• Tweet

Wydatki obronne Polski w 2025 roku

     W 2025 roku na potrzeby obronne Polski z budżetu państwa i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) wydatkowano łącznie 169,39 mld PLN. To o 31,87 mld PLN (23,2%) więcej niż w 2024 roku. Ubiegłoroczne wydatki obronne stanowiły 4,33% PKB Polski w 2025 roku. To wynik rekordowy, ale niższy od planowanego poziomu 4,7% PKB. W stosunku do założeń z ustawy budżetowej wykonanie wydatków obronnych (bez FWSZ) wyniosło 99,4%, natomiast wydatki z FWSZ na cele określone w „Programie rozwoju Sił Zbrojnych” zrealizowano na poziomie 78,6%. To wynik nadal daleki od 100%, ale lepszy niż rok wcześniej, kiedy wskaźnik ten wynosił jedynie 65,3%. Warto także wspomnieć, że w 2025 roku z budżetu na obronność wydatkowano łącznie aż 10,7 mld PLN na finansowanie obsługi zadłużenia FWSZ i programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, a na potrzeby finansowania procesu modernizacji technicznej, z FWSZ pozyskano środki dłużne w wysokości aż 40,9 mld PLN.

W 2025 roku łączne wydatki na obronność zrealizowano na poziomie 4,3% PKB Polski. To rekord, zarazem jednak to istotnie mniej niż planowane 4,7% PKB. Do tego z tych 4,3% PKB aż 1,0% PKB przypada na finansowanie ze środków dłużnych FWSZ. Fot. DGRSZ. 

Łączne wydatki obronne

  Na łączną kwotę zrealizowanych w 2025 roku nakładów na obronność w wysokości 169,390 mld PLN wchodzą wydatki poniesione:

• z budżetu państwa w ramach części 29 „Obrona narodowa” – 118,628 mld PLN, z czego 12,02 mld PLN nie wydatkowano na płatności, tylko przesunięto do FWSZ, zatem realne wykonanie wyniosło 106,6 mld PLN;
• z budżetu państwa w ramach działu 752 „Obrona narodowa” poza częścią 29 – 4,963 mld PLN;
• z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) – 57,823 mld PLN.

  Dla porównania, w 2024 roku na obronność wydatkowano 137,527 mld PLN. Ubiegłoroczne nakłady były zatem wyższe o aż 31,864 mld PLN (23,2%). Ten wzrost można ocenić jako istotny i to mimo, że w ramach FWSZ wydatkowano środki niższe od planowanych.

  Choć Polska w 2025 roku planowała przeznaczyć na obronność 4,7% PKB, to realnie na etapie wykonania ten wskaźnik był niższy i wyniósł 4,33% PKB. W 2024 roku było to 3,78% PKB.

  W 2025 roku w części 85 „Województwa” w dziale 752 zaplanowano wydatki niewygasające na kwotę 47,108 mln PLN, w tym 46,008 mln PLN w ramach wydatków majątkowych. Termin ich wykonania został ustalony do dnia 31 marca 2026 roku. Wydatki te miały zostać przeznaczone na finansowanie programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (OLiOC). Zrealizowano je ostatecznie (w części niewygasającej) w wysokości 38,922 mln PLN, w tym 38,487 mln PLN w ramach wydatków majątkowych.

  Jeśli od łącznych wydatków obronnych odliczymy: prowizje, odsetki i koszty spłaty zadłużenia FWSZ (razem 6,42 mld PLN), to całkowite realne nakłady na obronność poniesione w 2025 roku zmaleją do 162,969 mld PLN (4,2% PKB). W ocenie autora, tak powinny być one określane, ale resort obrony w swoich analizach do łącznych wydatków obronnych zalicza całkowite wydatki FWSZ, a nie tylko te ponoszone na cele "Programu rozwoju Sił Zbrojnych". 

  W 2025 roku z budżetu na obronność po raz pierwszy poniesiono wydatki związane z finansowaniem programu OLiOC, przyjętego na mocy ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Na ten cel planowano wydatkować 5,116 mld PLN, ale ostatecznie (łącznie z wydatkami niewygasającymi) wydano 4,262 mld PLN, w tym 3,833 mld PLN w ramach części 85 budżetu państwa „Województwa” oraz 429,9 mln PLN w ramach części 42 „Sprawy wewnętrzne”. Wydatki tego rodzaju nie są związane z realizacją "Programu rozwoju Sił Zbrojnych", zatem w ocenie autora nie powinny być ponoszone w ramach ustawowego limitu wydatków na obronność. 

  Udział całkowitych wydatków obronnych w łącznych wydatkach budżetu państwa (bez środków z FWSZ) w 2025 roku wyniósł 14,2%. W 2024 roku wskaźnik ten był niemal taki sam.

Wydatki majątkowe

  Z łącznych nakładów z budżetu państwa w wysokości 123,591 mld PLN, 41,5% przeznaczono na wydatki majątkowe. Mowa tu o kwocie 51,323 mld PLN, w tym m.in.:

• 47,022 mld PLN z przeznaczeniem na finansowanie Centralnych Planów Rzeczowych (CPR), ale 12,02 mld PLN z tej sumy faktycznie nie wydatkowano, tylko przesunięto do FWSZ;
• 3,354 mld PLN na wydatki związane z finansowaniem programu OLiOC w ramach działu 752 w części 42 „Sprawy wewnętrzne” (350,5 mln PLN) i w części 85 „Województwa” (3,003 mld PLN);
• 500,0 mln PLN na dotację do Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg (wcześniej Funduszu Dróg Samorządowych) z przeznaczeniem na sfinansowanie wydatków związanych z budową i remontami dróg o znaczeniu obronnym;
• 255 mln PLN w części 29 za zadania nie ujęte w ramach CPR (ze sprawozdania MF z wykonania budżetu nie wynika na jaki cel);
• 191,9 mln PLN na wydatki w ramach działu 752 w części 39 budżetu państwa „Transport”. Celem tych nakładów było dofinansowanie inwestycji dotyczących linii kolejowych i drogowych o znaczeniu obronnym oraz utrzymanie w gotowości taboru kolejowego na potrzeby Sił Zbrojnych RP i wojsk sojuszniczych.
  

Wydatki w ramach części 29 budżetu państwa

  Największą grupę wydatków obronnych stanowią te ujęte w części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa”. W 2025 roku z tego źródła wydatkowano łącznie 118,628 mld PLN, w tym w ramach:

• Wydatków bieżących: 49,230 mld PLN (41,5% łącznych wydatków w części 29);
• Wydatków majątkowych: 47,776 mld PLN (40,3%);
• Świadczeń na rzecz osób fizycznych: 16,173 mld PLN (13,6%);
• Dotacji i subwencji bieżących: 5,448 mld PLN (4,6%).  

  W stosunku do planu z ustawy budżetowej na 2025 rok wykonanie wydatków obronnych w części 29 budżetu wyniosło 96,0%, co oznacza brak wykonania na poziomie 3,137 mld PLN. To efekt przesunięcia tych środków w trakcie 2025 roku z wydatków majątkowych (przeznaczonych na modernizację techniczną) na finansowanie wydatków związanych z realizacją programu OLiOC.

Wydatki bieżące

  Wydatki bieżące w 2025 roku zostały zrealizowane w wysokości 49,230 mld PLN, co stanowiło 102,5% planu zapisanego w ustawie budżetowej.

  Najwyższą pozycję wydatków bieżących stanowiły uposażenia żołnierzy i funkcjonariuszy oraz wynagrodzenia pracowników cywilnych MON wraz z pochodnymi (§4010-4070, §4090-4170), na które przeznaczono łącznie 24,473 mld PLN. W odniesieniu do 2024 roku był to wzrost o 3,193 mld PLN (15%). To rezultat ubiegłorocznego wzrostu uposażeń na średnim zaplanowanym poziomie 5% oraz wzrostu liczebności żołnierzy zawodowych.

  Drugą znaczącą podgrupą wydatków bieżących były zakupy materiałów i wyposażenia (§4210). Na ten cel w ubiegłym roku przeznaczono 8,360 mld PLN, o 2,089 mld PLN (33,3%) więcej niż w 2024 roku. To w szczególności rezultat zwiększenia o blisko 2 mld PLN nakładów na Plan Zakupu Środków Materiałowych.

  Istotne środki wydatkowano także na usługi remontowe (§4270) na które przeznaczono 4,081 mld PLN, o 877,9 mln PLN (17,7%) mniej niż rok wcześniej. Były to wydatki na remonty bieżące i modyfikacje sprzętu wojskowego w ramach Planu Modernizacji Technicznej (PMT) oraz na pozostałe remonty.

  W ramach wydatków bieżących ujętych w PMT dokonano również płatności w wysokości 402,3 mln PLN na zakupy sprzętu i uzbrojenia o niewielkiej wartości jednostkowej (§4250). W odniesieniu do 2024 roku był to spadek o aż 57,4%.

  W ramach środków bieżących finansowano także m.in. wydatki na:

• usługi pozostałe (§4300) – 4,693 mld PLN (w 2024 roku 4,107 mld PLN);
• równoważniki pieniężne i ekwiwalenty dla żołnierzy i funkcjonariuszy (§4180) – 2,052 mld PLN (w 2024 roku 1,961 mld PLN);
• zakup energii (§4260) – 1,333 mld PLN (w 2024 roku 1,437 mld PLN);
• podróże służbowe krajowe i zagraniczne (§4410 i 4420) – 862,0 mln PLN (w 2024 roku 845,8 mln PLN);
• zakupy środków żywności (§4220) – 808,1 mln PLN (w 2024 roku 779,2 mln PLN mln PLN);
• uposażenia i świadczenia wypłacane przez rok od zwolnienia ze służby (§4080) – 376,0 mln PLN (w 2024 roku 528,0  mln PLN);
• podatki od nieruchomości (§4480) – 338,6 mln PLN (w 2024 roku 320,3 mln PLN);
• składki do organizacji międzynarodowych (§4540) – 521,3 mln PLN (w 2024 roku 405,7 mln PLN);
• zakupy usług zdrowotnych (§4280) – 244,05 mln PLN (w 2024 roku 223,8 mln PLN mln PLN).

  Rozbudowa struktur i powiększenie liczebności Wojska Polskiego czasu pokoju skutkują tym, że wydatki bieżące z każdym kolejnym rokiem będą rosły, ograniczając możliwości inwestycyjne MON (czyli kolejne zakupy sprzętu wojskowego i zlecane prace budowlane).   

Świadczenia na rzecz osób fizycznych

  W trakcie 2025 roku plan wydatków na świadczenia na rzecz osób fizycznych zmniejszono z początkowego poziomu 18,016 mld PLN do 16,174 mld PLN, co wynikało z konieczności znalezienia finansowania dla programu OLiOC. 

  Nakłady poniesione na tą grupę wyniosły 16,173 mld PLN, z czego 11,693 mld PLN wydatkowano na świadczenia społeczne (w tym na emerytury i renty wojskowe). W odniesieniu do 2024 roku był to wzrost o 861,3 mln PLN (8,0%).

  Inną wysoką i systematycznie rosnącą pozycją świadczeń na rzecz osób fizycznych są „wydatki osobowe niezaliczone do uposażeń wypłacane żołnierzom i funkcjonariuszom” (§3070). W 2025 roku na ten cel wydatkowano 4,086 mld PLN. Dla porównania w 2022 roku była to kwota 1,880 mld PLN, w 2023 roku 2,734 mld PLN, a w 2024 roku 3,739 mld PLN. Z czego wynika ten wzrost? Głównie ze zwiększenia liczebności żołnierzy Terytorialnej Służby Wojskowej (TSW) oraz Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej (DZSW), bowiem w ramach tego paragrafu klasyfikacji budżetowej są finansowane ich uposażenia.

Dotacje i subwencje

  Wydatki w grupie dotacji i subwencji (bieżących) zostały zrealizowane w 2025 roku na poziomie 5,448 mld PLN, co stanowiło 91,5% planu przewidzianego w ustawie budżetowej. W odniesieniu do 2024 roku na tę grupę wydatkowano o 533,2 mln PLN (10,8%) więcej.

  Głównym beneficjentem wydatków ponoszonych w ramach tej kategorii była jak co roku Agencja Mienia Wojskowego, która otrzymała dotacje w wysokości 3,156 mld PLN, czyli o 53,9 mln PLN (8,6%) wyższe niż rok wcześniej.

  Innymi odbiorcami dotacji były m.in.: uczelnie wojskowe, muzea, a także firmy polskiego przemysłu obronnego, które otrzymały środki na utrzymanie wybranych zdolności produkcyjnych na potrzeby wojska.

Wydatki na obronność poza częścią 29 budżetu

  Poza wydatkami ujętymi w części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa” do nakładów na obronność zalicza się również wydatki poniesione w innych częściach budżetu w ramach działu 752 „Obrona narodowa”. Na ten cel w 2025 roku przeznaczono łącznie aż 4,963 mld PLN, choć planowano wydać tylko 776,2 mln PLN.

  Tak wysoki poziom wykonania wynikał z konieczności ujęcia w trakcie 2025 roku w ramach wydatków na obronność nakładów na program OLiOC. Jak już wspomniano, na ten cel w ramach części 85 „Województwa” i części 42 „Sprawy wewnętrzne” zaplanowano wydatki na łączną kwotę 5,116 mld PLN, a wydatkowano 4,262 mld PLN (83,3%). Nie dość więc, że na OLiOC zabrano m.in. pieniądze przeznaczone na modernizację techniczną, to jeszcze 853 mln PLN nie wykorzystano, zwracając środki na koniec roku do MF.  

  Ponadto, w części 20 budżetu „Gospodarka” w 2025 roku wydatkowano 55,0 mln PLN na polską składkę do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). W części 28 „Szkolnictwo wyższe i nauka” nakłady wyniosły 250 mln PLN. Były to środki udzielone w formie dotacji dla Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) na projekty badawcze i celowe w dziedzinie obronności. W części 39 „Transport” wydatkowano 225,3 mln PLN. Celem tych nakładów było dofinansowanie inwestycji dotyczących linii kolejowych i drogowych o znaczeniu obronnym oraz utrzymanie w gotowości taboru kolejowego na potrzeby Sił Zbrojnych RP i wojsk sojuszniczych. W część 85 „Województwa” (poza nakładami na program OLiOC) wydatkowano 42,3 mln PLN na zabezpieczenie realizacji zadań związanych z przeprowadzeniem kwalifikacji wojskowej. W części 88 budżetu „Powszechne jednostki organizacyjne prokuratury” (właściwe w sprawach wojskowych) nakłady wyniosły 115,1 mln PLN.

Centralne Plany Rzeczowe

  W 2025 roku na finansowanie Centralnych Planów Rzeczowych (CPR), w części środków z budżetu państwa (wydatki z FWSZ są bowiem również ujmowane w CPR) wydatkowano 55,470 mld PLN, z czego 47,022 mld PLN w ramach wydatków majątkowych i 8,448 mld PLN w ramach wydatków bieżących. W skład CPR weszły wydatki ujęte w: Planie Inwestycji Budowlanych (PIB), Planie Inwestycji Budowlanych NSIP (PIB-NSIP), Planie Zakupu Środków Materiałowych (PZŚM) oraz Planie Modernizacji Technicznej (PMT).

  W zakresie Planu Inwestycji Budowlanych (PIB) zaplanowano nakłady w wysokości 6,985 mld PLN, a wydatkowano 6,513 mld PLN (93,2% planu). W stosunku do 2024 roku był to wzrost o 537,4 mln PLN (9,0%). Wydatki w ramach PIB przeznaczono na narodowe inwestycje budowlane w infrastrukturę Sił Zbrojnych RP, a także na inwestycje budowlane realizowane w ramach polsko-amerykańskiej umowy o wzmocnionej współpracy obronnej EDCA (Enhanced Defense Cooperation Agreement).

Wykonanie CPR i FWSZ w 2025 roku w odniesieniu do pierwotnego planu. Kwoty w tys. PLN. Na podstawie danych z MON i BGK.

  W zakresie Planu Inwestycji Budowlanych PIB-NSIP (NATO Security Investment Programme) zaplanowano nakłady w wysokości 505,0 mln PLN, a wydatkowano tylko 307,0 mln PLN (60,8% planu). W stosunku do 2024 roku był to spadek o 161,7 mln PLN (34,5%). Wydatki w ramach PIB-NSIP przeznaczono na sojusznicze (w ramach NATO) inwestycje budowlane związane z udziałem Polski w Programie Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Dziedzinie Bezpieczeństwa.

 W zakresie Planu Zakupu Środków Materiałowych (PZŚM) zaplanowano nakłady w wysokości 6,430 mld PLN, a wydatkowano 6,255 mld PLN (97,3% planu). W stosunku do 2024 roku był to wzrost o aż 1,985 mld PLN (46,5%). Wydatki w ramach PZŚM przeznaczono m.in. na zakupy: materiałów pędnych i smarów, przedmiotów umundurowania i wyekwipowania, amunicji i materiałów wybuchowych, środków żywności oraz leków, środków opatrunkowych i materiałów medycznych.

  W zakresie Planu Modernizacji Technicznej (PMT) w części z budżetu państwa zaplanowano nakłady w wysokości 45,923 mld PLN, a wydatkowano 42,394 mld PLN (92,3% planu). Brak wykonania PMT na kwotę 3,5 mld PLN wynikał głównie z konieczność znalezienia przez MON środków na finansowanie program OLiOC.

  W tym miejscu należy także podkreślić, że kwota wykonania PMT w 2025 roku obejmuje 12,024 mld PLN wpłaty do FWSZ, natomiast w 2024 roku wpłata do FWSZ nie była wliczana do PMT i CPR. Wydatki na PMT w 2025 roku w stosunku do 2024 roku wzrosły nominalnie o aż 10,919 mld PLN (34,7%), ale jeśli porównamy je realnie, bez wpłaty do FWSZ to okaże się, że w 2025 roku będą one niższe o 1,105 mld PLN (3,5%) niż w 2024 roku. Z PMT finansowane są zakupy nowego sprzętu wojskowego i uzbrojenia (SpW), w tym pociski rakietowe, modernizacje, modyfikacje oraz remonty SpW, a także prace badawczo-rozwojowe związane z opracowaniem nowych typów SpW. 

Wykonanie CPR i FWSZ w 2025 roku w odniesieniu do wydatków poniesionych w 2024 roku. Kwoty w tys. PLN. Na podstawie danych z MON i BGK.

Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych

  Wydatki związane z modernizacją techniczną Sił Zbrojnych w 2025 roku finansowano również ze środków Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), zarządzanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). W tym miejscu należy przypomnieć, że w ramach FWSZ zgromadzone środki nie przepadają z końcem roku budżetowego, tylko przechodzą do wykorzystania w kolejnym roku.

  Na początku ubiegłego roku na stanie FWSZ znajdowały się środki finansowe (oszczędności) w wysokości 7,374 mld PLN.

  Wpływy do FWSZ w 2025 roku zaplanowano w wysokości 76,265 mld PLN, a po zmianie nr 1 ograniczono je do 69,038 mld PLN. Wykonanie wyniosło 54,4 mld PLN (71,3% pierwotnego planu i 78,8% planu po zmianie nr 1), w tym:

• Z tytułu wpłaty z części 29 budżetu państwa planowano uzyskać 14 mld PLN, a po zmianie nr 1 było to już tylko 8,9 mld PLN. Wykonanie wyniosło 12,0 mld PLN (135% planu po zm. nr 1). Oznacza to, że część środków których nie udało się wydatkować w ramach części 29 budżetu państwa w grudniu 2025 roku (w wysokości 3,1 mld PLN) przesunięto do FWSZ, aby nie przepadły one z końcem roku.
• Z tytułu wpłat z finansowania dłużnego (kredyty/obligacje) planowano uzyskać 60,6 mld PLN, a po zmianie nr 1 58,15 mld PLN. Ostatecznie na koniec roku uzyskano wykonanie na poziomie 40,9 mld PLN (70,4% planu po zm. nr 1).
• Z tytułu pozostałych wpłat do FWSZ planowano uzyskać 1,66 mld PLN, a po zmianie nr 1 1,98 mld PLN. Uzyskano 1,46 mld PLN (73,9% planu po zm. nr 1).  

  Wydatki z FWSZ w 2025 roku zaplanowano w wysokości 76,267 mld PLN, a po zmianie nr 1 ograniczono je do 73,126 mld PLN. Na koniec roku wykonanie wyniosło 57,8 mld PLN (75,8% pierwotnego planu i 79,1% planu po zmianie nr 1), w tym:

• Na wydatki związane z osiągnięciem celów „Programu rozwoju Sił Zbrojnych”, tj. na finansowanie zakupów sprzętu wojskowego (w tym amunicji) planowano wydatkować 65,420 mld PLN (zmiana nr 1 nie dokonała tu korekty), a wydatkowano 51,397 mld PLN (78,6% planu).
• Na wydatki związane z obsługą finansowania dłużnego FWSZ (spłata kapitału, odsetki i prowizje) planowano wydatkować 10,838 mld PLN, a po zmianie nr 1 było to 7,697 mld PLN. Ostatecznie wydatkowano 6,42 mld PLN (83,4% planu po zm. nr 1).
• Na pozostałe wydatki związane z obsługą FWSZ planowano wydatkować 8,6 mln PLN (zmiana nr 1 nie dokonała tu korekty), a wydatkowano 5,09 mln PLN (58,9% planu).

  Części zakładanych w 2025 roku wydatków z FWSZ nie zrealizowano, ponieważ zaplanowano ich poniesienie w 2026 roku z instrumentu pożyczkowego SAFE, który oferuje lepsze warunki kredytowania. Z finansowego punktu widzenia to niewątpliwie korzystne rozwiązanie, ale może jednocześnie wpłynąć na opóźnienie realizacji części zamówień o kilka miesięcy. Pierwsze umowy z instrumentu SAFE Polska podpisała w styczniu br., ale większość z nich zawarto w dniach od 28 do 30 maja tego roku.

  Na koniec ubiegłego roku na stanie FWSZ znajdowały się środki finansowe (oszczędności) w wysokości 3,905 mld PLN. Oznacza to, że w ciągu roku wykorzystano z oszczędności Funduszu kwotę 3,469 mld PLN. Na koniec 2024 roku łączne zadłużenie FWSZ (kapitał) wynosiło 45,022 mld PLN, natomiast w 2025 roku wzrosło o 35,867 mld PLN do poziomu 80,888 mld PLN.

Wydatki na Centralne Plany Rzeczowe i z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych oraz Funduszu Modernizacji Sił Zbrojnych (FMSZ istniejący do 2022 roku) zrealizowane w latach 2013-2025 i planowane w 2026 roku, z odniesieniem do PKB Polski. Opracowanie własne. W celu powiększenia należy kliknąć na wykresie.

Wydatki na prace badawczo-rozwojowe

  Na badania naukowe i prace rozwojowe (B+R) w dziedzinie obronności państwa w 2025 roku zaplanowano nakłady w wysokości łącznie 1,355 mld PLN. Plan ten zrealizowano na poziomie 88,4% tj. w kwocie 1,198 mld PLN, co stanowiło zaledwie 0,71% łącznych nakładów przeznaczonych na obronność. Nominalnie to więcej o 171,6 mln PLN niż wydatkowano w 2024 roku, ale w odniesieniu do łącznych nakładów na obronność, 2025 rok był kolejnym w którym nastąpił spadek tego wskaźnika (w 2024 roku udział wydatków B+R w stosunku do całkowitych wydatków obronnych wynosił 0,75%).

  Na łączną kwotę poniesionych nakładów na B+R (1,198 mld PLN) składają się wydatki z części 29 budżetu „Obrona narodowa” z rozdziału 75280 w wysokości 892,6 mln PLN, wydatki w części 28  „Szkolnictwo wyższe i nauka” z przeznaczeniem dla NCBiR w wysokości 250,0 mln PLN oraz wydatki w części 20 „Gospodarka” w wysokości 55,0 mln PLN z przeznaczeniem na polską składkę do Europejskiej Agencji Kosmicznej.

  Od kilkunastu lat nakłady państwa na wsparcie projektów B+R w dziedzinie obronności w odniesieniu do ponoszonych całkowitych wydatków obronnych systematycznie spadają. W ten sposób nie zbudujemy innowacyjnego polskiego przemysłu obronnego.

Fundusz Inwestycji Kapitałowych

  O ile poziom wydatków na projekty B+R w ocenie autora jest powodem do krytyki, to rządzących warto pochwalić za wsparcie udzielone w 2025 roku dla polskiego przemysłu obronnego ze środków Funduszu Inwestycji Kapitałowych (FIK). W 2025 roku Ministerstwo Aktywów Państwowych podpisało z Polską Grupą Zbrojeniową S.A. 14 umów inwestycyjnych i aneksów na wsparcie finansowe z FIK rozbudowy zdolności produkcyjnych spółek wchodzących w skład Grupy PGZ. Łączna wieloletnia wartość podpisanych umów wyniosła aż 7,63 mld PLN. Tak wysokiego wsparcia państwowe spółki przemysłu zbrojeniowego nigdy wcześniej nie otrzymały.

  W zależności od poszczególnych kontraktów, przyznane dofinansowanie ma być wypłacane w transzach w latach 2025-2031. Zawarte umowy inwestycyjne mają pozwolić na prowadzeni produkcji: elementów systemu Narew, amunicji kalibru 155 mm, min, czołgów K2PL i wozów towarzyszących na podwoziu K2, ciężarówek Jelcz, bezzałogowych wież ZSSW-30 czy też pojazdów opancerzonych produkowanych przez Hutę Stalowa Wola S.A.. 

  Wydatki z FIK dla spółek zbrojeniowych nie są obecnie zaliczane do wydatków na obronność, ale warto się zastanowić, czy nie powinny. Mają bowiem bezpośrednie przełożenie na budowę potencjału do wzrostu zdolności obronnych. Jeśli do wydatków obronnych zaliczmy np. budowę dróg o znaczeniu obronnych, to czemu nie zaliczamy budowy fabryk sprzętu wojskowego?

Umowy inwestycyjne podpisane w 2025 roku ze środków Funduszu Inwestycji Kapitałowych. Opracowanie własne. 

Podsumowanie

  W 2025 roku zakładano wydatkować na obronność łącznie 4,7% PKB Polski (tj. 186,5 mld PLN), a wydano ostatecznie 4,3% PKB (169,3 mld PLN). Z jednej strony to rekord (zarówno kwotowo jak i pod względem udziału w PKB oraz wzrost o 23,2% w odniesieniu do 2024 roku), ale z drugiej oznacza wydatkowanie o ponad 17 mld PLN mniej niż zakładano na etapie projektu budżetu. To znaczące środki, których w 2025 roku nie udało się zaangażować w podniesienie zdolności Sił Zbrojnych RP.

  W ubiegłym roku na finansowanie potrzeb modernizacyjnych i inwestycji budowlanych Wojska Polskiego wydatkowano łącznie (z CPR i FWSZ) 94,842 mld PLN, co stanowiło 85,3% pierwotnego planu. To ogromna kwota, stanowiąca 2,42% PKB Polski i wyższa od poniesionej w 2024 roku o aż 22,689 mld PLN (31,4%). Taki wzrost nakładów pozwala na kontynuację przyspieszonego procesu transformacji Sił Zbrojnych RP. Szczególnie warto docenić wzrost nakładów na zakupy środków materiałowych (w tym amunicji) o blisko 2 mld PLN (tj. o aż 46,5%).

  Systematyczny wzrost wydatków na finansowanie potrzeb modernizacyjnych i inwestycji budowlanych od 2022 roku jest możliwy tylko dzięki środkom dłużnym pozyskiwanym przez BGK w ramach FWSZ. W 2025 roku była to kwota 40,912 mld PLN. Oznacza to, że z łącznych wydatków z CPR i FWSZ wynoszących 94,842 mld PLN aż 43% to zakupy „na kredyt”, który w kolejnych latach będzie trzeba spłacać…

  W ocenie autora negatywnie należy ocenić finansowanie z budżetu na obronność kosztów programu OLiOC. Oczywiście działania państwa w zakresie odbudowy systemu Obrony Cywilnej powinny być realizowane, ale z budżetu MSWiA, a nie z budżetu na obronność. Przyjęte obecnie rozwiązanie powoduje, że odbywa się to kosztem obniżenie środków dostępnych na modernizację techniczną Wojska Polskiego.  

  Krytycznie należy także ocenić niskie nakłady na prace badawczo-rozwojowe w dziedzinie obronności. Pochwalić natomiast warto za zawarcie umów inwestycyjnych z Funduszu Inwestycji Kapitałowych o łącznej wartości wieloletniej 7,63 mld PLN na wsparcie zdolności produkcyjnych polskiego przemysłu obronnego.

Tomasz Dmitruk

Autor pragnie podziękować: MON, MAC i PGZ S.A. za udostępnione informacje.

• Tweet