2026-01-20 09:17:22
Projekt ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa
Na stronach Rządowego Centrum Legislacji (RCL) 20 stycznia br. zamieszczono projekt ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB). Ustawa przygotowywana jest przez MON i ma na celu stworzenie rozwiązań instytucjonalnych, finansowych i proceduralnych umożliwiających wykorzystanie przez Polskę środków przyznanych z instrumentu pożyczkowego Unii Europejskiej na obronność SAFE (Security Action for Europe). W marcu br. planowane jest zawarcie umowy pożyczkowej z Komisją Europejską (KE) w ramach SAFE na kwotę do 43,7 mld Euro i do tego czasu konieczne jest wejście w życie projektowanej ustawy.
Celami szczegółowymi projektowanej ustawy jest stworzenie spójnych i jednoznacznych ram prawnych dla:
- zaciągnięcia przez Rzeczpospolitą Polską pożyczki SAFE za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK),
- gromadzenia, zarządzania i wydatkowania środków pochodzących z tej pożyczki oraz ze środków krajowych,
- finansowania i współfinansowania zadań kwalifikowanych do instrumentu SAFE,
- zapewnienia terminowej obsługi zobowiązań finansowych oraz spłaty pożyczki SAFE,
- ustanowienia systemu kontroli i audytu, zgodnego z wymogami prawa Unii Europejskiej oraz krajowych przepisów o finansach publicznych.
Projekt ustawy przewiduje utworzenie Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB) jako wyodrębnionego instrumentu finansowego prowadzonego przez BGK, działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Wybór BGK jako instytucji obsługującej FIZB wynika z jego statusu państwowego banku rozwoju, doświadczenia w obsłudze funduszy, instrumentów zwrotnych oraz współpracy z instytucjami Unii Europejskiej.
FIZB obsługiwany będzie przez BGK. Uprawnionymi do środków z FIZB będą ministrowie z kilku resortów, których projekty zostały uwzględnione i zaakceptowane przez KE w ramach planu inwestycji w europejskim przemyśle obronnym – dokumentu będącego podstawą do otrzymania środków z instrumentu SAFE. Ponadto pożyczka SAFE nie jest pożyczką zaciągniętą przez poszczególne resorty w zakresie realizowanych (finansowanych z SAFE) zadań. Pożyczkobiorcą będzie BGK, gwarantem zaś pożyczki ma być minister właściwy do spraw finansów publicznych.
Środki FIZB pochodzić będą z pożyczki SAFE oraz z określonych w ustawie środków krajowych i zagranicznych. Projektowana regulacja w sposób jednoznaczny rozdziela środki pochodzące z pożyczki SAFE od innych źródeł finansowania, co ma kluczowe znaczenie dla zachowania zgodności z zasadami kwalifikowalności wydatków określonymi w rozporządzeniu SAFE.
Środki z pożyczki SAFE wypłacane będą przez KE na podstawie umowy pożyczki i porozumienia operacyjnego. Przeznaczone będą wyłącznie na finansowanie zadań w zakresie zakwalifikowanym do instrumentu SAFE, w tym tej części, która została zrealizowana przed wejściem w życie projektowanej ustawy, tj. od dnia 29 maja 2025 r., czyli od wejścia w życie rozporządzenia SAFE. W tym zakresie ustawa przewiduje zwrot poniesionych kosztów do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (również zarządzanego przez BGK).
Ustawa precyzyjnie określi przeznaczenie środków FIZB, w tym finansowanie i współfinansowanie zadań, obsługę i spłatę pożyczki SAFE, realizację zobowiązań wynikających z gwarancji Skarbu Państwa oraz zwrot wydatków poniesionych przed wejściem w życie projektowanej ustawy przez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) na zadania, które zostały zakwalifikowane do instrumentu SAFE. W praktyce oznacza to, że jeśli jakaś umowa zawarta po 29 maja 2025 roku była dotąd finansowana z FWSZ, a zadanie to zostanie zakwalifikowane do SAFE, do FIZB ze środków SAFE będzie mógł zwrócić do FWSZ dotąd poniesione koszty tej umowy. Dzięki temu, środki te będzie można przeznaczyć na inne zadania finansowane z FWSZ.
Planowany termin przyjęcia projektu ustawy o FIZB przez Radę Ministrów to I kwartał 2026 roku. Pełna treść projektu ustawy na stronach RCL dostępna jest TUTAJ (plik zip).
(TD)
Grafika: MON.
