2023-08-17 09:44:09
Palenie blach na pierwszą fregatę Miecznik
W dniu 16 sierpnia br. w Gdyni, miało miejsce uroczyste palenie blach pod pierwszą z trzech fregat wielozadaniowych dla Marynarki Wojennej RP (numer budowy B 106/1), budowanych w ramach programu o kryptonimie Miecznik. Okręt ma otrzymać nazwę ORP Wicher. W uroczystości uczestniczyli m.in. szef MON Mariusz Błaszczak, minister aktywów państwowych Jacek Sasin i szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Jacek Siewiera. Uroczystość palenia blach jest symbolicznym początkiem budowy okrętu, inicjującą etap prefabrykacji kadłuba. Od podpisania umowy na budowę okrętów minęły już ponad dwa lata i przez ten czas w projekcie zaszły istotne zmiany, o których piszemy w dalszej części artykułu.
Aktualna wizualizacja fregaty wielozadaniowej Miecznik. Grafika PGZ S.A.
Umowa na budowę fregat Miecznik z Inspektoratem Uzbrojenia o wartości 8 mld PLN brutto została podpisana 27 lipca 2021 roku. Przewidywała ona budowę prototypowej jednostki do 2028 roku oraz dwóch okrętów seryjnych w latach 2028-2034. Nieoficjalnie mówi się, że mają one otrzymać nazwy ORP Burza i ORP Huragan.
Podczas uroczystości podpisania umowy szef MON Mariusz Błaszczak powiedział m. in., że „wedle przyjętego harmonogramu chcemy aby pierwszy okręt został zwodowany za 4 lata, tak, za 4 lata, to jest możliwe proszę państwa. To jest ambitny cel, ale jest możliwy do zrealizowania. […] Chciałem się zwrócić przy okazji do pasjonatów polskiej Marynarki Wojennej, znam państwa z mediów społecznościowych. Proszę państwa pilnujcie tych terminów”. Słowa te oznaczały, że wodowanie pierwszego okrętu planowano wówczas w 2025 roku. Dziś już wiadomo, że ten termin nie będzie możliwy do realizacji, bowiem został przesunięty na III kwartał 2026 roku…
Zawarty kontrakt został podpisany przez Konsorcjum PGZ-MIECZNIK, początkowo w składzie Polska Grupa Zbrojeniowa S.A., PGZ Stocznia Wojenna Sp. z o.o. i Remontowa Shipbuilding S.A. W tym roku jednak stocznia Remontowa Shipbuilding S.A. wystąpiła z konsorcjum i pozostaje jedynie partnerem strategicznym projektu. Pozostałymi partnerami strategicznymi w projekcie są zagraniczne firmy: Babcock International Group - producent fregat Arrowhead 140, Thales UK - dostawca Zintegrowany System Walki (ZSW) TACTICOS oraz MBDA UK – dostawca elementów systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej, w tym pocisków rakietowych z rodziny CAMM.
Elementem podpisanej umowy są również prace badawczo rozwojowe. Jak wyjaśniła redakcji Agencja Uzbrojenia, „mają one dotyczyć: integracji systemu walki na prototypowym okręcie, przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych i przekazania dokumentacji technicznej wyrobu”.
Po opracowaniu i przekazaniu Zamawiającemu w listopadzie 2022 roku Projektu Wstępnego okrętu oraz aktualizacji Przemysłowego Studium Wykonalności wraz z Analizą Techniczno-Ekonomiczną Agencja Uzbrojenia dokonała pozytywnej oceny tych dokumentów i 30 czerwca br. podpisała z Wykonawcą Aneks nr 3, na mocy którego m.in. przyspieszono harmonogram przekazania okrętów seryjnych Marynarce Wojennej z lat 2033-2034 na lata 2030-2031, z wodowaniem drugiej jednostki w III kwartale 2027 roku, a trzeciej w III kwartale 2028 roku. Aneks nr 3 zwiększył również planowane koszty prac, jednak Agencja Uzbrojenia jak dotąd konsekwentnie odmawia ujawnienia aktualnej wartości umowy.
Na mocy Aneksu nr 3 realizacja budowy fregat Miecznik ma przebiegać w wariancie „kaskadowym”, tj. poprzez pozyskanie gotowych elementów, które w trakcie realizacji projektu nie będą podlegały dalszym modyfikacjom, co przekłada się na połączenie fazy dotyczącej projektowania i rozwoju pierwszej jednostki oraz fazy dostaw kolejnych dwóch jednostek seryjnych.
Uzgodniono również, że pierwszy okręt z serii, który zostanie wyposażony w systemy rozpoznania i uzbrojenia oraz ZSW, zostanie poddany badaniom kwalifikacyjnym, a dwa pozostałe okręty z serii będą sukcesywnie doposażane, po pozytywnym zakończeniu badań. Należy zaznaczyć, że zamówienie obejmuje szeroką gamę wyposażenia dla pierwszej jednostki, którego funkcjonalności, jako w pełni zintegrowanego systemu, zostaną zweryfikowane szczegółowo w ramach badań, w tym badań kwalifikacyjnych. Z informacji przekazanej redakcji przez Agencję Uzbrojenia wynika, że badania pierwszej fregaty zaplanowano na lata 2028-2029, częściowo już po przekazaniu okrętu Marynarce Wojennej. Natomiast harmonogramu prac udostępniony wcześniej przez Konsorcjum PGZ-MIECZNIK wskazuje, że badania tej jednostki zakończą się w pierwszym kwartale 2030 roku.
Umowa po zawarciu Aneksu nr 3 nie obejmuje obecnie pozyskania części elementów ZSW tj. sensorów (radarów, sonarów itp.) i uzbrojenia dla jednostek seryjnych nr 2 i 3, które mają być zamawiane i montowane dopiero na podstawie kolejnych aneksów. W konsekwencji dziś niestety nie wiadomo, z jakim wyposażeniem zostaną przekazane Marynarce Wojennej okręty nr 2 i 3 oraz na ile będzie ono kompletne. Nie można wykluczyć, że jednostki będą w nie doposażane dopiero po przekazaniu Marynarce Wojennej, co realnie wydłuży okres ich budowy.
Patrząc na harmonogram zaprezentowany przez Konsorcjum PGZ-MIECZNIK, badania pierwszej jednostki mają zakończyć się w I kwartale 2030 roku a przekazanie drugiego okrętu zaplanowano na II kwartał 2030 roku. Jeśli elementy ZSW jednostek seryjnych mają być zamawiane dopiero na podstawie wyników przeprowadzonych badań pierwszego okrętu, to jest niemal pewne, że druga fregata otrzyma je dopiero po przekazaniu Marynarce Wojennej. Kiedy zatem okręty seryjne będą w pełni wyposażone? Na pytanie w tej sprawie Agencja Uzbrojenia udzieliła redakcji jedynie następującej odpowiedzi: „Terminy doposażania poszczególnych okrętów we wszystkie niezbędne elementy ZSW będą uzależnione m.in. od wyników przeprowadzonych badań, możliwych terminów dostaw oraz montażu sprzętu wojskowego”.
Fregaty Miecznik zostaną wyposażone w Zintegrowany System Misji, obejmujący pomost oraz system łączności, system zarządzania platformą oraz system walki, sensory i efektory obejmujące systemy przeciwlotnicze i przeciwrakietowe, systemy rażenia woda-woda i woda-ziemia oraz torpedy przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych. W docelowym ukompletowaniu, w zakresie systemów przeciwlotniczych okręty będą posiadały pionowe wyrzutnie rakiet VLS Mk-41 oraz rakiety rodziny CAMM. Do zwalczania celów nawodnych i lądowych przeznaczone będą wyrzutnie rakiet RBS-15. Uzbrojenie artyleryjskie obejmować będzie 76 mm armatę średniego kalibru OTO Melara Super Rapid Strales, dwie 35 mm armaty OSU-35K oraz zdalnie sterowane moduły uzbrojenia wyposażone w wielkokalibrowe karabiny maszynowe. Uzbrojenie torpedowe stanowić będą dwie podwójne wyrzutnie torped przeznaczonych do zwalczania okrętów podwodnych. Okręty będą posiadały radary wielofunkcyjne średniego i dalekiego zasięgu oraz radar kierowania ogniem i środki rozpoznania obrazowego, a także sonary kadłubowy i holowany. Wyposażone zostaną również w środki walki radioelektronicznej i samoobrony.
Uroczyste palenie blach pod pierwszą fregatę budowaną w ramach programu Miecznik. Fot. Leszek Chemperek/CO MON.
Okręty zwiększą zdolności Marynarki Wojennej w zakresie prowadzenia obserwacji i kontroli akwenów morskich, ochrony baz morskich, zwalczania celów nawodnych, podwodnych oraz lądowych znajdujących się w strefie brzegowej, jak również prowadzenia morskiej obrony powietrznej, w ramach realizacji przedsięwzięć narodowych i sojuszniczych w ramach Paktu Północnoatlantyckiego.
Podstawowe parametry jednostek:
- Długość całkowita – ok. 138 m,
- Szerokość maksymalna – ok. 20 m,
- Wysokość – ok. 10 m (1 pokład),
- Wyporność maks. (łącznie z wyposażeniem dodatkowym i poszyciem) – ok. 7 tys. ton,
- Zasięg – ok. 8 tys. mil morskich,
- Prędkość maks. – 28 węzłów,
- Napęd – 4 silniki tłokowe wysokoprężne w układzie CODAD, 2 śruby nastawne,
- Załoga – 120 osób + ok. 60 osób dodatkowego personelu.
Z budową okrętów bezpośrednio związana jest także rozbudowa infrastruktury głównego wykonawcy, czyli PGZ Stocznia Wojenna Sp. z o.o. Koszt tych prac jest ponoszony zarówno ze środków inwestycyjnych firmy jak i z umowy na budowę fregat Miecznik. Jak przekazała redakcji Agencja Uzbrojenia „Wartość podpisanej umowy wraz z aneksami obejmuje elementy budowy infrastruktury stoczniowej. Ich wartość i zakres stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa”.
Wizualizacja hali kadłubowej jaka ma powstać w PGZ Stoczni Wojennej, w której mają być budowane fregaty Miecznik. Grafika PGZ Stocznia Wojenna Sp. z o.o.
Planowane inwestycje obejmują m.in.: budowę hali kadłubowej, hali produkcyjnej, budynku biurowego, rozbudowę i przebudowę nabrzeża, placów składowych i dróg wewnętrznych wraz z modernizacją infrastruktury technicznej na terenie PGZ Stoczni Wojennej. Umowa na wykonanie ww. prac została podpisana 10 marca 2023 roku z Konsorcjum składającym się ze spółek: NDI S.A., NDI SOPOT S.A. oraz Pekabex BET, a uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego pod te inwestycje miało miejsce 17 czerwca 2023 roku. W tym dniu poinformowano również, że: „zakończono już prace rozbiórkowe, wykonano też roboty palowe pod budynkiem hali produkcyjnej i budynkiem biurowym. Aktualnie budowane są sieci sanitarne i elektryczne. Na hali kadłubowej kontynuowane są roboty rozbiórkowe, rozpoczęło się palowanie pod fundamenty hali kadłubowej. Usunięte są kolizje energetyczne. Na budowie pracuje obecnie 25 jednostek sprzętowych i około 60 pracowników. Start montażu konstrukcji stalowej hali kadłubowej zaplanowano na koniec lipca tego roku”.
Najważniejszym elementem prowadzonych prac jest budowa nowej hali kadłubowej, w której łączone będą bloki fregat Miecznik oraz prowadzone dalsze prace wyposażeniowe. Hala zostanie wykonana w konstrukcji stalowej, o wysokości 43 metrów. Bramy wielkogabarytowe osiągną podobne wymiary: 43 metry wysokości i 34 metry szerokości, a suwnice będą w stanie udźwignąć nawet 100 ton. Będzie to jeden z największych tego typu obiektów w Europie. Inwestycja znacznie zwiększy zdolności produkcyjne stoczni. Druga z budowanych hal, hala produkcyjna, będzie miała powierzchnię prawie 5 tys. metrów kwadratowych i docelowo będą w niej funkcjonowały wszystkie stoczniowe wydziały wyposażeniowe.
Zakończenie ww. inwestycji budowlanych planowane jest na sierpień 2024 roku.
Warto także wspomnieć o zawarciu przez Polską Grupę Zbrojeniową S.A. z firmą Babcock International strategicznego porozumienia dotyczącego budowy fregat Miecznik dla Marynarki Wojennej RP, o czym poinformowano 14 sierpnia tego roku.
Obie strony podpisały umowę ramową, której celem jest utworzenie spółki joint venture, wzmacniającej strategiczne partnerstwo między firmami. Powołany podmiot ma umożliwić nie tylko bardziej efektywną współpracę w ramach realizacji programu Miecznik, ale docelowo ma otworzyć „płaszczyznę partnerstwa w innych programach morskich poprzez optymalizację zasobów, zdolności i infrastruktury obu stron”.
Tego samego dnia firma Babcock International poinformowała o podpisaniu z Konsorcjum PGZ-MIECZNIK umowy licencyjnej na wykorzystanie projektu fregaty Arrowhead 140 (AH140) do realizacji polskiego programu budowy okrętów Miecznik. Na podstawie udzielonej przez Babcock licencji, konsorcjum zbuduje w Polsce trzy fregaty z uwzględnieniem indywidualnych modyfikacji na potrzeby Marynarki Wojennej RP. W umowie zawarto opcję budowy kolejnych pięciu jednostek Miecznik, która będzie mogła zostać wykorzystana jeśli pojawi się taka potrzeba.
Polskie fregaty i realizacja podpisanej umowy licencyjnej bazują na doświadczeniu programu Inspiration, czyli budowie pięciu fregat dla brytyjskiej Królewskiej Marynarki Wojennej, który również jest oparty na projekcie AH140 i jest obecnie realizowany w stoczni należącej do Babcock w Rosyth, w Szkocji.
(TD z wykorzystaniem komunikatów i informacji z: Agencji Uzbrojenia, PGZ S.A., PGZ Stocznia Wojenna Sp. z o.o. oraz Babcock International)
