2012-09-01 21:15:03
Gripen NG – ponad siły?
Szwecja jest stosunkowo małym pod względem mieszkańców (także jak na standardy europejskie), ale bardzo rozwiniętym pod względem gospodarczym krajem. Należy do bardzo wąskiego i elitarnego grona – producentów nowoczesnych samolotów bojowych. Jak wąski jest to klub pokazuje lista krajów-producentów WSB: Stany Zjednoczone (F-35 i F-22), Rosja (rodzina Su-27 i MiG-29), Chiny (modyfikacje rosyjskich maszyn oraz własne, coraz nowocześniejsze projekty, np. J-10B czy J-20), czy Francję (Dassault Rafale)*. Ponad dwadzieścia lat temu, w czasie gdy krystalizował się projekt samolotu JAS-39 Gripen wydawało się, że to ostatnia maszyna jaka powstała samodzielnymi siłami szwedzkiego przemysłu zbrojeniowego. Kilka lat temu pojawił się powiększony Gripen, tj. w zasadzie nowy projekt o nazwie Gripen NG (Next Generation). Szwedzi postanowili pozostać w elitarnym klubie. Jednocześnie zdają sobie sprawę z ogromu kosztów jakie taka decyzja niesie, a bez woli ich poniesienia trudno będzie oczekiwać, że Gripen E/F odniesie światowy sukces i cały projekt Skandynawom się zwróci - zamówienia z własnych sił zbrojnych to za mało.
Opracowanie Gripena NG może być groźne przede wszystkim dla szwedzkich sił zbrojnych, pochłonie najpewniej kilkanaście miliardów USD - wszystko w imię rozwoju technicznego, prestiżu i części ze 100 tysięcy miejsc pracy w lokalnym przemyśle zbrojeniowym. rys. Saab.
Kilka dni temu pojawiła się informacja, że Szwecja wraz ze Szwajcarią zakupi nową wersję samolotu Saaba. Szwedzi zakładają nabycie 40-60 nowych samolotów (dziś starszych Gripenów posiadają około 180), Szwajcarzy w zeszłym roku wybrali ten samolot w konkursie na 22 maszyny, jako następców F-5 Tiger II (wartość to 3,1 mld franków szwajcarskich, czyli 3,3 mld USD). W tej sytuacji wkład Szwedów musi wynieść przynajmniej 6,5-9 mld USD, a najpewniej nawet więcej, to oni muszą przeprowadzić gros kosztów badawczo-testowych (pada kwota 13,5 mld USD). Szczególnie, że Szwajcarzy sztywno ustalili wartość swojego kontraktu, a jak wiadomo, rzeczywistość finansowa nowoczesnych programów zbrojeniowych jest całkiem odmienna – można powiedzieć, że są zawsze wyższe od zamierzeń. Wcześniej padała liczba 5 mld USD na opracowanie samolotu (MO Szwecji) – są nowe, ale tajne raporty, że będzie więcej. Sam system lotniczy to tylko początek kosztów, dla nowego samolotu trzeba zmodernizować dostępną infrastrukturę i wprowadzić nowe programy szkoleniowe dla personelu.
Chociaż premier Fredrik Reinfeldts zapewnia, że nie ucierpią na tym inne potrzeby sił zbrojnych (wspomnijmy choćby kosztowny projekt okrętów podwodnych A26) jednak istnieje poważna obawa, że na Gripenie NG Szwecja „polegnie” - także międzynarodowo. Jest to bardzo prawdopodobne, że by przebić się ze swoją ofertą w przyszłych konkursach na samoloty bojowe, Szwedzi nie mając takich argumentów polityczno-gospodarczych jak inne kraje z elitarnego klubu (przede wszystkim Stany Zjednoczone, Chiny i częściowo Francja) będzie musiała to równoważyć transakcjami po kosztach, a może nawet dumpingowymi.
Spójrzmy prawdzie w oczy, starszy Gripen C/D nie zawojował świata, prócz samej Szwecji zakupiony został przez Republikę Południowej Afryki, Tajlandię oraz jest leasingowany przez Czechów (problemy) oraz Węgrów. Dodajmy do tego Szwajcarów, ale ci jak sami przyznali kierowali się w zasadzie warunkami ekonomicznymi umowy a nie możliwościami Gripena NG – i oni zapewne najlepiej na biznesie z nowym samolotem wyjdą.
(MC)
* Świadomie pominięto Eurofightera, ponieważ jest to konstrukcja konsorcjum międzynarodowego.
