2012-10-05 07:14:54
Program pancerny - pytania i odpowiedzi
Przez ostatnich kilka miesięcy temat tzw. programu pancernego wielokrotnie pojawiał się w mediach, głównie za sprawą doradcy a potem wiceministra obrony narodowej Waldemara Skrzypczaka, informacje były cząstkowe, niekiedy dementowane. Uznaliśmy, że sami spróbujemy uporządkować ten temat i zadamy pytania ministrowi, co też uczyniliśmy. Za odpowiedzi na część zadanych pytań dziękujemy.
DzZ: Czołgi T-72 i PT-91 Twardy potrzebują następców (również z uwagi na planowane w przyszłości ilości czołgów w WP), same Leopardy, choć i po modernizacji, to jednak za mało. Jaka jest Pana sugestia co do następcy: ciężki wóz pancerny czy zdecydowanie lżejszy wykorzystujący przewagę informacyjną oraz kompleksowy system rażenia oddziałujący na przeciwnika z dalekich dystansów (tzw. stand-off)? W tym drugim wypadku uważa Pan, że jesteśmy przygotowani na taką rewolucję techniczną i użytkową? Na podobnym programie „polegli” kilka lat temu Amerykanie („lekki” program FCS).
Międzynarodowy rynek czołgów jest zorientowany na zapotrzebowanie związane z prowadzeniem misji stabilizacyjnych i operacji wojskowych w zapalnych rejonach świata oraz wymianą starszych generacji czołgów w krajach Ameryki Południowej, Azji i Europie. Rynek charakteryzuje się silną konkurencją i dostępny jest na nim szeroki asortyment konstrukcji o różnym poziomie zaawansowania technologicznego.
Aktualnie na świecie realizowane są prace związanych z opracowaniem nowych konstrukcji czołgów w ramach projektów narodowych i międzynarodowych. Prace nad nowym czołgiem są już zakończone lub aktualnie prowadzone m.in. w:
- Japonii - czołg Typ 10;
- Turcji - czołg Altay;
- Korei Południowej – czołg K-2;
- Indiach – nowy czołg średni (FMBT);
- Chinach – czołg typ 2013;
- Izraelu – Merkava V;
- (Rosji – Armata – przyp. red.).
Są to w zasadzie czołgi typu Main Battle Tank (MBT), a więc podstawowe, aczkolwiek zauważalna jest znaczna redukcja ich masy w stosunku do typowych wozów zachodnich, takich jak Abrams M1A2, Leopard 2A6/7 czy Merkava IV. Szczególnie jest to widoczne w przypadku Merkavy V. Z założenia ma to być zupełnie nowa konstrukcja odchodząca od dotychczasowego podejścia do projektowania czołgów tej rodziny. Nowy czołg będzie dużo lżejszy od Merkavy IV (około 40÷45 ton), uzbrojony w działo w bezzałogowej, zdalnie sterowanej wieży z automatem ładowania. Załoga (najprawdopodobniej 3-osobowa), zlokalizowana będzie specjalnej kapsule w kadłubie a opancerzenie czołgu powstanie w oparciu o najnowsze technologie w tym z wykorzystaniem nanotechnologii i najnowszych aktywnych systemów ochrony.
Również najnowsze osiągnięcia w dziedzinie aktywnych systemów obrony pojazdów, aktywnych systemów zakłócania przyrządów optoelektronicznych, zestawów aktywnego maskowania w świetle widzialnym i podczerwieni oraz pancerzy w tym wykonanych z wykorzystaniem nanotechnologii prowadzą do opracowywania konstrukcji lżejszych, bardziej mobilnych a zarazem posiadających zdolność do szybszego wykrycia i zniszczenia pojazdów przeciwnika. Z dużą dozą prawdopodobieństwa możemy również powiedzieć, że przyszłe czołgi uzbrojone będą w nowe typy dział – a więc elektromagnetyczne, elektrochemiczne czy nawet laserowe. Taki typ uzbrojenia spowoduje zwiększony nacisk na systemy wykrywania i śledzenia celów, a nie systemy obrony, które w przypadku tych dział będą już nieskuteczne.
Należy również zaznaczyć, że przyszłe platformy gąsienicowe będą w coraz większym stopniu bezzałogowe – przejście do platformy bezzałogowej z lżejszej platformy będzie łatwiejsze i bardziej korzystne pod względem jej bieżącej eksploatacji.
Biorąc powyższe pod uwagę wydaje się, że budowa nowego czołgu w wersji „podstawowej” i oddzielnie bojowego wozu piechoty w oparciu o modułową platformę gąsienicową jest niecelowa. Spowoduje ona:
- wzrost ogólnych kosztów pozyskania;
- wzrost kosztów eksploatacji – szkoleniowych i zabezpieczenia logistycznego;
- większe koszty wycofania z eksploatacji.
Wprowadzając nową platformę bojową – w tym nowy czołg na jej bazie, na wyposażenie należy brać pod uwagę następujące czynniki:
- możliwość jej rozwoju na przestrzeni najbliższych 20÷30 lat;
- konieczność sprecyzowania spójnych wymagań odnośnie zastosowanych systemów uzbrojenia, kierowania ogniem, poziomu zapewnianej ochrony, mobilności i wyposażenia dodatkowego;
- konieczność przewidzenia rozwoju poziomu techniki wojskowej na najbliższe lata – przy określaniu jej wyjściowych charakterystyk taktyczno-technicznych;
- wielkość potrzeb docelowych – ilości potrzebnych platform pod różne zabudowy oraz realności realizacji zakładanych ilości;
- współczynnik koszt-efekt odnoszący się do kosztów wyjściowych oraz kosztów dalszej eksploatacji (przede wszystkim koszt użytkowania przez najbliższe 20÷30 lat w tym koszty związane z modernizacją a co za tym idzie możliwymi zmianami w systemie szkolenia i zabezpieczenia logistycznego eksploatacji).
DzZ: Czy jest Pan zwolennikiem powstania wozu dedykowanego (czołg) czy rodziny pojazdów (jeden nośnik: dla czołgu, BWP, wozów specjalistycznych)?
Na bazie wielozadaniowych platform bojowych możliwe jest zbudowanie całej rodziny pojazdów bojowych, wsparcia i logistycznych, przy czym platformy najnowsze i nowo projektowane dają lepszą możliwość dostosowania przez użytkowników do obecnych i przyszłych wymagań.
DzZ: Czy przyszły wóz pancerny dla Wojsk Lądowych (czołg, BWP a może wspomniany jeden nośnik) miałby Pana zdaniem powstać jako produkt polski z wykorzystaniem elementów technologii zachodnich, czy jako dostosowana do naszych potrzeb konstrukcja zagraniczna (licencja)? Jak można ocenić możliwości badawczo-rozwojowe i bazę produkcyjną polskiego przemysłu w tym zakresie?
Uruchomienie programu rozwojowego w ramach współpracy międzynarodowej lub przystąpienie do programu międzynarodowego pozwoli na przyśpieszenie możliwości pozyskania nowoczesnego czołgu czy bwp, ale spełniającego z ograniczeniami stawiane przez SZ RP wymagania (chyba, że zostaną zaakceptowane parametry taktyczno-techniczne istniejącego prototypu).
Wprowadzanie gotowego nowego czołgu/bwp obniży koszty związane z jego wprowadzeniem (koszt zakupu może być niższy niż zakupu połączonego z kosztami pracy badawczo-rozwojowej), ale spowoduje znaczny wzrost kosztów związanych z eksploatacją (szczególnie związanych z nowym systemem szkolenia i zabezpieczenia logistycznego).
W przypadku niektórych rozwiązań, w wyniku współpracy międzynarodowej uzyskamy jedynie nowy czołg czy bwp, a całą gamę pojazdów bojowych i wsparcia musimy pozyskać w ramach oddzielnych programów lub samodzielnie, co również może okazać się w perspektywie czasowej i finansowej niekorzystne.
Docelowym rozwiązaniem powinno być wprowadzenie na wyposażenie SZ RP nowej modułowej platformy gąsienicowej, produkowanej w kraju, w oparciu o konstrukcję nowoczesnej platformy zagranicznej. Kooperacja polskiego przemysłu i zagranicznego partnera (o dużym doświadczeniu w konstruowaniu ww. UiSW) powinna doprowadzić do stworzenia nowej platformy spełniającej wymagania SZ RP.
Dotychczasowe doświadczenia polskiego przemysłu w dziedzinie rozwoju konstrukcji pancernych są duże, pomimo „historycznego” braku własnej konstrukcji. Bazując na tym doświadczeniu można opracować nowoczesne rozwiązania a jednocześnie uzyskać dostęp do najnowszych technologii.
DzZ: Jaki harmonogram czasowy, realizacji następcy dziś używanych czołgów, można przewidzieć. Do kiedy powinny trwać prace koncepcyjne, jak długo badawczo-rozwojowe, kiedy powinien powstać prototyp i powinno nastąpić uruchomienie produkcji?
W pierwszym etapie powinien powstać bwp (jako najbardziej potrzebny w związku z wycofywaniem z linii BWP-1), a następnie pojazdy wsparcia i zabezpieczenia logistycznego (możliwe rozpoczęcie produkcji w okresie około 4÷5 lat od podjęcia decyzji). Ostatnim dedykowanym typem UiSW wprowadzanym do eksploatacji w oparciu o uniwersalną platformę powinien być nowy czołg (2÷3 lata po bwp). Zapewnienie wysokich charakterystyk nowemu czołgowi (manewrowości, siły ognia i przeżywalności na polu walki) powinno być zapewnione wnioskami uzyskanymi z wcześniejszego wprowadzenia do eksploatacji bwp (innych typów pojazdów na wspólnej platformie) oraz rozwojem przez polski przemysł i placówki naukowe systemów pozyskanych w trakcie wprowadzania tych platform (np. ASOP, systemy ochrony czy kierowania ogniem, układy zawieszenia i napędowe).
Należy również zaznaczyć, że pozyskanie nowej uniwersalnej modułowej platformy gąsienicowej, nowego bwp i czołgu w oparciu o tą platformę powiną być również związane z pozyskaniem:
- odpowiedniego pakietu wsparcia i zabezpieczenia logistycznego eksploatacji;
- systemu szkolno-treningowego (zestawu symulatorów i trenażerów do szkolenia członków załóg i szkolenia z zasad prowadzenia walki);
- wpięcia tych platform w inne programy (takie jak Tytan, BMS).
DzZ: Leopard 2A4 ma największy potencjał modernizacyjny wśród dziś używanych przez Polskę czołgów, ma też wady oraz po prostu jest już wyeksploatowany. Jaki zakres prac przewidujecie przy nim, czy coś już zdecydowano od czasu pierwszych informacji o ich ewentualnej modernizacji, kiedy będą rozpoczęte wspomniane prace, jak długo mają potrwać, jakie środki są kierowane na program Leoparda 2?
Inspektorat Uzbrojenia (IU) wspólnie z Gestorem ww. UiSW (Szefostwem Wojsk Pancernych i Zmechanizowanych Wojsk Lądowych) opracował Wymagania Taktyczno-Techniczne będące podstawą do opracowania Wstępnych Założeń Taktyczno-Technicznych (WZTT) na taką modernizację. Obecnie, po ich zatwierdzeniu przez Szefa Sztabu Generalnego WP, w IU prowadzone będą równolegle prace których efektem będą docelowe wymagania oraz sposób realizacji modernizacji. Zasadniczo modernizacja idzie w kierunku poprawy obecnych możliwości czołgu, a więc unowocześnienia systemu kierowania ogniem, łączności i poziomu ochrony. Wraz z wymaganiami opracowany będzie harmonogram realizacji powyższego zadania oraz na podstawie odpowiedzi od poszczególnych firm na Request For Information (RFI) określony będzie koszt całego przedsięwzięcia.
DzZ: Chyba jeszcze mniej jasna sytuacja niż z czołgami jest z wozem piechoty zmechanizowanej. Swego czasu wydawało się, że wojsko zdecydowało o przeniesieniu „zmechu” na pojazdy kołowe – oczywiście mamy na myśli KTO Rosomak. Teraz jednak coraz głośniej o gąsienicowym pojeździe. Czy następca BWP-1 ma być gąsienicowy, ma pływać, czy nie? Jaką ilość tego rodzaju pojazdów (bojowy gąsienicowy BWP) wojsko planuje nabyć?
Nowy bwp będzie pojazdem gąsienicowym opracowanym w oparciu o modułową platformę gąsienicową. W Wymaganiach Operacyjnych (WO) wstępnie sprecyzowano jego zasadnicze parametry, które obecnie są weryfikowane w IU. W ich wyniku powstanie Wstępne Studium Wykonalności (WSW) weryfikujące te wymagania w kierunku jak najbardziej odpowiadających potrzebom SZ RP.
DzZ: Jakie środki przewidujecie na tzw. program pancerny? W jakim przedziale czasowym?
Aktualnie IU rozesłał do największych krajowych i zagranicznych firm oferujących na rynku podobne rozwiązania RFI z zapytaniem o parametry taktyczno-techniczne ich wyrobów oraz koszt związany z ich wprowadzeniem do eksploatacji. Uzyskane dane pozwolą na sprecyzowanie w ramach analizy kosztów niezbędnych środków związanych z pozyskaniem uniwersalnej modułowej platformy gąsienicowej oraz bwp powstałego w oparciu o tę platformę.
