• Tweet

Siły powietrzne Hiszpanii z lat 1976-77

     Hiszpania i jej siły zbrojne, wraz ze śmiercią w 1975 roku generała Francisco Franco, weszły w nowy etap rozwoju. To znaczący punkt w czasie dla przyjrzenia się organizacji i wyposażeniu ówczesnego lotnictwa wojskowego (hiszp. Ejercito del Aire). Kilka lat później, ten raczej izolowany do tej pory kraj, stał się członkiem Paktu Północnoatlantyckiego (1982) a następnie także wspólnot europejskich (1986).

Organizacja lotnictwa wojskowego

     Terytorium Hiszpanii obejmowało cztery Regiony Lotnicze (Regiones Aereas) podzielone z kolei na Sektory Lotnicze (Sectores Aereos):

• 1a Region Aerea z siedzibą w Madrycie (odpowiedzialny za centralną Hiszpanię),

• 2a Region Aerea z siedzibą w Sewilli (południowa Hiszpania),

• 3a Region Aerea z siedzibą w Saragossie (północna Hiszpania),

• 4a Region Aerea z siedzibą w Las Palmas (wyspy kanaryjskie, afrykańskie terytoria).

Poszczególne jednostki lotnicze podlegały trzem dowództwom specjalistycznym (Mandos):

• Mando de la Defensa Aerea (dowództwo obrony powietrznej),

• Mando de la Aviacion Tactica (dowództwo lotnictwa taktycznego),

• Mando de la Aviacion de Transporte (dowództwo lotnictwa transportowego).

Dodatkowo występowały jeszcze niższe struktury dowodzenia:

• Jefatura de Ensenanza (szkolnictwo),

• Servicio Aereo de Rescate (ratownictwo lotnicze),

• Grupo de Experimentacion (badania i testy).

Lotnictwo wojskowe Hiszpanii liczyło około 36000 ludzi.

Mando de la Defensa Aerea

     Jej przeznaczeniem była obrona powietrzna terytorium Hiszpanii oraz spięcie Regionów Lotniczych w jeden organizm. Jednostki podległe dowództwu to przede wszystkim trzy skrzydła myśliwskie (Ala de Caza):

• Ala de Caza 11 (Manines koło Walencji) złożone z dwóch dywizjonów (Escuadrones): 111. i 112 (wcześniej były to dywizjony 10. Skrzydła Myśliwskiego o numerach 101. i 102.). Każda z eskadr powinna posiadać 12 maszyn bojowych Dassault Mirage IIIEE (kod hiszpański C.11) i 3 Mirage IIIDE (CE.11). Samoloty standardowo uzbrajano w pociski Matra R.530, AIM-9 Sidewinder oraz środki bombowe do ataków na cele naziemne,

• Ala de Caza 12 (Torrejon) złożone z trzech dywizjonów: 121. i 122. oraz 123. tankowania w powietrzu. Dywizjony bojowe posiadały 34 (dodatkowe dwa spisano ze stanu) samoloty myśliwskie McDonnel F-4C(S) Phantom II. Dywizjon tankowania posiadał 3 samoloty Boeing KC-97L (TK.1), 2 samoloty C-97G Stratofreighter (pozyskane na części), 123. Dywizjon rozwiązano w 1976-77 roku, wycofując ze służby użytkowane przez niego samoloty.

• Ala de Caza 14 (Los Llanos-Albacete) składające się z pojedynczego dywizjonu myśliwskiego. 141. Dywizjon posiadał 16 samolotów Dassault Mirage F1CE (C.14). 4 stycznia 1977 roku rozbito jeden z nich. W tym czasie zamówionych było kolejnych 9 sztuk Mirage F1CE.

    Dodatkową jednostką lotniczą w składzie dowództwa obrony powietrznej była grupa (Grupo) lotnictwa treningowego i odnawiania nawyków lotniczych. W 41. Grupie, podzielonej teoretycznie na dwa dywizjony było 38 samolotów Lockheed T-33 (E.15).

34 samoloty F-4C(S) Phantom II stanowiły uzbrojenie 121 i 122. dywizjonu myśliwskiego.

       Dowództwo obrony powietrznej posiadało w swym składzie również niezbędne wyposażenie naziemne. W tym czasie za kwotę 14 mln funtów szterlingów pozyskiwano komputerowy system dowodzenia (Combat Grande). W terenie miał on współpracować z siedmioma, specjalnie z tego powodu zmodyfikowanymi radiolokatorami. Combat Grande informacje o niezidentyfikowanej jednostce latającej kierował do odpowiedniego dowództwa sektorowego które naprowadzało na domniemany cel własne myśliwce. Do tego czasu dowodzenie nie opierało się na systemach automatycznych.

Mando de la Aviacion Tactica

      Wykonywało zadania z zakresu wsparcia bezpośredniego wojsk, patroli przeciw okrętom podwodnym, rozpoznania i komunikacji. Część lotnicza składała się z dwóch skrzydeł, jednego samodzielnego dywizjonu i jednej samodzielnej eskadry. Były to następujące pododdziały:

• Ala 21 (Maron koło Sewilli) składało się z 211. Dywizjonu z samolotami Northrop SF-5A (C.9), 212. Dywizjonu z samolotami RF-5A (CR.9) i SF-5B (CE.5), 214. Dywizjonu z samolotami Hispano HA 220 Super Seata (C.10C). Do niedawna (trudno określić konkretną datę) dodatkowo w 214. Dywizjonie były 4 samoloty SF-5B. W grudniu 1976 roku 212. Dywizjon przeformowany został w 464. Dywizjon i przeniesiony do Ala 46,

• Ala 46 (Gando, Wyspy Kanaryjskie) składało się z czterech dywizjonów: 461. z samolotami Dakota (T.3) i CASA 212A (T.12B), 462. z samolotami Hispano HA 200D Seata (C.10B), 463. z samolotami North American T-6D (C.6) i wspomniany już 464. Dywizjon przejęty z Ala 21. 46. Skrzydło wypełniało zadania bliskiego wsparcia wojsk, rozpoznania i komunikacji dla 4. Regionu Lotniczego,

• Escuadron 221 (La Parra) to dawna Escuadron 106. Na wyposażeniu miała samoloty ZOP typu Grumman HU-16B Albatross (AN.1 i AN.1B) oraz wchodzące do służby samoloty Lockheed P-3A Orion (P.3). Co ciekawe skład załóg Orionów był mieszany. Lotnicy MW byli operatorami systemów ZOP tych maszyn,

• Escadrilla de Enlace 406 (Tablada) to eskadra łączności wyposażona w 12 samolotów Cessna O-1E Bird Dog (L.12).

Mando de la Aviacion de Transporte

     Dowództwu lotnictwa transportowego podlegały dwa skrzydła, grupa i pojedynczy dywizjon. Ich zadania są typowe dla tego rodzaju lotnictwa, trochę inaczej jest z 301. Dywizjonem, ale o tym poniżej.

• Ala de Transporte 35 (Madryt) złożone z dywizjonów: 351. z samolotami CASA 207 (T.7) oraz 352. z samolotami Douglas C-54 Skymaster (T.4). W tym okresie rozwiązano 353. Dywizjon latający do tej pory także na C-54,

• Ala de Transporte 37 (Villanubla) to dawna Grupo 37. Składało się z jednego dywizjonu. 372. Dywizjon posiadał 12 samolotów DHC.4A Caribou (T.9). Wcześniej rozwiązano 371. Dywizjon latający na DC-3 Dakota,

• Escuadron 301 (Valenzuela, Saragossa) sformowany w 1974 roku. Posiadał 4 samoloty Lockheed C-130H (T.10) oraz 3 dostarczone w 1976 roku KC-130H (TK.10). KC-130H przejęły zadania byłego 123. Dywizjonu.

     Specyficzną jednostką latającą była Grupo del Estado Mayor 91 (Madryt). Grupa wypełniająca zadania na cześć centralnych organów dowodzenia. Składała się ówcześnie z dywizjonów: 911. z samolotami C-47 Dakota (T.3), C-54 Skymaster (T.4), Convair 440 (T.14) i CASA 212A (T-12A); 912. (treningowy) z samolotami T-6 Texan (E.16, C.6), AISA I115 (E.9), Piper Aztec 250E (E.19) i Piper Navajo (E.18).

Aviacion de Entrenamiento (lotnictwo szkolno-treningowe)

     Podległe dowództwu szkolenia (Jefatura de Ensenanza). Lotnicze szkolenie podstawowe realizowane było w Centralnej Akademii Lotnictwa (Academia General de Aire) w San Javier. W jej skład wchodziły trzy dywizjony:

• Escuadron 791, dywizjon szkolenia podstawowego. Posiadał samoloty Beechcraft T-34A (E.17) i Bonanza F33C (E.24A). Używane wcześniej w dywizjonie samoloty CASA 1131 wycofano ze służby,

• Escuadron 792. Posiadał samoloty AISA I115 (E.9), C-47 (T.3), CASA 212B (TR.12A),

• Escuadron 793, dywizjon szkolenia wstępnego z samolotami North American T-6G (E.16), Hispano HA 200A Seat (E.14A) i uzbrojone samoloty tego samego typu (C.10A).

     Z samolotów Akademii korzystali również słuchacze Escuela de Pilotos de Complemento (szkoła szkolenia podstawowego dla rezerwistów) z Los Alcazares.

Trzy, pochodzące z końca lat 40-tych samoloty KC-97L stanowiły wyposażenie 123. dywizjonu tankowania.

     Absolwenci Akademii kierowani byli następnie na szkolenie w specjalnościach odrzutowe samoloty bojowe lubsamoloty transportowe. Ci pierwsi odsyłani byli do Escuela de Reactores (Szkoła Odrzutowców) w Talavera la Real. Szkoła posiadała dwa dywizjony: 731. z 15 samolotami SF-5B (CE.9) i 732. z 12 samolotami tego samego typu. Trzy samoloty CE.9 z 732. Dywizjonu przekazano do 211. i 212. Dywizjonu Myśliwskiego. Szkoła Odrzutowców wcześniej używała maszyn typu T-33A (E.15). Przyszły personel maszyn wielosilnikowych kierowano do Escuela de Polimotores (Szkoła Wielosilnikowców) w Matacan. Szkoła posiadała również dwa dywizjony (744. i 745.) wyposażone w samoloty: Beechcraft Baron B55 (E.20), Bonanza F33A (E.24B), King Air A100 (E.23), King Air C90 (E.22), C-47 (T.3), kilka NA T-6D (C.6). Używane wcześniej w dywizjonach Piper Aztec 250E (E.19) przeniesiono do 912. Dywizjonu.

     Szkolnictwo odpowiadało także za wyszkolenie personelu śmigłowców. Było to domeną głównie Escuela de Helicopteros (Szkoła Śmigłowców) z Cuatro Vientos. Szkoła posiadała dwa dywizjony: 751. (kurs podstawowy) ze śmigłowcami Bell 47G (Z.7, Z.7A i Z.7B) i 752. (loty na instrumentach) z Bell UH-1H (Z.10B).

     Wśród innych ośrodków szkoleniowych lotnictwa wojskowego Hiszpanii wymieńmy:

• Escuela de Especialistas (Szkoła Specjalistów) w Agoncillo, szkoła personelu naziemnego,

• Escuela de Paracaidistas (Szkoła Spadochronowa) w Alcantarilla,

Servicio Aereo de Rescate

     Siedziba dowództwa (Jefatura) wojskowego lotnictwa ratowniczego mieściła się w Madrycie. Poszczególne dywizjony służby ratowniczej rozlokowano:

• Escuadron 801 (Palma de Mallorca) z samolotami Grumman HU-16A i HU-16B (AD.1), CASA 127 (L.9) i śmigłowcami Agusta-Bell AB205 (Z.10);

• Escuadron 802 (Gando, Wyspy Kanaryjskie) z samolotami Grumman HU-16A i HU-16B (AD.1) i śmigłowcami AB205 (Z.10);

• Escuadron 803 (Madryt) z samolotami CASA 127 (L.9), trzema śmigłowcami Agusta-Bell AB47J (Z.11), AB205 (Z.10), czterema AB206A (Z.12) i Alouette III (Z.16).

Alouette III nie były podstawowym śmigłowcem SAR lotnictwa Hiszpanii, było ich raptem pięć sztuk.

Grupo de Experimentacion

     W skład jednostki testowej wchodził ośrodek naziemny (Instituto Nacional de Tecnica Aeronautica) oraz 406. Dywizjon Lotów Testowych (Escuadron de Experimentacion en Vuelo 406) z bazą w Torrejon. Na stanie dywizjonu znajdowały się różnorakie statki powietrzne używane w hiszpańskich siłach powietrznych. W zakładanym okresie (1976-77) były to: dwie CASA 207 (XT.7), dwie CASA 212 (XT.12) i kilka Hispano HA 200A Seata (C.10A).

Inne jednostki sił powietrznych wyposażone w statki powietrzne

     W skład sił powietrznych wchodziło jeszcze kilka pododdziałów lotniczych nie podporządkowanych pod wymienione dowództwa. Były to:

• Escuadron 403 (Cuatro Vientas), rozpoznanie fotograficzne. Dywizjon z samolotami (TR.7), CASA 212 (TR.12B) i CASA 127 (L.9);

• Escuadron 404 (Torrejon), jednostka przeciwpożarowa i ewakuacji medycznej. Dywizjon z samolotami Canadair CL-215 (UD.13);

• Escuadron 601 (Villanubla), jednostka łączności. Dywizjon z samolotami T-6D Texan (C.6);

• Escuadron 602 (Los Llanos-Albacete), jednostka łączności. Dywizjon z samolotami T-6D Texan (C.6);

• Escuadron 603 (Moron), jednostka podtrzymania zdolności pilotażowych. Dywizjon z samolotami T-6D Texan (C.6);

• Escuadron 604 (Gando, Wyspy Kanaryjskie), jednostka podtrzymania zdolności pilotażowych. Dywizjon z samolotami T-6D Texan (C.6);

• Escuadron 721 (Alcantarilla), szkolenie spadochronowe. Dywizjon z samolotami C-47 (T.3) i CASA 212 (T.12B);

• Escuadrilla de Enlace 901 (Madryt), łączność. Eskadra z samolotami CASA 127 (L.9) i AISA I115 (E.9);

• Escuadrilla de Enlace 902 (Tablada), łączność. Eskadra z samolotami CASA 127 (L.9) i AISA I115 (E.9);

• Escuadrilla de Enlace 903 (Valenzuela), łączność. Eskadra z samolotami CASA 127 (L.9) i AISA I115 (E.9);

• Escuadrilla de Enlace 905 (Torrejon), łączność. Eskadra z samolotami CASA 127 (L.9) i AISA I115 (E.9);

Samoloty i śmigłowce używane w SP Hiszpanii

     Spis nie jest kompletny, zawiera numery ewidencyjne maszyn używanych do 1977 roku.

• Grumman HU-16B ZOP: AN.1A -1 („-1” spisany ze stanu 19.9.1974) do -3, AN.1-4, AN.1A-5/-6, AN.1-8 i pozyskane z Norwegii: AN.1B-8 do -13;

• Grumman HU-16A i HU-16B: AD.1A-1 do -5, AD.1B-6 do -13. W 1973 spisano „-3” i „-5”;

• Northrop SF-5A, SF-5B i RF-5A: C.9-035 do -053, CE.9-001 do -034, CR.9-054 do -070. C.9-036 rozbił się 20 stycznia 1977 roku;

• Dassault Mirage IIIEE i IIIDE: C.11-1 do -24, CE11-25 do -30. Do czerwca 1977 roku rozbiły się trzy Mirage III;

• McDonnell F-4C(S) Phantom II: C.12-1 do -36. C.12-5 rozbił się 26 listopada 1974 roku, natomiast C.12-25 14 lutego 1975 roku;

• Dassault Mirage F1CE: C.14-1 do -15. Jeden z nich rozbił się 4 stycznia 1977 roku;

• AISA I115: E.9-2, -4, -9, -10, -12, -15, -18, -20 , -21, -29, -34 do -36, -38 do -40, -44, -46, - 51, -54, -56, -58, - 62, -64, -65, -70, -72 do -75, -77, -79 do -81, -87, -90, -92, -98, -101, -103, -105, -109, -112, -113, -116, -120, -122, -124, -130, -132 do -137, -142, -145 do -147, - 150, -152 do -154, -157, -158, -162, -164, -165, -167, -169, -171, -172, -178, -179, -184, -186 do -189, -191, -193, -200;

• Hispano HA200A i HA220: E.14A-11, -13 do -27, -33 do -35. HA220 miały prawdopodobnie inną numerację niż C.10A, choć znany jest jeden taki samolot (C.10A-12);

• Lockheed T-33A: E.15-1 do -58;

• North American T-6 Texan w wersjach „D”, „G” i „SNJ-5”. Były to samoloty C.6-1 do -24, -26 do -36, -38 do -41, -43 do -50, -52 do -56, -58 do -60, -68 do -70, -123 do -135, -137, -138, -147 do -155, -157 do -160, -162 do 190, CE.6-136, -139, -140, -156, -161, E.16-25, -37, -42, -51, -57, -61 do -67, -71 do -122, -141 do -146, -191 do -201;

• Beechcraft T-34A: E.17-1 do -25;

• Piper Navajo: E-18B-1;

• Piper Aztec 250E: E.19-1 do -6;

• Beechcraft B55: E.20-1 do -19. „5” rozbita 9 lutego 1974;

• Beechcraft C90 King Air: E.22-1 do -9;

• Bechcraft A100 King Air: E.23-1 i -2;

• Beechcraft Bonanza F33C: E.24A-1 do -29, -54;

• Dornier Do27 i CASA 127: L.9-1 do -4, -10, -12, -13, -17, -20 do -22, -25 do -28, -31 do -33, -37, -38, -40, -41, -43, -45 do -55, -57 do -71, -75, -76;

• Cessna O-1E Bird Dog: L.12-1 do -13;

• Lockheed P-3A Orion: P.3-1 do 3, „-2” stracona 8 lipca 1977;

• Douglas C-47/Dakota; T.3-1 do -67;

• Douglas C-54: T.4-1 do -17, T.1 do -6 i -16 to C-54D, T.4-7 to C-54B, T.4-8 to C-54, T.4-9 i -11 to C-54E, T.4-10 to C-54A, T.4-12 i -13 to C-54G, T.4-17 to R5D-3;

• CASA 207: XT.7-1 i -2, T.7-1, -2, -6, -7, -9 do -20, TR.7-3 do -5, -8. 19 stycznia 1977 roku rozbił się T.7-15;

• DHC.4A Caribou: T.9-1 do -12;

• Lockheed C-130H i KC-130H: T.10-1 do -4, TK.10-5 do -7;

• Dassault Falcon 20: T.11-1 do -4, dwa pierwsze to wersja 20D, pozostałe 20E;

• CASA 212, 212A-1, 212B, 212D-2B, po kolei: XT.12-1 i -2, T.12B-11 do -14, TR.12A-3 do -8, TE.12B-9 i -10. W 1976 rozbił się T.12B-11;

• Convair 440-61 Metropolitan: T.14-1 do -4;

• Boeing KC-95L: TK.1-1 do -3,

• Canadair CL-215: UD.13-1 do -10. Rozbito przynajmniej trzy maszyny: -7 (8 września 1976), -8 (11 kwietnia 1977) i -9 (7 marzec 1977);

• Sikorsky UH-16A, UH-19B i UH-19E, po kolei: Z.1C-15 do -18, -23, -24, Z.1-1 do -5, Z.1A-6 i -7,

• Agusta Bell 47G-2 i -3B, OH-13H odpowiednio: Z.7-10 do -14, Z.7B-16 do –22; Z.7A-33 do -45, -51 do -53;

• Agusta Bell i Bell UH-1H, odpowiednio: Z.10-1 do -14, Z.10B-37 do -39, -51 do -54,

• Agusta Bell 47J-3B: Z.11-1 do -3;

• Agusta Bell 206A-1: Z.12-2 do -5;

• Alouette III: Z.16-1 do -3, -7 i -8.

Mariusz Cielma

• Tweet