2025-08-06 13:45:19
Ostatnie pozytywne i negatywne decyzje Prezydenta RP Andrzeja Dudy
Po 10 latach sprawowania zwierzchnictwa nad armią, 5 sierpnia br. Prezydenta RP Andrzej Duda pożegnał się uroczyście z Siłami Zbrojnymi RP. W tym dniu podjął jeszcze jedną istotną decyzję o podpisaniu ustawy z dnia 25 lipca 2025 r. „o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych”, co należy ocenić pozytywnie. Podjął jednak także decyzję o niepodpisywaniu dwóch istotnych dokumentów związanych z planowaniem obronnym państwa tj. „Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP” oraz „Polityczno-Strategicznej Dyrektywy Obronnej”. Oba dokumenty trafiły do prezydenta już jakiś czas temu, a prezydenckie Biuro Bezpieczeństwa Narodowego było od początku zaangażowane w prace nad tymi dokumentami. Brak zatwierdzenia obu dokumentów w ocenie autora należy ocenić negatywnie.
Pożegnanie Prezydenta RP z Siłami Zbrojnymi w dniu 5 sierpnia 2025 roku. Fot. Przemysław Keler/KPRP.
Podpisana przez prezydenta Dudę ustawa ma na celu uproszczenie zasad przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa, w tym inwestycji kluczowych oraz nabywania nieruchomości niezbędnych do realizacji inwestycji strategicznych w zakresie potrzeb obronności państwa i bezpieczeństwa publicznego, a także zakłada wprowadzenie możliwości ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych na etapie przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji, jak również dla obiektów już istniejących. Ustawa ma usprawnić zarówno rozbudowę potencjału polskiego przemysłu obronnego jak i realizację takich inwestycji jak „Narodowy Program Odstraszania i Obrony – Tarcza Wschód”. Ustawa trafiła do Sejmu RP 18 kwietnia br., a 28 lipca br. została przekazana do Prezydenta RP. Jej podpisanie 5 sierpnia br. przez prezydenta Dudę należy ocenić pozytywnie.
Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP (SBN) to jeden z podstawowych dokumentów strategicznych w Polsce, który opisuje podstawowe interesy i cele państwa polskiego w zakresie bezpieczeństwa narodowego – nie tylko wobec zagrożeń militarnych, ale także np. hybrydowych, środowiskowych, migracyjnych, ekonomicznych czy gospodarczych. Obecnie nadal obowiązuje SBN z maja 2020 roku, a zatem nie uwzględniająca np.: następstw rosyjskiej agresji na Ukrainę z 2022 roku, rozszerzenia NATO o Szwecję i Finlandię czy pełnych skutków pandemii COVID-19.
W marcu 2024 roku wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz, zwrócił się do Prezydenta RP Andrzeja Dudy o przygotowanie rekomendacji dotyczących opracowania nowej SBN. Rekomendacje takie opracowane w Biurze Bezpieczeństwa Narodowego (BBN) zostały przekazane rządowi 4 lipca 2024 roku. W ich podsumowaniu napisano, że „zgodnie z oczekiwaniem Prezydenta RP, nowa Strategia Bezpieczeństwa Narodowego RP powinna zostać zatwierdzona przed 24 lutego 2025 roku, to jest przed trzecią rocznicą pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę”. Dopiero jednak 6 grudnia 2024 roku wydano Zarządzenie nr 153 Prezesa Rady Ministrów w sprawie „Międzyresortowego Zespołu do spraw Opracowania Projektu Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej”, co realnie zapoczątkowało prace rządowe nad nową SBN. Co istotne, w pracach tych uczestniczyli także przedstawiciele prezydenckiego BBN. Projekt nowej SBN został przyjęty przez Radę Ministrów i przekazany do Prezydenta RP 25 lipca tego roku. Można krytykować tak późne przekazanie dokumentu, jednak trzeba mieć także świadomość, że jego treść była wcześniej znana BBN. Brak decyzji o podpisaniu nowej SBN przez prezydenta Dudę, w szczególności, że bez podania publicznie przyczyny, w ocenie autora należy ocenić negatywnie. Teraz nowy Prezydent RP Karol Nawrocki wraz z nowym składem BBN mogą potrzebować czasu na zapoznanie się z projektem nowej SBN, mogą chcieć wprowadzić w nim jakieś zmiany, a skrajnym przypadku mogą nawet przedstawić nowe, własne rekomendacji dotyczących opracowania tego dokumentu, co rozpocznie cały proces od początku. Oczywiście prezydent Duda może tłumaczyć, że nie chciał na koniec swojej kadencji podejmować tak istotnej decyzji lub że projekt otrzymał zbyt późno, ale w ocenie autora będzie to słabe usprawiedliwienie, biorąc pod uwagę, że jeszcze 5 sierpnia br. podpisał sześć ustaw, jedną skierował do skierował do Trybunału Konstytucyjnego, a dwie kolejne odrzucił, a także, że treść SBN była już wcześniej znana BBN.
Na prezydenckim biurku od jakiegoś czasu znajdowała się także nowa wersja „Polityczno-Strategicznej Dyrektywy Obronnej RP” (P-SDO). To niejawny dokument, który określa zadania dla wszystkich struktur państwa na czas zagrożenia i wojny, którego postanowienia powinny wynikać z aktualnej wersji SBN. Ostatnia wersja tego dokumentu została przyjęta w grudniu 2018 roku postanowieniem Prezydenta RP, ale został on uchylony na mocy ustawy o obronie Ojczyzny z 2022 roku. Brak akceptacji tego dokumentu może mieć jeszcze gorsze skutki niż w przypadku SBN. To na jego bazie powstaje bowiem np. niejawny „Plan użycia Sił Zbrojnych”, dokument określający sposób użycia Sił Zbrojnych RP w różnych sytuacjach obronnych i kryzysowych. Stanowi on podstawę do planowania i prowadzenia operacji wojskowych, zarówno na terytorium kraju, jak i poza jego granicami. Brak aktualnego P-SDO może zatem w skrajnym przypadku mieć wpływ na bezpieczeństwo państwa. Również w tym przypadku nie podano publicznie informacji o przyczynie braku akceptacji przez prezydenta Dudę zapisów nowego P-SDO.
Z drugiej strony BBN jaki i odchodzący Prezydent RP Andrzej Duda mogli mieć (w ocenie autora uzasadniony) żal do Sejmu RP (a pośrednio do rządzącej koalicji), że nie doprowadzono do przyjęcie dwóch prezydenckich projektów ustaw z obszaru obronności, tj. ustawy „o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej” (przewidującej zwiększenie minimalnego poziomu wydatków na obronnych do 4% rocznego PKB i zapisania tego wymogu w Konstytucji RP) oraz ustawy „o działaniach organów władzy państwowej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa” (przewidującej zmiany systemowe na poziomie rozwiązań strategicznych państwa, zmiany w obszarze decyzji podejmowanych przez najwyższe organy cywilne i wojskowe, zmiany dotyczące obszaru organizacji Sił Zbrojnych RP, a także zmiany w zakresie kompetencji najważniejszych osób w państwie). Pierwsza z ww. ustaw trafiła do Sejmu RP 7 marca br., a druga 2 maja 2024 roku… W obu przypadkach ich bieg zakończył się po pierwszym czytaniu w Sejmie RP.
Przykre, ale i bardzo niebezpieczne, że istniejący w Polsce konflikt polityczny ma wpływ także na sprawy i decyzje związane z obronnością oraz bezpieczeństwem państwa, szczególnie w sytuacji trwającej u naszych granic pełnoskalowej wojny.
Tomasz Dmitruk
