oczywiście nie można wykluczyć, że w przyszłości takie pociski powstaną. Przykładem może być opracowywany przez firmę Kongsberg pocisk NSM-SL, czyli odmiana przeciwokrętowego pocisku NSM (Naval Strike Missile) dostosowanego do wykorzystania przez okręty podwodne.
Podstawowe parametry taktyczno-techniczne jednostek A26 podane przez Agencję Uzbrojenia:
- Długość: ok. 66 m,
- Szerokość: ok. 7 m,
- Wyporność: ok. 1900 ton,
- Autonomiczność: kilka tygodni,
- Napęd: diesel-elektryczny oraz do działań podwodnych napęd typu AIP z silnikiem Stirlinga,
- Załoga: do 26 oficerów i marynarzy.
Poza opisanymi powyżej dwoma umowami, 29 czerwca br. podpisano także kilka porozumień polsko-szwedzkich, których stronami były różne podmioty.
Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) i szwedzka agencja kredytów eksportowych EKN podpisały porozumienie MoU (Memorandum of Understanding) w zakresie współpracy i wsparcia finansowania programu Orka. Porozumienie zakłada udzielenie przez szwedzką agencję rządową gwarancji finansowania, co umożliwi BGK – jako kredytobiorcy działającemu w imieniu Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych – pozyskanie środków dłużnych na realizację programu Orka.
Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. i firma Saab podpisały porozumienie MoU otwierające drogę do budowy w Polsce kompetencji w zakresie serwisowania i utrzymania okrętów podwodnych nowego typu. Dokument podpisali Prezes Zarządu PGZ Adam Leszkiewicz oraz Prezes Saab Micael Johansson. Porozumienie zakłada wspólne rozważenie utworzenia spółki celowej, która w przyszłości będzie odpowiadać za rozwój zdolności serwisowych, remontowych i wsparcia eksploatacji okrętów podwodnych pozyskiwanych przez Polskę w ramach programu Orka.
Kolejne porozumienie MoU, zawarte w związku z zawarciem kontraktu w programie Orka, dotyczyło pakietu polsko-szwedzkiej współpracy przemysłowej i inwestycyjnej. Porozumienie to zostało podpisane przez Ministra Finansów i Gospodarki Andrzeja Domańskiego oraz Prezesa Saab AB Micaela Johanssona. Głównym celem wynegocjowanego porozumienia jest „włączenie polskich podmiotów przemysłu obronnego do globalnego łańcucha dostaw i sprzedaży szwedzkiego sprzętu wojskowego. Współpraca zakłada również bezpośrednie inwestycje strony szwedzkiej w polski przemysł, co przełoży się na rozbudowę krajowej infrastruktury produkcyjnej oraz rozwój potencjału rodzimych zakładów na terytorium Polski. Ważnym elementem porozumienia jest także promowanie oraz wspieranie wykorzystania polskich produktów obronnych przez odbiorców ze Szwecji.
Do porozumienia dołączono szczegółowy aneks precyzujący konkretne obszary technologiczne oraz produkty objęte kooperacją. Choć ścisłe szczegóły handlowe i techniczne stanowią tajemnicę chronioną zapisami umowy, kluczowe osie przyszłej współpracy obejmować będą:
- budowę potencjału w zakresie wspólnej produkcji kluczowych systemów rażenia, detekcji oraz reagowania;
- bezpośrednie inwestycje w rozbudowę infrastruktury przemysłowej na terenie kraju;
- transfer zaawansowanych technologii do podmiotów polskiego przemysłu obronnego".
Kolejne podpisane 29 czerwca br. porozumienie dotyczyło ustanowienia ram prawnych i organizacyjnych polsko-szwedzkiej współpracy przy realizacji procedury Skoordynowanego Przetargu na pozyskanie okrętu ratownictwa podwodnego Ratownik na potrzeby szwedzkiej marynarki wojennej. Po stronie polskiej porozumienie to podpisał dyrektor Departamentu Polityki Zbrojeniowej MON Sławomir Cichocki.
Porozumienie zawarła również Grupa WB i koncern Saab. Konkretyzuje ono obszary współpracy przemysłowej w zakresie bezzałogowych zdolności rozpoznawczo-uderzeniowych (C4ISR UxS). Celem partnerstwa Grupy WB i Saab jest rozwój i wdrażanie zdolności zwiększających interoperacyjność sił zbrojnych Polski, Szwecji oraz państw NATO, przy wykorzystaniu uzupełniających się wzajemnie kompetencji obu firm. Strony zamierzają zintensyfikować współpracę w oparciu o rozwiązania Grupy WB: system rozpoznawczo-uderzeniowy Gladius, koncepcję plutonu załogowo-bezzałogowego Future Task Force oraz autonomiczne bezzałogowe platformy nawodne. Kluczowym elementem współpracy jest dostosowanie systemu Gladius do wymagań operacyjnych sił zbrojnych Szwecji.
Podany do wiadomości publicznej zakres podpisanych porozumień jest niestety bardzo ogólny. Trudno na tej podstawie oszacować możliwe korzyści dla strony polskiej. Wyjątkiem jest tu porozumienie pomiędzy BGK a EKN, które jest kluczowe dla finansowania programu Orka.
Tomasz Dmitruk
Fot. Agencja Uzbrojenia.
